PA 2087 
.B913 



ffllUBi 

9 BBBMB HO 



■ 



■■ 






sBSHBSSSSSm 

H in 

; llr 

SSI lraiSS15B& 



n ■ 



mm 



iH 
■ 



■ I 

mm Hn 

mm — — iMi^ 



■ 



1HM 



■ 



Bfepi 

SSI til 






i* ■ ■ 

ill ' 



■■■1 







B 



II 



■ 



■ 



mm 



mm mm 



■ 






#f!j;i I & I 



■ 
1 II ■ 



ilif !; 



I 
m 






<>. *»»»' ^ 

























o. *„,,• jO <*k ♦.To" a* q o^ »Tji»* 







'^v* ,i,, \< ! ^ 









"oV 



:. '^ « •• 






J ^<^ 



^ ..''?. ^ 






^ ..-•* 



/v 



*bv^ 



















¥ o>* 













KEY 



EXERCISES 



IN 



LATIN COMPOSITION, 



ADAPTED TO 



BULLIONS' LATIN GRAMMAR. 



BY 

■J - 

EEV. PETEE BULLIONS, D. D., 

AUTHOR OF SEEIES OF GEAMMAES, ETO. 




NEW YORK : 

FARMER, BRACE & COMPANY, 

4 COURTLANDT STREET. 
1855. 



^ 

^*i\* 

? 



a 



.1 



Entered, according to Act of Congress, in the year 1855, by 

PETER BULLIONS, 

In the Clerk's Office of the District Court of the United States for the Northern 
District of New York. 



LC Control Number 




tmp96 



027693 



JOHN F. TROW, PRINTER, 
49 Ann street. 



PREFACE. 



This Key to the Exercises in Latin Composition has been 
prepared for the convenience of teachers, many of whom, owing 
to the numerous claims on their time inseparable from the charge 
of a large school, have but little leisure, either in public or 
in private, to correct a multitude of written exercises with that 
care which is necessary. It will be obvious, however, to every 
teacher, that to allow this work to come into the hands of pupils, 
would be to render the Exercises themselves nearly useless as a 
school-book. For this reason every proper care will be taken by 
the publishers to prevent this evil by disposing of the book to 
teachers only. 

For convenience of reference, the page in the " Exercises " is 
indicated, in this work, by its number, in heavy figures, placed in 
the margin ; and more particular references are made by numbers 
in the text corresponding to those in the Exercises. All num- 
bers above 250, refer also to the corresponding numbers in the 
Grammar. 

Troy, K F., 1855. 



Note.— The examples tinder the Note, p. 127, of the first edition of 
the Exercises, are in all subsequent editions, transferred, as No. 410, to 
their proper place in p. 125. And to this arrangement the Key corres- 
ponds. 



KEY 

TO 

GRAMMATICAL EXERCISES. 



PART I. 



6.] 2. Foro. Amore patriae. Arbor vitas. Sonitus citharaa 
— multarum cithararutn. Ad finem temporis. 

Dea silvarum. Consiliis sapientiaa. Caade ferarum. Proraa 
navium. Omnibus navibus Carthagmis. 

Curaa hominum. Multis curis multorum hominum. Exerciti- 
bus populi Komani. Liberalitate amicorum. Oopia pabuli. 

Via vitaa. Multis periculis. Eipa fluvii. Littore maris. Ab 
initio ad finem temporis. 

Investigatio veri est propria homini. Yita brevis est. Timor 
mortis est communis omnibus (hominibus). Oonjuratio nobilium 
erat periculosa civitati. 

Caasaris commentaria. Milonis domus. Oiceronis epistolaa. 
Catilinaa scelus fuit magnum. 

Antonius Catilinaa par fuit scelere. Scelus Antonii par fuit sce- 
leri Catilinaa. Mors est finis vitaa. 

7.] 3. Praamium virtu tis. Arbores silvaa. Plumas corvi ni- 
graa sunt, cycni plumaa albas sunt. Bonorum hominum felicitas est 
sempiterna. Homines sunt utiles hominibus. Scientia rerum futu- 
rarum non semper utilis est. Miltiades libertati omnium amicus 
erat. Felicitas est praamium bonorum. In silva feraa hominibus 
periculosaa sunt. Yirtutis praamia. Arbores in silva sunt. Ar- 
bores utiles sunt. Felicitas praamium est virtutis bonis. 

INDICATIVE MOOD. 

PKESENT TENSE. 

§.] 5. Ego laudo te ; tu laudaris a me. Tu expetis sapien- 
tiam ; sapientia expetitur a te. Deus gubernat mundum ; mundus 



6 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

<* n gubernatur a Deo. Nos scriMmus literas ; literal scribuntur a 
*J nobis. Yos paratis divitias ; divitise parantur a vobis. Om- 
nes culpant ingratos ; ingrati culpantur ab omnibus. 

Deponent Verbs, 
Ego fateor. Tu merer u laudem. Sol oritur, Nos assentimur 
tibi. Yos obliviscimini injurias. Homines moriuntur. 

Interrogations. 
An tu (tune) laudas me ? An ego (egone) laudor a te ? An- 
non (nonne) Za^do te ? Ann on (nonne) laudaris a me ? An tu 
(tune) expetis sapientiam ? An sapientia expetitur a te ? Annon 
expetis sapientiam ? Nonne (annon) sapientia expetitur a te ? An 
Deus gubernat munduni ? An mundus gubernatur a Deo ? Nonne 
Deus gubernat mundum ? Annon mundus gubernatur a Deo ? A 
quo gubernatur mundus ? 

Deponent Verbs, 
10.] Num tu fateris ? Annon tu fateris f An ego (egone) 
mereor laudem ? Annon ego mereor laudem ? An sol oritur ? 
Nonne sol oritur t 

English Examples turned into Latin, 
Nomino neminem ; nemo nominatur a me. Amentia vincit ra- 
tionem ; ratio vincitur ab amentia. Ille coinperit haac omnia ; haac 
omnia comperiuntur ab illo. Nemo accusat Sullam ; Sulla accusa- 
tur a nemini. Illi creant magistratus; magistratus creantur ab 
- j -. illis. Sulla probat factum; factum probatur a Sulla. Au- 
* J disne hos bonos homines ? Hominem valde diligo ; homines 
valde diliguntur ab omnibus. 

IMPERFECT TENSE. 

7. Ego tunc scribebam literas ; liters tunc scribebantur a me. 
Quo tempore tu qucerebas me ; — ego qitcerebar a te. Ubi Numa ob- 
tinebat regnum. Ubi regnum obtinebatur a Numa. Nos isthuc 
aetatis dabamus operam literis. Yos semper dabatis operam lusui. 
Dum arva florebant. 

Deponent Verbs, 

Ego Imtabar, donee tu sectabdris virtutem, et donee ille revere- 
batur parentes suos. Dum nos venabamur lepftres, vos sequebami- 
ni, iWifabulabantur interea. 

In aatate aurea homines, sponte sua, sine lege, fidem rectumque 
12.1 co ^ ant "> nec timebant judicem ; nondum cingebant oppida 

Vj fossae ; per se dabat omnia tellus, et fruges inarata ferebat. 

Interrogatively,— An tu (tune) tunc scribebas literas? An tunc 
scribebantur (scribebantume) liters a te ? Annon (nonne) scribe- 



INDICATIVE MOOD. 7 

bam literas ? Annon liters scribebantur a me ? Tune qucerebas 
me ? An ego (egone) qucerebar a te ? Nonne qucerebam te ? An- 
non tu qucerebaris a me ? An Numa tunc obtinebat regnum ? An 
regnum obtinebatur a Numa ? A quo tunc obtinebatur regnum ? 

PRESENT TENSE. 

8. Ego scribo literas ; literaa scribuntur. Quid tu agis ? Quid 
illic aglturf Ille cedificat domum. Domus cedificatur. Nos edis- 
chnus praelectionem. Vos fabulamini. Illi componunt versus. 

IMPERFECT TENSE. 

13.] Scribebam literas tunc ; literaa scribebantur. Quid age- 
has ? Quid istic agebatur. Ille cedificabat domum ; domus wdifi- 
cabatur. Nos legebamus. Vos ludebatis interea. Illi serebant ar- 
bores ; tunc temporis, arbores serebantur. 

English Examples turned into Latin. • 
Illi accusabant nos. Nemo accusabat eos. Nos accusabamur ab 
iis. Nonne accusabant nos ? Nos non accusabamur a magistrati- 
bus. Annon nos accusabamur ab iis ? Nemo probabat ea facta. 
Id factum probabatur tunc a nemine. Num ilia facta tunc proba- 
bantur a multis ? An recipiebas literas (epistolam) a me ? Nos re- 
cipiebamus literas ab illis. Illi non recipiebant literas a nobis. An- 
non ille recipiebat literas ab illis. Illi nominabant Sullam. Sulla 
nominabatur ab illis. Annon illi nominabantur a Sulla. Diligeba- 
mus homines valde. Homines valde diligebantur ab omnibus. 
Nonne illi diligebant nos ? 

1, PERFECT TENSE — DEFINITE. 

14.] 10. Saepe quceslvi te. Tu saepe qucesitus es a me. Tu 
locutus es bene, et meritus es laudem. Ilia reperit parentes. Feci- 
mus periculum. Periculum factum est a nobis. Yos solvistis 
fidem. Fides soluta est a vobis. Omnes peccaverunt, et meriti 
sunt poenam. 

Interrogatively. — Num tu saape qucesivisti me ? An ego saepe 
qucesUus sum a te ? Annon ego saepe quceslvi te ? Nonne tu saepe 
qucesitus es a me ? 

2. PERFECT TENSE INDEFINITE. 

11. Ego quceslvi te heri. Tu qucesitus es a me heri. Benefe- 
cisti. Bene/actum est a te. Deus creavit mundum. Mundus crea- 
.- _ -. tus est a Deo ex nihilo. Pompeius adeptus est laudem mag- 

J nam. Nos statim abilmus. Yos vidistis. Illi non credide- 
runt haec. Haec non credita sunt ab illis. 

Interrogatively. — Num qucesivisti me ? Annon (nonne) qucesu 
visti me ? Num qucesitus sum a te ? Nonne qucesitus sum a te ? 



8 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

English Examples turned into Latin. 
Nominavi neminem. Annon illi nominaverunt Sullam? An 
nemo nominatus est? Haac omnia compererunt. An haac com- 
perta sunt? Nonne id compererunt? An Sulla accusatus est? 
Illi non accusaverunt Sullam. Omnes haac probaverunt. Nonne haac 
probata sunt ab omnibus ? Audivistisne eum bonum hominem ? An 
vos omnes audivistis eum ? Illi receperunt literas tunc. Illi rece- 
perunt literas hodie. An literaa receptaa sunt antea ? An literas re- 
ceptee sunt hodie ? Epistola missa est ad Sullam. Hie haac fecit 
bene. Literas omnes missas sunt ad magistratus a nobis. 

Pluperfect Tense. 

16.] 12. Qumsiveram te antea. Tu qumsUus eras a me antea. 
Tu promiseras pridie. Magister saape prohibuerat id. Id saape prohi- 
Utum erat a magistro. Pranderamus multo ante. Yos rogaveratis. 
Patres curaverant id. Id curatum erat a patribus. 

Interrogatively.— An tu qucesiveras me? Annon tu qucesiveras 
me antea? Num ego qumltus eram a te? Nonne qumltus eram 
a te ? 

English Examples turned into Latin. 
Nominaveram neminem. An nemo nominatus erat? Illi com- 
pererant haac omnia. An haac comperta erant? Annon illi com- 
pererant id ? An illi accnsaverant hunc hominem ? Hie homo non 
accusatus erat ab illis. Illi creaverant magistratum. An magistra- 
tus creati erant ab illis. Omnia probata erant. An homines haac 
audiverant ? An magistratus creati erant tunc ? Nemo nominatus 
erat. 

17.] 13. Eedactus sum ad paupertatem. Opus finltum est. 
Urbs capta est. ISTos victi sumus. Ejus parentes reperti sunt 
lempora mutata sunt. 

So the pluperfect.— Redactus eram ad paupertatem. Opus finl- 
tum erat, &c. l J 

14. Perfect tense.— Advenisti cito. Abiit. Ingressus est (in) 
urbem. Sol occidit. Luna orta est. Tempus prceteriit. Opera 
perut. In molli consedimus herba. Viginti minaa perierunt 

Pluperfect tense.— Tunc venerat aastas. Ille abierat antea 
18.1 J em P us prattenerat. Opera perierat. Sol occiderat. Luci- 
fer ortus erat. Consederamus in herba. 

FUTURE TENSE. 

1. Expressing will, purpose, or resolution. 

15. Scribam literas. Literaa scribentur a me. Audies rem om- 
nem. I\Iq dabit poenas. Poanaa dabuntur ab illo. ISTos dabimus 
operam. Opera dabitur a nobis. Yos scietis. Pueri Indent 

Imperatively.— Veneraberis Deum, revereberis parentes, et imi- 



indicative mood. 9 

I** -, taberis bonos. Cavebis iracundiam, moderaberis linguae, et 
*■* <%>^pacem; neqne fades injuriam cuiquam. 

16. In his potissimum elaborabimus. Adhibebimus diligentiam. 

17. Interrogatively. — An tn scribes literas ? An ille scribet lite- 
ras ? Egone scribam literas ? Num literae scribentur a te ? — a me ? 
— ab illo ? Num audiam rem omnem ? Num. tu audies, &c. ? 

2. Expressing simple futurity. 

20.] 18. Ego videbo. Fades illi gratum. Aget gratias tibi. 
Gratias agentur tibi ab illo. Impetrabimus veniam. Venia impe- 
trabitur a nobis. Vos facietis rem. Illi invenient ainicos. Amlci 
invenientur ab illis. 

19. Interrogatively. — Faciamne illi gratum? Annon faciam 
illi gratum? An ille fadet nobis gratum. VidebisiiQl Nonne 
videbis ? An ille videbit, &c. 

The Periphrastic Future in rtjs. 

20. Ego visurus sum. Facturus es illi gratum. Ille acturus est 
21.] gratias tibi. Nbs impetraturi sumus veniam. Yos facturi 
estis rem. Illi inventuri sunt amicos. Non dictura es aperte ? 

English Examples turned into Latin. 

Accusabo neminem. Accusabo neminem. Ille accusabitur. 
Illi non accusabuntur. Annon ille accusabitur ? An tu accusabS- 
ris ? An ille accusabit nos ? An Sulla accusabitur ab illis ? An tu 
nominabis ilium? Annon tu non nominabis illos? Illi creabunt 
magistratus. Illi creabunt magistratus. An illi creabunt magistra- 
te ? Annon illi creabunt magistratus ? An magistratus creabun- 
tur? An ille recipiet epistolam? An ego recipiam epistolam? An 
magistratus probabunt factum ? An magistratus probabunt factum ? 
Probabunt. Probabunt. An tu probabis hsec facta ? Audiet. Illi 
boni homines audientur. Nonne illi audient ? Audient* Audient. 

FTJTURE-PERFEOT TENSE. 

22.] 21-1. Quum constituero scribam. Quum oZixeritis om- 
nia. Postquam convenerit Caesarem. Ubi scripserimus literas. 
TJbi literas scripts erurit a nobis. Quum prmstiteritis promissa. 
Quum promissa prostata erunt a vobis. Quum primum (simul ac) 
audiverint. Si rogavero. Si impetraveris. Si quis indicaverit. Si 
i&fecerimus. Sifeceritis me consulem. Nisi eras venerint. 

Quum semel exieris. Quum tempus prceterierit. Quum vene- 
rit aestas. Quum primum sol occiderit. Simul atque adoleverit. 
Simul ac perveneris illuc. 

~~ -j 2. Ego videro. Feceris benigne, si venies.^ Avarus semper 
J eguerit. Impetraverimus. Viceritis. Illi invenerint amicos. 
1* 



10 KET TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION* 

English Examples turned into Latin. 
Quum accusaverit nos, nos audiemus. Quum yos audiveritis id. 
Si nos fecerimus hoc. Si magistratus creati erunt. Quum facta 
probata erunt. Qtram nos receperimus literas. Audies, si rnagis* 
tratus creatus erit. Si vos creati eritis^ audiemus, &e. 

IMPERATIVE MOOD. 

PEESENT TENSE. 

24.] 24. Discehon&s artes. BonaB artes discuntor a te. Fuge 
segnitiem. Yictor habeto equum. Yos cavete iracundiam, Vocate 
me. Discipuli magistris parento. Doceri se patiuntor. 

25. Quod potes, id tentes. Ames parentem, si aequus est ; si ali- 
ter, /eras. Ne concupiscas aliena. Ne facias injuriam cuiquam. 
Ne cui noceas. Ee tradas te socordise. Ne dedatis yos totos volup- 
tatibus ; quin potius doctrine vos dedatis. 

27. Tu memineris. Tu mderis. Ne dixeris. Ne feceris injuri-* 
am. Ne festinaveris loqui. Neminem irriseris. Ne tradideris t© 
ignaviee. Ille viderit. 

SUBJUNCTIVE MOOD. 

PEESENT TENSE. 

25.] 30-1. Quum valeam. Vide quid agas; — quid agatur a te. 
Nemo ayarus est, qui non egeat. Expecta dum redeamus. Nescitis 
26 "I q u rtm s pecuniam paretis; — quibus pecunia paretur a vobis. 

• J Quum avari semper egeant, etiamsi abundent. Utinam eva- 
dam doctus. Utinam tu convalescas. Utinam rex vivat diu. 

Quum ego scribam literas. Quum liters? scribantur. Quum ille 
cedificet do mum. Quum domus mdificetur. 

31-2. Ita invenias laudem. Laus inveniatur a te. Vix repe- 
rias amicum fidelem. Amicus fidelis vix reperiatur a te. Aliquis 
dicat. Vivamus pie. Eecusem. Oret opem. 

Interrogatively. — Narrem ? Quid putem ? Quem rogem ? 
Quid tu hie agas? Quis hoc credatf Cur ilia quceritet hoc? 
Cur hoc qumritetur ab ilia ? 

27.] 3. Ut Yerum dicam. Nescio quid me faciam. Da ope- 
ram ut valeas. Ut ameris, ama. Velim (ut) scribas. Cave (ne) 
credas. Orat, ut venias. Cura ut sciut. Timeo ut credat. Si 
quis roget. Nihil habemus quod agamus. Moneo ut studeatis. 
Etsi illi negent. Etsi negetur ab illis. 

IMPEEFEOT TENSE. 

32-1. Quum non audirem, quid dicer es ; — quid dicer etur a te. 

28.1 §f sc ^ Tet "> <l um nunc ageremus /—quid nunc ageretur a nobis. 

#J Quum nesciretis quibus pararetis pecuniam ;— quibus pecunia 



SUBJUNCTIVE MOOD. 11 

pararetur a vobis. Expectabam dum redlrent. Utinam valerem. 
Utinam tu hquereris ex animo. Utinam saperemus satis. Utinam 
vos adliiberetis diligentiam ; — diligentia adhiberetur a vobis. 

Dum scriberem literas. Dum literco scriberentur* Dum ille cedi- 
ficaret domum. Dum domus cedificaretur. 

33-2. Curarem. Oravit ut venirem. JPutares te felicem, si esses 
dives. Diceret. Diceretur ab illo. Dies deficeret me, si cnumera- 
rem omnia. Non sineremus. Diseeretis libenter, si saperetis. Ho- 
mines sectarentur virtutem, si saperent. 

Interrogatively. — Quid facerem t Nonne putares te felicem ? - 
Nonne diceret f Quid diceret f Annon faceremus t Nuni sine- 
reiis ? An crederent t 

PEKEEOT TENSE. 

29.] 34-1. Indefinite. — Licet qucesiverim te heri. Licet qum- 
fitus sis a me heri. Nescio quo profectus sis. Quis dubitet, quin 
Deus creaverit mundum ? — quin mundus creatus sit a Deo ? Scitis 
quantam laudem adepti simus. Quanquam multi non crediderint 
haec. Quanquam haac non credita sint a multis. Utinam satisfece- 
rim preceptori. Utinam dixeris verum. 

35-2. Erraverim fortasse. Forsitan addiderim blanditias plures. 
Forsitan Sabinaa noluerint. Ulysses egerii forsan diem natalem 
conjugis. 

30.] 36-1. Definite.—- Etiamsi fecerim periculum. Etiamsi 
ipevlculum factum sit a me. Die mihi quid nactus sis. Novi homi- 
nem, qui promiserit. Quum omnes peccaverimus. Gaudeo, quod 
evaseritis. Aveo scire quid egerint ; — quid actum sit ab illis. 

Licet redactus sim ad angustias. Quum opus finltum sit. Quum 
urbs capta sit. Quum mcti simus. Quum parentes ejus reperti 
sint. 

Quum adveneris cito. Quum abierit. Quum ingressus sit (in) 
urbem. Quum sol ortus sit. Quum tempus prozterierit. Quum. 
opera perierit. Etiamsi consederimus in herba. Utinam viginti 
minae non perierint. 

31.] 37-2. Ne non perdiderit, non cessat perdere lusor. Tunc 
ego nequicquam Capitolium servaverim. Yereris ut acceperim tuam 
epistolam ; — ut tua epistola accepta sit a me. Vereor ne illud 
gravius tulerit. Metuone frustra susceperim laborem: — Ne exces- 
seris modum : — Ne ilia haec audiverit. 

Fortasse opus finltum sit. Fortasse redactus sit ad pauperta- 
tem. Vereor ne urbs capta sit. 

Forsitan mater venerit. Metuo ne redierit jam. Metuo ne 
venerim sero. Metuo ne tempus prmterierit ; — ne opera perierit. 

32.] 38-3. Optaverim pauper esse potius. . Non fecerim in- 
jussu tuo. Prcetuleris valere, quam dives esse. Quis dixerit ava- 
rum esse divitem ? Luseritis libentius quam studueritis. Irascentur, 
si resciverint. Si nunc me suspendam, meam operam luserim ; et, 



12 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

praeter operant restim frustra sumptifecerim, et inimicis meis volup* 
tatem creaverim. 

PLUPERFECT TENSE. 

33.] 39--1. Quod accepissem beneficmm. Qudd berteficium 
acceptum esset a me* Si cohibuisses iracundiam. Si iracundia cohi- 
bita esset a te. Ille qui intulisset injuriam. A quo injuria illata 
esset. Si servavissent promissnm. Nesciebam an egisset gratias 
illi necne. Utinam paruissem. JJ tmam fecissetis periculum. 

Quura ille dbiisset antea. Quuin tempus prceteriisset. Quum 
opera periisset. Quum aestas venisset, Postquam sol occidisset, 
Quando Lucifer ortus esset. Postquam consedissemus in herba. 
Simul ac pervenissemus ad urbem. 

40*2 . Si jussisset paruissem. Vocavisses. Caesar nunquam hoc 
* , fecisset, neque passus esset. Non effugissemus hoc malum. 

-• Imitati essetis ilium et restitissetis. Vicissent boni, et victi 
essent improbi. Veritus sum, ne frustra suscepissemus laborem ;— 
ne labor frustra susceptus esset a nobis :— Ne illi audivissent haec :— - 
Ne haec audita essent ab illis : — Ne ille rediissent. 

Interrogatively. — An paruisses ? Annon (nonne) paruisses f 
An Caesar hoc fecisset aut passus esset ? Nonne Caesar hoc passus 
esset t Quis hoc fecisset ? An effugissemus ? 

35.] 41-3. Promisisti te scripturum (esse), si rogamssem* 
Dixisti te venturum esse, si impetravisses veniam. Deere verunt 
praemium, si quis indicavisset. Denunciavit nos daturos esse poe- 
nam, si \d fecissemus ; — si id factum esset. Nisi postero die venis- 
semus. Marias dixit se brevi tempore confecturum (esse) bellum, 
si se consnlem fecissent. Xerxes praemium proposuit ei qui novam 
voluptatem invenisset. Xerxes eo usque luxuria gaudebat, ut edicto 
praemium ei proponeret, qui novum voluptatis genus reperisset. 
Plato, turn demum terrarum orbem beatum futurum (esse), praedi- 
cavit, quum aut sapientes regnare, aut reges sapere ccepissent. 
Plato putavit, turn denique beatas futuras esse respublicas, si aut 
docti et sapientes regere eas ccepissent, aut qui regerent omne suum 
studium in doctrina et sapientia collocavissent. 

36.] Si mala condiderit in quern quis carmina, jus est. Duo- 
decim tabulae capite sanxerunt, si quis carmina condidisset quae 
infamiam afferrent alteri. Quae imperaverit se facturos (esse) pol- 
licentur. Quae imperavisset se facturos (esse) polliciti sunt. Sors 
est ita reddita : Matri qui dederit princeps oscula, victor erit. 
Apollo, penes eum summam urbis Komanae potestatem futuram 
(esse) respondit, qui, ante omnes, matri oscula dedisset. Dicit lex, 
qui hostibus opem tulerit, capite puniatur. Adversus eum con- 
scripta lex est, qui opem tulisset hostibus. Tunc habenda est ea 
fortuna quam dii dederint. Frustra verba facta (esse) renunciant ; 
armis decernendum esse, habendamque earn fortunam quam dii 



INFINITIVE MOOD* 13 



FtJTUKE TENSE. 

3?.] 42. Incertus sum etiam quid facturus sim. Gaudeo quod 
visurus sim eum. Quum visurus sim te, nihil amplius scribam. 
Nee quid agam, nee quid acturus sim, scio. Faciam ut scias quo die 
venturus sim. Nee ubi, nee qUando te msurus sim, possum suspi- 
cari. Yelim (ut) scribas, quid sis acturus. Quaero, sisne facturus. 
Non dubito, quin ibi mansurus sis. Cura, ut sciam diem quo Roma 
exiturus sis. Nihil est tantum, quod non ego tua causa facturus 
sim. Egon' ut ei despondeam filiam cui daturus non sim t 

3§.] 43. Scire volui, quid tu esses facturus, et quando esses 
rediturus. Gaudebam quod vkuriis essem eum. Nee quid agerem, 
nee quid acturus essem sciebam. Nee ubi, nee quando te msurus 
essem, poteram suspicari. Non dubitabam quin mansurus esses, 
Nesciebam diem quo exiturus esses. Egon' ut ei desponderem 
flliam cui non daturus essem f 

INFINITIVE MOOD. 

39.] 45. Desino scribere. Cessas allbqui (eum) ? Cupio eva* 
dere doctus. Prohibemur facere injuriam. Debes prebstare pro- 
missa. Videris mihi expetere sapientiam. Yidetur evadere doctus, 
Cupiens discere. Properans abire domum. Dignus amari. Peritus 
cantare. Paratus imperare. 

46. Non possum scribere. Pecunia potest eripi. Non potest 
fieri. Virtus non potest embri. Scire volunt omnes. Licet tibi 
ire domum. Non potui scribere. Non ipotmt fieri. Mutius potuit 
urere manum. Noluit acciplre. Id non poterat caveri. Non lice- 
bat nobis venire. 

40.] Oportet me scribere epistolam. Jussit me venire. Non 
audemus recusare. Non sinam te ablre. Tenebrse fecerunt nos 
errare. 

47. Nunquam potuisti magis opportunUs venire, quam nunc 
advenis. Sine artibus vita omnino nulla esse potuisset. Urbes sine 
coetu hominum non potuissent mdificari. Neque navigatio, neque 
agricultura, sine opera hominum esse potuisset. Perspicuum est, 
homines sine hominum opera commode vivere non potuisse. Volui 
venire, si potuissem. Quid voluisti me facere tibi. Quibus difficul- 
tatibus Romanos claudere voluerant, iisdem ipsi tenebantur. Fer- 
rum habuit, quo se occidere voluit. Non debuisti adjutor esse 
amico peecanti. 

41.] 48. Videor mihi adipisci sapientiam. Videris tibi factus 
(esse) artifex. Videtur sibi evasisse doctus. Videtur sibi adeptus 
(esse) gratiam. Videmini vobis consecuti (esse) victoriam. Viden« 
tur sibi adepturi (esse) divitias. 



14 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

Miscellaneous Examples turned into Latin. 
Auxilium petere coeperunt. Desperare coeperunt. Bellum 
gerere conantur. Caesar silvas caedere instituit. Hi centum pagos 
habere dicuntur. Spernit doceri. Pecunia naturam nescit mutare. 
Promissum praestare conatur. Nos nee subito philosophari ccepi- 
mus. Naturae solertiam nulla ars consequi potest. Animus semper 
appetit agere, neque quietem sempiternam pati potest. Semper est 
utile viruni esse bonum, quia semper est honestum. 

The Infinitive toith a Subject 

PRESENT TENSE. 

42.] 50-1. Dico me laudare te ; — te laudari a 'me. Video te 
expetere scientiam ; — scientiam expeti a te. Scimus Deum guber- 
nare mundum ; — mundum gubernari a Deo. Yidetis nos scribere 
literas ; — literas scribi a nobis. Audivi vos par are divitias ; — divi- 
tias parari a vobis. Scimus omnes culpare ingratos ;< — ingratos 
culpari ab omnibus. 

51-2. Noras me scribere literas ; — literas scribi a me. Noras 
-„ 1 ilium revereri parentes suos, et sectari virtutem. Noras nos 

*J dare operam Uteris. N6ras illos fabulari. 

PERFECT TENSE. 

52-1. Indefinite. — Dico me quatsivisse te ; — te quaisitum esse & 
me. Puto te bene fecisse ; — hoc bene/actum esse a te. Scimus 
Deum creavisse mundum ; — mundum creatum esse a Deo. 

2. Definite. — Dico me saepe qucesimsse te ; — te saepe quaisitum 
esse a me. Dico te locutum esse bene. Dico illara reperisse parentes. 

Oredis me redactum esse ad egestatem. Oredis opus finltum 
- - -, esse. Credis urbem captam esse. Credis nos victos esse. Cre- 

•-• dis ejus parentes repertos esse. Putat te advenisse cito. Putat 
illos abiisse. Putat illos ingressos esse (in) urbem. Putat solem 
occidisse. Putat lunam ortam esse, Putat tempus praiteriisse. Pu- 
tat operam periisse. 

53-2. Dixi tibi me qumsivisse te antea; — te quaisitum esse a me 
antea. Sciebas te promisisse pridie. Sciebas praeceptorem sa3pe 
prohibuisse id ; — id swipe prohibitum esse a praeceptore. 

Dixisti ilium abiisse antea. Dixisti tempus 2^a^teriisse.^ Dixisti 
operam periisse. Dixisti venisse aestatem. Dixisti solem occidisse. 
Dixisti lunam ortam esse. 

FUTURE TENSE. 

1 . Importing will or purpose. 

45.] 54-1. Dico me scripturum (esse) literas. Tu dicis te 
scripturum (esse) literas. Dicit se scripturum (esse) literas. Nos 
promittimus nos daturos (esse) operam. Vos promittitis vos mis- 
. suros (esse). Illi promittunt se adhibituros (esse) diligentiam. 



INFINITIVE MOOD. 15 

l)ico literas scriptum iri a me. Dico te sciturum (esse) ; — ilium 
sciturum (esse). Dico vos et illos scituros (esse). Dicis literas 
scriptum iri a te. Dicit literas scriptum iri a se. Dicit me scitu~ 
rum (esse) rem omnem. Dicit te auditurum (esse). Dicit reginam 
audituram (esse). 

2. Signifying dare event. 

46#] Credo me visurum (esse). Oredis te potiturum (esse) vic- 
toria. Ille credit se iturum (esse). Nos credimus nos impetratu- 
ros (esse) veniam. Vos creditis vos facturos (esse) rem* Illi credunt 
se inventuros (esse) amicos. 

Credo veniam impetratum iri a nobis. Credo te potiturum 
(esse) victoria. Credo ilium iturum (esse). Credo vos et illos man- 
suros (esse). Tu credis me visurum (esse). Tu credis ilium auditu- 
rum (esse). Sperat me non iturum (esse). Sperat te impetraturwn 
(esse). Sperat nos daturos (esse) operam ; —operam datum iri a no- 
bis. Speramus illos inventuros (esse) amicos ; — amicos inventum iri 
ab illis. 

55-2. Dixi me scripturum (esse) literas. Tu dixisti te scriptu- 
rum (esse) literas. Dixit se scripturum (esse) literas. Nos promisi- 
mw -i nras nos daturos (esse) operam. Yos promisistis vos missuros 

**■ (esse). Illi promiserunt se adhibituros (esse) diligentiam. Dixi 
literas scriptum iri a me. Dixi te sciturum (esse). Dixi ilium sci- 
turum (esse), Dixi vos et illos scituros (esse). Dixisti literas scrip- 
turn iri a te. 

56-3. Ostendi me ei satisfacturum fuisse. Existimabit me 
scripturum non fuisse. Censes me hsec dicturum fuisse. An cen- 
ses me tantos labores suscepturum fuisse f Non putavissemus te 
iYhxdfacturum fuisse, nisi, &c. Mihi exploratum est Csesarem hoc 
neque facturum, neque passurum fuisse. Dico ilium haec non vendi- 
turum fuisse. Quid arbitramur eos facturos fuisse f Nemo mihi 
persuadebit Paulum et Africanum tamto, fuisse conaturos, nisi, &c. 

PEESENT TENSE. 

48.] 57. Putant te sapere. Tu putaris sapere. Putabant 
ilium sapere. Ille putabatur sapere. 

PEEFECT TENSE. 

Dicunt Romulum condidisse Romam. Romulus dicitur condi- 
disse Romam. Dicunt Romam conditam esse a Romulo. Roma 
dicitur condita esse a Romulo. Dixerunt Romulum condidisse 
Romam. 

FUTTTEE TENSE. 

Credunt regem (esse) venturum. Creditur rex (esse) venturus. 

Miscellaneous Examples turned into Latin. 
Censesne tarn egregios homines tantas res gessisse sine causa ? 
Antlqua philosophia sensit vitam beatam in virtute una poni. Puto 



16 Key to exercises in latin composition. 

non esse alienum a me scribere ad te. Volui te hoc intelligere. 
Yolui te haec intellecturum esse. Censemus te facillime posse id 
explanare ;—*te explanaturum esse ;-^-te id explanavisse. CensuimUs 
te posse facillime explanare id ; — >te id explanavisse ; — te id explana*- 
turum esse ; — te id explanaturum fuisse. Scis me sentire istud idem ; 
— me sensisse istud idem. Scivisti me sentire istud idem. Arbitror 
-q 1 te malle experlri taciturnitatem nostram. Arbitrabar te mal- 
■J le experlri taciturnitatem nostram. Perspicuum est hominem 
constare e corpore animoqUe. Omnibus innatum est, et in animo 
quasi insculptum deos esse. 

PAKTICIPLES. 
present participle. 

59. Ego laudans te. Tu expetens sapientiam. Deus gubernans 
mundum. 

Future Participle Active. 

60. Ego laudaturus te. Tu scripturus. Ille daturus operam. 
a^ 1 Nos acturi gratias. Quid facturus es (or facturi estis). Me 

"J mi serum ! dicturus erat. Daturus jam fui. 

61. Nihil ego sum illi daturus. Non dicturus es* Pater man- 
surus est patruum. 

62. Quae Caesar non facturus fuit, ea fiunt. Periturus fuit, si 
relictus erat. Me fleturus ademptum ille fuit. Non lecturus fuit 
literas. Facturus fuit. Plus prmstaturus fuisti, si cito negavisses. 
Gloria Pieridum summa futurus eras. JSmendaturus, si licuisset, 
erat. 

Perfect Participle Passive. 

51.] 63-1. Tu qucesitus a me heri. Tu saape qumltus a me 
frustra. Mundus, creatus ex nihilo, durat adhuc. Homines redacti 
ad paupertatem contemnuntur. Urbs capta incensa est ab hosti- 
bus. Hostes urbem captam incenderunt. 

Acies victa. Terra arata. Hostes armati capta dominantur in 
urbe. Tempus prceteritum. 

2. Deponent Verls. 

Ego expertus loqui. Tu, nactus divitias, invenies amicos. Sic 

ille fatus, tacuit. Gratulor tibi potlto victoria. Illi saepius conati 

frustra, conatu destiterunt. O vos passi graviora. Crede expertis. 

^ 52.] Sol ortus nubibus obductus est. Illi ingressi (in) urbem. 

Illi reversi domum. Experrecti vana somnia contemniraus. 

Da veniam (mihi)fasso. Patres (eorum) profecti domo curave- 
runt id. Nixus hasta stetit. 

Future Participle in dtjs. 
64. Injuria fugienda. Injuria est fugienda. Deus colendus. 
Deus est colendus. Non negligenda est fama. "Mjmns fung^ndum. 



THE GERUND. 17 

Volixptas fruenda. Ilia non est potiunda. Res glorianda. Vinum 
negandum est pueris. 

53.] Adhibenda est reverentia qusedam adversus homines. . 
Amlci sunt monendi et objurgandi ; et id accipiendum est amice, 
quod benevolent. Hujus salus desperanda est, qui verum audire 
nequit. Ut desint vires, tamen est laudanda voluntas. Leniter, ex 
merito quicquid patiare, ferendum est. Yirtus anteponenda est 
auro, et bona valetudo voluptati. Amicitia anteponenda est omni- 
bus rebus humanis. Yita data est utenda. Yicini rogant vasa uten- 
da. Hoc accipio utendum. Yitam accepimus utendam. Id quod 
accepimus utendum, reddendum est. 

65. Cavendum est superbiam. (Cavenda est superbia). Dan- 
dum est operam. (Danda est opera). 

54.] Danda est opera virtuti, si volumus vel beate vivere, vel 
beate mori. Servanda est fides. Servanda est fides, etiam hosti 
data. Lingua tibi est continenda diligentissime turn, quum animus 
iracundia moveatur. In omnibus rebus adhibenda est prseparatio 
diligens, priusquam aggrediaris. 

Miscellaneous Examples turned into Latin. 

Nullus cunctam terram intuens de divina providentia dubitabit. 
Yetat Dens dominans in nobis demigrare. ^Animus erigens se pros- 
pexit posteritatem. Acies tertia hostem venientem excepit. Tran- 
sire conantes insecuti gladiis magnam partem eorum interfecerunt. 
Tarquinius, stipatus agmine armatorum, in forum irrupit ; inde om- 
nibus perculsis pavore, in rege sede pro curia sedens, patres citari 
jussit. Brutus, illis luctu occupatis, cultrum ex vulnere Lucretisa 
extr actum, manantem cruore prsa se tenens, inquit. Yalerius tri- 
umphans Romam rediit. Hsec dicta vulgo creditaque, quum ange- 
rent consulis animum, vocato ad concilium populo, summissis 
fascibus, in concionem descendit. Csesari omnia uno tempore erant 
agenda ; vexillum proponendum ; signum tuba dandum ; ab opere 
revocandi milites; acies instruenda; milites cohortandi; signum 
dandum. 

THE GERUND. 

Gerund in dum of the nominative case. 

55.] 67. Moriendum est mibi. Moriendum est tibi. Morien- 
dum est illi. Moriendum est nobis. Moriendum est vobis. Mori- 
endum est omnibus. 

Cavendum est (nobis). Standum est prornissis. Paci semper 
fionsulendum est. Cavendum est, ne nos desidise dedamus. Oran- 
dum est (nobis). Resistendum est (nobis) senectuti, et pugnandum 
-s> -j est contra earn, tanquam contra morbum. Manendum est 

J mihi liic diutius, at tibi eundum domum nunc est. Quid 
cessas? Properandum erat (tibi). (Nos) stulti homines capimur 



18 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

voluptate; cujus illecebris resistendum est; et pugnandum est 
contra amorem ejus, tanquam contra morbum. Standum (tibi) erat 
promissis. Catoni moriendum potius erat. Deinceps de gerundio 
in di dicendum est (nobis). 

The Gerund in di. 

68. Libido augendi opes. Metus amittendi pecuniam. Via 
vivendi. Cupiditas discendi. Cupidus discendi. Iracundia est uV 
ciscendi libido. 

Pueri non possunt judicare quae via vivendi optima sit. Opti- 
ma vivendi via eligenda est, eamque jucundam consuetudo reddet. 
Avari cruciantur, non solum libidine augendi ea quae habent, sed 
etiam amittendi metu. Magnitudo utilitatis debet nos ad suscipien- 
-y -. dum discendi laborem impellere. Ille qui recte et honeste 

*J curriculum vivendi a natura datum conficiet, ad ccelum ibit. 
Avaritia cupiditate qumrendi miserrima est, nee habendi fructu 
felix. Hominis mens vivendi audiendiqae delectatione ducitur. 

Libido ulsciscendi. Libido augendi divitias. Cupiditas quce- 
rendi. Illecebra peccandi. Est tempus agendi, et tempus quies- 
cendi. Causa pcenitendi. 

Modus ludendi est retinendus. 

The Gerund in do. Dat. 

69. Semen utile serendo. Charta inutilis scribendo. Crura ap- 
ta natando. Non est (habilis, idoneus) solvendo. 

The Gerund in dum. Ace. 

58.] 70. Paratus ad scribendum. Aptus ad discendum. Her- 
oes ob docendum. Homo natus est ad laborandum. Virtus alllcit 
homines ad diligendum. Adhibe omnem diligentiam ad discendum. 
Pueri nimium propensi sunt ad mentiendum. Kes necessarian ad 
vivendum. 

Ad pcenitendum properat, cito qui judicat. Ne accedas ad pu- 
niendum, iratus. Non solum ad discendum propensi sumus, ve- 
rum etiam ad docendum. Yerus amicus propensior est ad bene 
merendum, quam ad reposcendum. Inter eundum, habebimus satis 
temporis adfabulandum. Ha3C sunt facilia ad judicandum. 

The Gerund in do. Abl. 
71. Yoluptas capitur ex discendo. Orando impetrare. Ira est 
proLibenda in puniendo. Mens discendo alitur. Uxor parendo im- 
perat. Nihil agendo, male agere discimus. Augemus dolorem 
59.1 commemoran do. Aiunt Eegulum vigilando necatum esse. 
Nihil tarn difficile est, quin quairendo investigari possit. 
Gutta cavat lapidem, non vi, sed saspe cadendo. Qui monet ut fa- 
cias quod jam facis, ille monendo laudat. 



GERUNDIVES. ' 19 

Miscellaneous Exercises on the Gerunds. 

Xominatite. — Juvenibus parandum, senibus utendu'm est. Py- 
thagoras discipulis quinque annis tacendum erat. Nobis laudan- 
duai est bonos. Dico nobis vero concedendum esse. Nobis resis- 
tendum fuit inimlcis. Cuique suo judicio utendum est. 

Genitive. — Avari homines non solum libidine augendi crucian- 
tur sed etiam amittendi metu. Parsimonia est scientia vitandi su- 
pervacuos sumptns, aut ars re familiari moderate utendi. Dicendi 
difficultatem pertimescit. 

Dative. — Charts emporetica inutilis est scribendo. Haec aqua 
est utilis bibendo. Estne ille equus idoneus currendo ? Hoc se- 
men utile est serendo. Natura dedit ranis crura apta natando. 
Hoc commune ediscendo et scribendo. 

Accusative. — Non solum ad discendum propensi sumus, sed 
etiam ad docendum. TJt ad arandum bos, ad indagandum canis, 
sic homo ad intelligendum et ad agendum natus est. Parthi sunt 
promptiores ad faciendum quam ad loquendum. Inter ambulan- 
dmn confabulabimur. 

Ablative. — Homo munificus in dando, turn in exigendo non 
acerbus. Prohibenda est ira in puniendo. Aristotelem a scriben- 
do Plato non deterruit. Homini virtus traditur instituendo, et per- 
suade udo. Nihil agendo male agere homines discunt. Lycurgi 
leges erudiunt juventutem venando, currendo, esuriendo, sitiendo, 
algendo, sestuando. 

GEEUNDIYES. 
1. The Gerund in di. 
60.] 72. Metus amittendi pecuniam. Metus amittendm pecu- 
niae. Avarus cruciatur inetu amittendm pecuniae. Eatio remune- 
randi beneficium. Eatio remunerandi beneficii. Spes potiundi 
oppido. Spes potiundi oppidi. Modus fruendi voluptate. Modus 
fruendo3 voluptatis. Gratia exercendi memoriam. Gratia exercen- 
memorise. 

2. The Gerund in do. Bat. 
61.] Aptus ferendo onus. Aptus ferendo oneri. Manus apta 
ferendo clypeo. Ut divites conferrent, qui oneri ferendo (pares) 
essent. Idoneus perpetiendo labori. 

3. The Gerund in dum. Acc. 
Ad amandnm homines. Ad amandos homines. Natura pro- 
pensi sumus ad diligendos homines. Ad contemnendum volupta- 
tes. Ad contemnendas voluptates. Humana natura imbecilla est 
ad contemnendas voluptates. Ad juvandum homines. Ad juvan- 
dos homines. Homo natus est ad juvandos et conservandos homi- 



20 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

nes. Ad perfruendum voluptatibus. Ad perfruendas voluptates. 
Ad fungendum munere suo. Ad fungendum munus suum. Con- 
turbatus oculus non est probe affectus ad suum munus fungendum. 
Ad considerandum res. Ad considerandas res. 

4. The Gerund in do. Abl. 

In equis parandis curam adhibent homines, in amlcis eligendis 
negligentes sunt. Maxima autem diligentia adhibenda est in aml- 
6 ~ -, cis comparandis. In gerendo res. In gerendis rebus. In. 

J plerisque rebus gerendis, tarditas et procrastinatio noxia est. 
In contemnendo voluptatem. In contemnenda voluptate. Hones- 
tas in voluptate contemnenda consistit. Fruendo voluptatibus. 
Fruendis voluptatibus. Fruendis voluptatibus crescit carendi do- 
lor. Eeferendo gratiam. Referenda gratia. Nullum officium 
referenda gratia magis necessarium est. In fungendo muneribus. 
In fungendis muneribus . 

Ouravit id facere. Curavit id faciendum. Man davit puerum 
ali. Mandavit ut puer aleretur. Mandavit puerum alendum. 

Miscellaneous Examples rendered into Latin 1y Gerunds and Ge- 
rundives. 

Eomulum cupldo cepit urbern condendi (urbis condendse). 
Omnia judicia aut detrabendi controversias aut puniendi malificia 
(detrahendarum controversiarum aut puniendorum maleficiorum) 
reperta sunt. Aut voluptates omittuntur majores voluptates adi- 
piscendi (majorum voluptatum adipiscendarum) causa, aut dolores 
suscipiuntur majores dolores eftugiendi (majorum dolorum effugien- 
dorum) causa. Lignum aridum materia est idonea eliciendo ignes 
(eliciendis ignibus). Reliqua tempora demetendis fructibus et per- 
f «* 1 cipiendis accommodata sunt. Sunt nonnulli lusus acuendo 

*J puerorum ingenia utiles (acuendis ingeniis). 

Pythagoras Babylonem ad perdiscendum motus (perdiscendos 
motus) siderum profectus est, inde Cretam et LacedaBmonem ad 
cognoscendum Minois et Lycurgi leges (ad cognoscendas leges) con- 
tendit. Palpebra3 aptissime facta3 sunt ad claudendas pupullas et 
ad aperiendas. Ad connectendas amicitias vel tenacissimum vin- 
culum morum similitudo est. Non modo ad insignia accommodan- 
da, sed etiam ad galeas induendas, scutisque tegumenta detrahenda 
tempus defuit. 

In spernendo ac repudiando voluptatem (spernenda ac repu- 
dianda voluptate) virtus cernitur. Multi in pecunia paranda adhi- 
bent curam, in ea utenda negligentes sunt. Honestas consistit in 
contemnendo voluptatem (contemnenda voluptate). Nullum offi- 
cium magis necessarium est referendo gratiam (referenda gratia). 



SUPINES. 21 



SUPINES. 



74. The former Supine. — Ibo spectatum. Yeni oratum veniam. 
Misit rogatum auxilium. 

64.] 75. The latter Supine. — Facile intellectu. Jucundum 
audltu. Res difficilis factu. Res digna relatu. Ha3c sunt defor- 
mia vim. Difficile est dictu, quid sit optimum factu. Difficilis res 
est imentu verus amicus. Nil dictu foadum, visuve heec limina 
tangat, intra quae puer est. 

English Examples turned into Latin. 
Supine in tjm. — Legati ad Caesarem gratulatum convenerunt. 
' Praefecti regis Persarum legatos miserunt Athenas questum. Ye- 
jentes pacem petltum oratores Romam mittunt. Italiam specta- 
tum iverunt. Hannibal patriam defensum revocatus est. Maece- 
'. nas ivit lusum, ego et Yirgilius ivimus dormltum. 

Supine in tj. — Cognitu facilis oratio. Yirtus difficilis inventu 
est. Incredibile dictu. Quod optimum factu videatur fades. Hoc 
fas dictu est. 



22 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 



SYNTAX. 

•-♦-• 

PART II, 

KULE I. 

65.] 251. Cave xoluptatem, matrem omnium malorum. Pla- 
to philosophies appellat xoluptatem escam malorum. Noli repudiare 
gloriam fructum verse virtutis. Assentatio vitiorum adjutrix pro- 
ftfi -. cul amoveatur ab amicitia. Simla quam similis turpissima 

*■■ lestia nobis. Otho, vir fortis et necessarius meus, equestri 
ordini restituit dignitatem. Themistocles, imperator bello Persico, 
Graciam, domum libertatis, servitute libera vit. Brutus et Gassius, 
interfectores Caesaris, ingens bellum moverunt. Titus, humani 
generis deliciai, optimus princeps vocatus est. Grseci milites, prse- 
cipua spes, ad Darium pervenerunt. 

Tanta in quibusdam peccandi libido est, ut hoc ipsum, eos delec- 
tet, peccare. 

256. Vatinius contemnit meam legem, hominis inimici. Hoc 
studium tuo judicio probatum est, xiri gravis et eruditi. 

67.] Quis est pauper? Avdrus (est pauper). Quorum viro- 
rum est magna penuria? (Est magna penuria) Bonorum. Gui 
inimlea est voluptas ? (Voluptas est inimica) Virtuti. Quern de- 
bemus venerari ? (Debemus venerari) Deum. Quo capiuntur pis- 
ces ? (Pisces capiuntur) Hamo. Quo capiuntur homines ? (Hom- 
ines capiuntur) Voluptate. Quo Deus hoinini nihil pra3stabilius de- 
dit ? (Deus homini nihil praastabilius dedit) Mente et ratione. 

English Examples turned into Latin. 
Eomani cum Tigrane Armeniorum rege bellum gesserunt. Con- 
sul, vir fortissimus cum exercitu missus est. Quoties tu me desig- 
natum, quoties consulem interficere conatus es ? Hoc docuit usus, 
magister egregius. Omitto illam omnis doctrinaa inventricem, 
Athenas. Caosari quaastori ulterior Hispania obvenit. Auri ar- 
gentique usus velut omnium scelerum materia sublatus est Ly- 
curgo. 



ADJECTIVE AND SUBSTANTIVE. 23 

Rule II. 

6!§.] 263. Acti labores jucundi sunt. Semper timidum scelus 
est. Bes liumaim sunt fragiles et caducm. Nemo repente fuit tur- 
pissimus. Prceteritum tempus nunquam revertitur. Et semel 
emissum volat irrevocdbile verbum. Verum decus in virtu te posi- 
tion est. Non est ad astra mollis e terra via. Nam tua res agitur, 
paries quuni proximus ardet. Nbs omnes metam properamus ad 
unam. Suam quisque conditionem miserrimam putat. Innocui 
(vos) vivite, numen adest. Vos vivitis tanquam semper victuri. 
Inquinat egregios adjuncta superbia mores. Liters secundas res 
ornant, adversis (rebus) perfugium et solatium prsebent. Nulla 
est tam facilis res, quin difficilis sit, quum (tu) invitus facias. 

69.] 265-268. Metellum multi filii, film, nepotes, neptes in 
rogum imposuerunt. Homines, bestice, pisces, et axes a Deo creati 
sunt. Begnum, libertas, et vita, adempta sunt. Hex regisque classis 
una prof ecti sunt. Inter se contraria sunt benefieium et injuria. 
Murus et porta de coelo tacta est. 

269. Boni diligunt bonos. Est tan turn paulo melior pessimo. 
Praamia magna raanent bonos. ImpU apud inferos poenas luent. 
Nee Pompeius ferebat parem, nee Csesar superiorem. Servi qui in 
vestibiilo erant, ut armatos conspiciebant, rati actum esse de.dominis, 
tfft 1 V0C if eraDan t missos esse qui occiderent captas. Non omnia 

*-' possumus omnes. Aspiciunt superi mortalia. Katura paucis 
contenta est. Yideo meliora proboque, deteriora sequor. Specta 
semper cozlestia, contemne et neglige humana. Deus cernit omnia. 
Mors omnia devorat. Ignoti nulla cupido est. Non omnes eadem 
mirantur amantque. Sitimur in vetitum semper, cupimusque 
negata. 

Omnia prceclara sunt rara. Hcec Tiumana ut exigua contemna- 
mus, cogitantes supera et ccelestia. Minima de malis eligenda sunt. 
Mala sunt viclna bonis. In prsestantibus rebus, magna sunt ea, 
quce sunt optimis proxima. 

270. 271. De se ipso dicer e est senile. Humanum est err are. 
Incertum est quam longa nostri cuj usque vitafutura sit. Magnum 
est eadem habere monumenta majorum. Quando istud eras veniet ? 
iyi -i ^ sua jure decedere nonnunquam est non modo liberale sed 

J fructuosum. 

273. In prima provincia. Media nox. In ultimam provinciam. 
In summo monte. Post eas ceterum exercitum locat. 

274. Gro3ci matutini appropinquaverunt, Iwtique proelium ini- 
erunt. Tibi penitus totique nos tradidimus. Priori Bemo augu- 
tium venit. Bomani frequent es convenerunt. Komam sera avari- 
ria atque luxuria immigrarunt. 

275. Signa et ornamenta, aliud alio in loco, intuebantur. Alius 
,y , alio more viventes. Milites alius alium laeti appellant. Illi 

J alias aliud iisdera de rebus sentiunt. Equites alius alia dila- 
buntur. 



24 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

276. Qu89 loca minus tuta erant, alia fossis, alia vallis, alia 
turribus, muniebat. Aliud est nialedicere, aliud accusare. Quo- 
rum alter exercitum perdidit, alter vendidit. Alteram ille amat 
sororem, ego alteram. 

277. Optimus quisque maxime posteritati servit. Epicureos 
doctissimus quisque contemnit. Mos est gravissimum quodque gra- 
num serere. 

278. Samnitium cmsi sunt tria millia ducenti. Alta cremata 
est Ilion. Excisa est Pergamum ferro. 

279. Magna pars hominum mdnerati aut occisi sunt. Sermtium 
conjurabant ut arcem armati occnparent. 

281. Uterque insaniunt. Eodem die uterque eorum ex castris 
stativis exercitum educunt. Sibi quisque hdbeant quod suum est. 
Decimus quisque ad supplicium lecti sunt. 

73.] 282. JSTon egeo medicina me ipse consolor. Sibi ipse 
peperit laudem maximam. Qui se ipse noverit aliquid sentiet se 
habere divinum. 

283. Nostram ipsorum libertatem interdum subrui patimur. 
Suamet unius opera Mithridates Cappadociam cepit. Ei mece prm- 
sentis preces non profutura? sunt, cui nomen meum aosentis bonori 
fuit. Oontentus ero nostra ipsorum amicitia. 

Miscellaneous English Examples turned into Latin. 

Multas a te accepi epistolas, omnes diligenter scriptas. Optimaa 
leges bac lege, sine ulla exceptione, tollentur. In fuga, foeda mors 
est ; in victoria, gloriosa. Meam tuorum erga nos meritorum me- 
moriam nulla unquam delebit oblivio. Urbem Komam putavi stul- 
tus ego buic nostra) similem. Magna pars hominum vulnerati aut 
occisi sunt. Servitium conjurabant ut armati arcem occuparent. 

In civitate libera, lingua mensque libera esse debent. Menelaus 
et Paris armati pugnabant propter Helen am et divitias. Culices 
acida petunt, ad dulcia non advolant. ProgrSdi arduum erat, regredi 
periculosum. Id mirum quantum profuit ad concordiam civitatis. 
Nemo opifex natura) sollertiam consSqui potest imitando. Omnium 
. pro vinci arum Hispania postrema perdomita est. Urbem mediam 
interfluit Marsyas amnis. Prima luce summus mons a Labieno 
tenebatur. Incerta pro certis habere stultissimum est. 

Eule III. 

284. Cave voluptatem, qum est capitalis pestis hominibus. 
74.] Cole mrtutem in qua verum decus positum est. Avdrus qui 
semper eget non potest esse dives. Fortiter ille facit qui miser 
esse potest. Tempori parce, quod semel prseteritum nunquam 
revertitur. Earissima sunt ea, qum sunt optima. Despicienda) 
sunt res humane, qum fragiles et ,caduca3 sunt. Cole studium 
literarum, qum secundas res ornant, adversis (rebus) perfugium et 



RELATIVE AND ANTECEDENT. 25 

solatium prrcbent. Videntur tollere solem e mnndo qui tollunt 
amicitiam e vita. ZSTon beatus est qui scit bonum, sed qui facit. 
Est (quidam) qui coepit nuper disserere, animam interire simul cum 
cor pore. Fortior est qui se, quam qui fortissima yincit oppida. 
Animum rege ; qui, nisi paret, imperat. Necquicquam sapit, qui 
sibi non sapit. Qui multum habet, plus cupit. Fatetur facinus is 
qui judicium fugit. Feliciter is sapit qui alieno periculo sapit. 
„~ -. Qui effugere errorem volet, adhibetnt ad res considerandas 
"J tempus et diligentiam. Quaa est melior in homine natnra, 
quam eorum, qui se natos ad homines juvandos arbitrantur. Peri- 
culum ex aliis fac, tibi quod ex usu sit. 

Leviores ea? sunt injuria?, quce repentino aliquo motu accidunt, 
quam ea?, quce consulto et cogitato fiunt. Bona fortune perinde 
sunt, ut ejus animus qui ea possidet*; qui uti scit, ei bona; qui non 
utitur recte, (ei) mala. Is qui, quam potuit dat maxima, gratus 
abunde est. 

Multi honores contemnunt quorum cupiditate quidam inflam- 
mantur. Stude scientia?, qua nihil est jucundius. Yir bonus pro- 
dest, cui potest (prodesse) ; nocet nemini. Quidam nisi quod ipsi 
faciunt nihil rectum putant. Profusissimi sumus in temporis 
jactura, cujus unius honesta avaritia est. Dens omnium rerum, 
quas natura desiderat, abundantiam et copiam nobis suppeditat. 
„„ ., Mors est terribilis iis, quorum cum vita omnia extinguuntur ; 
J non iis quorum laus emftri potest. Una amicitia est in rebus 
humanis, de cujus utilitate omnes uno ore consentiunt. 

Injusti sunt, et qui inferunt, et, qui ab his quibus infertur, non 
propulsant injuriam. Est profecto deus, qui, quce nos gerimus, 
auditque et videt. 

285. Qui non est prseditus virtute, [ille] non est vere divesu 

Etiam qui faciunt, [illi] odio habent injuriam. Quod honestum, id 

utile est. Quod prseclarum est, idem arduum est. Qui opibus. et 

copiis sunt pra?diti, ii debent esse liberates et benefice Egenis 

quas dederis,* solus semper habebis opes. Quod ipse patitur, id om- 

i nium gravissimum quisque pu tat. Quam quisque movent artem, 

in hac se exerceat. Quce in terra gignuntur, ad usum hominum 

^^ -j omnia creantur. Homines quod facere ipsi non possunt, id 

I , -" recte fieri in altero judicant. Turn denique omnes nostra 

I intelligimus bona ; quum quce in potestate habuimus, ea amis!* 

I inus. 

Bis dat, qui cito dat. Iracundiam aui vincit, hostem vincit 
: maximum. Qui tradit se voluptatibus, non est dignus nomine 
hominis. Scientia quce remota est a justitia, calliditas potius quam 
sapientia est appellanda. Leve fit, quod bene fertur onus. 

287, Nee mea verba legitis qui submotus sum ad Istrum. Con- 

juraverunt^oxitii contra rempublicam, de qua quam verissime potero. 

dicam, Agidem regem Lacedcemonii, quod nunquam antea apud 

eos accidit, necavermt. Servi quod nunquam ante factum erat, 

2 



26 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

•ye 1 manum ^ ss ^ sunt, et milites facti sunt. Dies quindecim sup- 
J plicatio deer eta est, quod ante id tempus accidit nulli. 

288. Helvetii continentur, una ex parte, flumine Eheno qui 
agrum Helvetium a Germanis dividit. Caesar ad flumen Scaldim, 
quod influit in Mosam ire constituit. 

289. Pausanias Colonas, qui locus in agro Troade est, se contu- 
lit. Mago ad colloquium Suffetes, qui summus Pcenis magistra- 
tus est, eliciebat. Homines domicilia sua conjuncta quas urbes 
dicimus, mcenibus sepserunt. 

290. Themistocles de servis suis quern habebat fidelissimum ad 
Xerxem misit. Yolsci acie victi Volscas urbem quam habuerunt 
optimum perdiderunt. — 291. Naves captivique qui ad Chium navali 
prcelio capti erant, restituti sunt. 

293. Quoscunque de te queri audivi, quacunque potui rations 
placavi. Quibuscunque signis oecurrerat se aggregabat, Quacun- 
que ad proximi diei oppngnationem opus sunt, noctu comparantur. 

79.] 295-296. Quo prcelio bellum Venetorum confectum est. 
Qui timorem Romanorum proponit. Qui ubi auditus est. Qui 
quidem adolescentem negare non potuit. Quern Dion adeo admi- 
ratus est atque adamavit ut se to turn ei traderet. Qum quidem res 
ad negotium conficiendum maxime erat opportuna. Quae (classis) 
ubi convenit. Quos cum apud se in castris Ariovistus conspiceret, 
conclamavit. Qua in re Caosar non solum publieas sed etiam pri- 
vatas injurias ultus est. Qua de causa Helvetii quoque reliquos 
Gallos virtute prsecedunt. Quern locum duplici altissimo rnuro 
munierant. Qua) res plerumque magnas civitates pessum dedit. 

Quod scribis, te velle scire qui sit reipublicaa status; summa 
dissensio est. 

298. Hoc qua diximus atate, Hannibal cum patre in Hispaniam 
80.] profectus est. — 299. Judice quern novisti populo. — 300. Nemo 
unquam tarn impudens erat qui a diis immortalibus tot et tantas 
res tacitus auderet optare, quot et quantas dei immortales ad Cn. 
Pompeium detulerunt. Nulla est pila omni re talis qualis sit pila 
alia. Tantam eorum multitudinem nostri interfecerunt quantum 
erat diei spatium. 

English Examples turned into Latin. 

Qui potest temperantiam laudare is qui ponat summum bonum 
in voluptate. Quis meum consulatum, praeter Olodium, qui vitu- 
perareUnventus est ? Quid est tarn secundum naturam quam seni- 
bus emori, quod idem contingit adolescentibus. Animal hop yide 
quern vocamus hominem. Multa quae dicentur in his libris collie 
gunt. Omnes natura ea sequuntur quae videntur bona. Qui mor- 
tern non timet, magnum is sibi presidium ad beatam vitam compa- 
rat. Quas cupiditates a natura proficiscuntur facile explentur. 
Multa me sollicitant anguntque qua* sermone exhaurire possum. 

Oonsules ad eum exercitum quern in Apulia habebam, venerunt. 



THE VERB AND NOMINATIVE. 27 

Amicitia quaa desiit nunqnam vera amicitia erat. Virtus et doc- 
trina sunt divitias quas nullus fur auferre potest. Posteri multas 
artes invenient quas nos nondum invenimus. Nullum animal quod 
sanguinem habet sine corde esse potest. Qui facile credit, facile 
decipitur. Qua3 recta sunt merito laudantur. Qui nihil agere 
videntur saepe majora agunt quam alii. Est ridiculum quserere 
quaa non possumus habere. 

Binas a te accepi literas, Corcyrae datas ; qnarum alteris mihi 
gratulabere, quod audisses, me meam pristinam dignitatem obti- 
nere ; alteris dicebas te velle, quae egissem, bene et feliciter evenire. 
Ego autem, si dignitas est bene de republica sentire, et bonis viris 
probare quod sentias, obtineo dignitatem meam : Sin autem in eo 
dignitas est, si, quod sentias, aut re efficere possis, aut denique 
libera oratione defend&re ; ne vestigium quidem ullum est reliquum 
nobis dignitatis ; agiturque praeclare, si nosmet ipsos regere possu- 
mus, ut ea quaa partim jam adsunt, partim impendent, moderate 
feramus ; quod est difficile in ejusmodi bello, cujus exitus ex altera 
parte caadein ostentat, ex altera servitutem. 

Rule IV. 

81.] 303. Ego verum amo; verum volo mihi dici ; mendacem 
odi. Tu fecisti officium tuum. Semper avdrus eget. Nequitia 
regnat. Nemo nascitur sine vitiis. Bonum apud virum cito mori- 
tur iracundia. Deliramus interdum {nos) senes. Honos alit artes ; 
omnesque (nos) incendimur ad studia gloria. Labuntur anni. 

304. Necesse est mori. Humanum est errare. Est quaedam 
flere voluptas. De se ipso dicere senile est. Animum sincere, ira- 
cundiam cohibere praaclarum est. In scientia excellere, pulchrum 
putatur ; nescire autem, turpe ducitur. De republica bene mereri, 
e*> l prsaolarum. est. Promissa non servare contra officium est. 

-• Incerta pro certis habere stultissimum est. Gravis est culpa, 
tacenda ioqui. In magnis velle sat est. Quam difficile est crimen 
non prodere vultu. Nescire quid acciderit antequam natus sis, est 
semper puerum esse. 

312. Rule I. (Taken together?) — Justitia et benignitas conci- 
liant amicos. Furor iraque men tern prcecipitant. Tenieritas, 
libido, et ignavia semper animum excruciant, et semper turbulentce 
sunt. Caacos reddunt cupiditas, et avaritia, et audacia. Aurum 
et purpura curis exercent hominum vitam. Imprbbus et atarus 
inopes existimandi sunt. In acie Romana, Castor et Pollux ex equo 
e«£ i pugnare videbantur. Spectantur in chartis tenuitas, densitas, 

*-* candor, Icevor. 

313. Omnis virtus nos ad se allicit, sed justitia et liberalitas id 
maxime efficit. Societatis humane vinculum est ratio et oratio, 
Conscientia bene actae vitas, et benefactorum recordatio jucundis- 
sima est. Mens % ratio et consilium in senibus est, Ad eos qui 



28 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

sayientiam adepti sunt laus, honos, dignitas confluit. Considere- 
mus, quaa sit in natura hominis excellentia et dignitas. Excitanda 
est animadversio et diligentia, ut nequid temere ac inconsiderate 
agamus. Sub idem tempus et Marcellus et Q. Fulvius consul Bo- 
mam venit. In Miltiade erat quum summa humanitas, turn mira 
comitas, magna auctoritas apud omnes civitates, nobile nomen, 
laics rerum militarium maxima. Frons, oculi, vultus, saape men- 
tiuntur. 

§4.] 314. Bocchus, cum peditibus postremam Romanorum 
aciem invadunt. Ipse dux, cum aliquot principibus capiuntur. Qui- 
rinus cum fratre Remo jura dabunt. 

315. Et tu et omnes mei amid corruistis. Ego ac tu simplicis- 
sime inter nos hodie loquimur. Ego atque tu omne illud tempus 
una eramus. Et ego et tu sumus in culpa. 

{Taken separately.) — Partem planitise aut Jovis templum aut 
oppidum tenet. Sive servus sive liber fecerit, probe factum esto. 
Cimmeriis aspectum solis deus aliquis, sive natura, ademerat, sive 
ejus loci quem incolebant situs. Turdus sive aliud privum dabitur 
tibi, devolet illuc. Exc. — Ut studium aut gratia quemque occupti- 
runt. Haac si neque ego neque tu fecimus, non sivit egestas nos 
facer e. 

85.] 316. Rule II. — 1. Eodem tempore et exercitus ostende- 
batur, et classis intrabat portum. Tanta multitudo lapides et tela 
conjiciebat. Maxima pars hominum morbo jactatur eodem. Scin- 
ditur incertum studia in contraria vulgus. 

2. Pars epulis onerant mensas, et plena reponunt pocula. Pars 
viscera in frusta secant, veruque tv^rnQVitm figunt. 

317. Cum hostmm acies a sinistro cornu in fugam conversa esset, 
a dexfro cornu vehementer nostram aciem premebant. Gallia 
maxime delectatur jumentis, eaque impenso magno parant. 

318. Eodem die uterque eorum ex castris stativis educunt. 
Utraque festlnant, brachiaque docta movent. Cetera multitudo 
sorte quisque decimus ad supplicium lecti sunt. Quum alius alii 
subsidiumjterefom£, audacius resistere cceperunt. 

English Examples turned into Latin. 

Libertas populi Romani agitur. Voluntates civium fuerunt 
g^ 1 diversae. Timor te bonum faciebat. Ratio nostra consentit, 

* J oratio pugnat. Recordatio servitutis faciet libertatem jucun- 
diorem. Nemo interpellat ; omnes diligunt me. Volumus judicare 
vere. Nos, nos consules desumus. Peccare nunquam est utile. 
Prod&re patriam peccatum. 

Seleiicus et Antiochus bellum propter Asiam gerebant. Ninus 
et Semiramis magnam gloriam adepti sunt. Secerngre a corpore 
animum nee quicquam aliud est quam emori discgre. Salutare 
benigne et comiter unumquemque appellare haud unquam injucun- 



THE PREDICATE SUBSTANTIVE, ETC. 29 

dum. Interea omnis Graacia divisa in dims partes, converterunt 
arma ab externis bellis velut in viscera sua ; igitur duo corpora 
fiunt de uno populo, et milites divisi sunt in duos hostiles exercitus. 
Post proeliuni nulla mulier flebat amissum conjugem ; omnes dole- 
bant suam vicem quod ipsaa con pro patria ceciderant. 

Kule Y. 

319. Ira furor brevis est. Ira est initium insaniaa. Magnum 
vectlgal parsimonia est. Ebrietas est voluntaria insania. Virtus 
est perfectio rationis. Ifobilitas sola est atque unica virtus. Proba 
vita est via in coelum. Honor est prcemium virtutis. Invidia sup- 
plicium est suum. Maximum iraa remedium dilatio est. Justitia 
est domina et regina virtutum. Infirmi est animi exiguique volup- 
SY -j tas ultio. Magistratus est lex loquens, et lex est mutus 

*J magistratus. Magistratus did potest Tex loquens. Furor fit 
laasa saapius patientia. Socrates oraculo sapientissimus judicatus 
est. Omni in re omnium gentium consensio lex naturae putanda est. 
Our ego salutor poeta t 

Note. — Bene vivere est bis vivere. Opinari est assentiri rei in- 
cognitas. Yinum pueris dare est ignem igne incitare. Beneficium 
accipere, libertatem vendere est. Hoc est decipere. 

321. Non temere credere nervi sunt sapientiaa. Oontentum esse 
suis rebus, maximaa sunt certissimaaque divitice. Divitice grandes 
homini sunt, vivere parce aiquo animo. 

321. a. Non omnis error stultitia est dicenda. Inconstantia, 
fiS -i qucd est vitium. Oderis calumniam, quod est vitium mag- 

*J num. Justa gloria qui est fructus veraa virtutis ron est re- 
pudianda. Illud animal praeditum ratione, quern vocamus homi- 
nem. Oaritas, quod aptissimum est ad quiete vivendum. 

325. Poeta dicit, iram esse brevem insaniam. Cicero dicit, iram 
esse initium insaniaa. Yere dici potest, magistratum esse legem lo- 
quentem, et legem esse mutum magistratum. Accepimus Socratem 
oraculo sapientissimum esse judicatum. Optimum vectlgal duco 
esse parsimoniam. 

Non datum est omnibus esse nobilibus, et opulentis. Licet omni- 
bus esse bonis, si volunt. In causa facili, cuivis licet esse diserto. 

326. Omnes volumus et speramus fieri senes. (J¥om. or ace.) 
Non tam multi virtute esse prcediti (or pro2dito8)<\\\&m vidcri volunt. 
sq i Optaverim honeste pauper (or pauperem) vivere potius, quarn 

*J inhoneste parare divitias. Malo valere quam dives (or divitem) 
esse. Si vis, bona fide esse vir bonus (or virum bonum), sine ut 
contemnat te aliquis. 

327. Nemini licet esse negligenti (or negligentem). Bonis solis 
datur esse vere beatis (or beatos). Non datur omnibus esse nobilibus 
et opulentis (or nobiles et opulentos) ; sed licet omnibus esse bonis 
(or bonos) si volunt. 



30 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

English Examples turned into Latin. 
Praetor postea factus est, et consul. Plane tribunus plebis fieri 
cupit. Vultus sermo quidam tacitus mentis est. Usus magister 
est optimus. Oonsuli quaestor bonus, et vobis omnibus optimus 
civis videbatur. Nihil est liberale quod non justum. Is mihi vide- 
tur amplissimus, qui sua virtute in altiorem locum pervenit. Sen- 
tentia prima Bibuli pronunciata est. Carus omnibus expectatusque 
venies. Filiolam tuam amo, et amabilem esse certo scio. Yir bo- 
nus difl&cillime alios esse improbos suspicatur. 

CONSTRUCTION OF THE GENITIVE. 

Rule VI. 

90.] 332. Animfy hominum sunt immortales. Est magna penu- 
ria bonorum. Inscitia ineuntis cetatis senum prudentia regenda est. 
Memoria praeteritorum malorum jucunda est. Multi malunt facere 
jacturam vitm quam famm. Dolor saepe est mediclna doloris. Ita 
ratio comparata est vitm nostra) et naturm humanae, ut alia aetas 
oriatur ex alia. Ira Dei lenta est. Consiietudinis magna vis est. 
Omnium consensus naturm vox est. Corpus quasi vas est aut recepta- 
culum animi. Injuriarum remedium est oblivio. Meo judicio pie- 
tas erga parentes est fundamentum virtutum omnium. Comes 
ebrietatis est oblivio. Gupiditates divitiarum, (cupiditas) glorirn, 
{cupiditas) voluptatum, sunt morbi animi. 

Demetrii vox est. Nihil mihi videtur infelicius eo, cui nihil 
unquam evenit adversi. Aenei tauri repertor teterrimum artis suae 
opus, primus inclusus merito auspicatus est ; cui Phalaris, Poznce 
a. n mirande repertor, ipse tuum princeps imbue dixit opus. So- 

"■■ licitae tu causa, pecunia, vitm es ; tuque hominum vitiis ali- 
menta, pecunia, praebes. 

1. Descensus Averni est facilis. Virtus est una via laudis et 
honoris. Deus habet rationem piorum et impiorum. Voluptates 
corporis sunt esca atque illecebrm malorum. Opes sunt irritamenta 
malorum. Semita certe tranquillae per virtutem patet vitce. 

2. Ambitio et honorum contentio miserrima est. Mitte leves 
spes et certamina divitiarum. Ereptae virginis ira. 

3. Ceterarum rerum sapientiam tuam admirari soleo. Pruden- 
tia juris civilis. Fides est dictorum conventorumque constantia et 
Veritas. Justitia versatur in tribuendo suum cuique, et in rerum 
«*2 -j contractarum fide. Temperantia servat rerum omnium mo- 

■J dum. Ordo, et constantia, et moderatio dictorum omnium 
atque factorum, movet approbationem eorum, quibuscum vivitur. 
Amicitia nihil aliud est, nisi omnium rerum divinarum atque hu- 
manarum summa consensio. Gonscientia rectae voluntatis maxima 
consolatio est rerum incommodarum. Malarurn rerum audacia for- 
titudo vocatur a quibusdam. Rei inaxiine necessariae tanta incuria 
vituperanda est. 



CONSTRUCTION OF THE GENITIVE. 31 

4. Acceptorum beneficiorum delectus sunt habendi. 

335. Inexplebilis honoris Marii fames. Dei amor hominum. 
Infamia vitiorum patris saepe redundat ad filium. Homines spe 
custodice rerum suarum urbium praesidium quaerebant. Gallos hor- 
tabatur superorum dierum Sabini cunctatio. Caesar, pro veteribus 
Helvetiorum injuriis populi Komani ab iis pcenam bello repetivit. 

93.] 336. Quis est qui possit eonferre vitam. Trebonii cum 
Dolabella. Agesilaus quum venisset in portum, qui Menelai voca- 
tur in morbo implicitus, decessit. 

337. Ariovistus neque suam neque populi Roinani gratiam re- 
pudiavit. Omne meum est autem tuum. Turn Salii carmine Her- 
culea facta ferunt. Tages puerili specie visus est sed senlli fuisse 
prudentia. 

English Examples turned into Latin, 
Magna est vis conscientiae. Effectus eloquentiae est approbatio 
audientium. Privatio omnis doloris recte nominata est voluptas. 
Tota philosophorum vita commentatio mortis est. Corpus est qui- 
dem quasi receptaculum animi. Maris subita tempestas terret 
navigantes. Animi vires corporis infirmitas non retardavit. Fru- 
galitas virtus privata non regia. Mibi auctoritatem patriam sus- 
cipio. % 

Cupiditas voluptatis, et studium virtutis non facile in eodem 
homine esse possunt. Praameditatio malorum futurorum lenit 
eorum adventum. Est eloguentiae sicut reliquarum rerum funda- 
mentum sapientia. Vehementer autem amor multitudinis commo- 
vetur ipsafama et opinione liberalitatis, beneficentiae, justitiaa, fidei, 
omniumque earum virtutum quae pertinent ad mansuetudinem mo- 
rum ac facilitatem. 

Aptissima sunt arma senectutis, artes exercitationesque virtu- 
tum, non solum quia nunquam deserunt ne in extremo quidem 
tempore aetatis; verum etiam quia conscientia bene actae vitae, 
multorumque benefactorum recordatio jucundissima est. Com- 
memoratio tua paternae necessitudinis, benevolentiaeque ejus, in- 
credibilem mihi laetitiam attulerunt. Populares dei multi sunt, 
naturalis unus est. Haec est mea et fratris mei germana patria. 

Rule VII. 

94.] 339-1. Genitive.— Yive memor quam sis hrevis mvi. 
Pytbagoras fuit vir nullius hilaritatis. Parvula magni formica la- 
toris ore trahit quodcunque potest, atque addit acervo. Perspicu- 
um est, esse numen aliquod prmstantissimce mentis, quo omnia 
regantur. Esse Deum ita perspicuum est, ut, qui id neget, vix eum 
(esse) sance mentis existimem. 

2. Ablative. — Simonides fuit vir magna memoria. Vulgus est 
ingenio mobili. Deus ignorare non potest qua mente quisque sit. 
Novi seculum hoc quibus moribus sit. Themistocles fuit tanta 



32 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 



memoria ut omnium civium nomina perceperit ; Cato vero mill to 
meliore memoria. Qui se omnibus anteponunt intolerdbili arro- 
gantia sunt. 

95.] Adolescentes fere animo sunt omisso, et, suavia in prae- 
sentia quae sint, prima habent, neque consulunt in longitudinem. 
Hoc videre licet, eos, qui antea commodis moribus fuerunt, prosperis 
rebus immutari. Scipio Africanus fuit moribus facilli?nis ) summa 
pietate in matrem, liberalitate in sorores, bonitate in suos, justitia 
in omnes. Quanta innocentia debent esse imperatores ? Quanta 
temperantia? Quanta fide? Quanta facultate ? Quanto ingenio? 
Quanta humanitate ? 



English Examples turned into Latin. 

Consul ipse, parvo animo et pravo. Sunt optimo animo, summo 
consilio, singulari Concordia. Homines infima fortuna delectantnr 
historia. Erat ipse immani acerbaque natura Oppianicus. In 
eadem sententia erat homo summa integritate atque innocentia 
Furranius. Est quodam incredibili robore animi. 

Rule VIII. 

343. Multum boni est in amicitia, multum mali in discordia. 
Q fi -, Non exiguum temporis habemns, sed multum perdimus. Ad- 

*-* hibe tantum cibi et potionis, ut reficiantur vires, non ut op- 
primantur. Quantum boni sit in amicitia, ex dissensionibus et 
discordiis percipi potest. Unum exemplar luxuriaB aut avaritiaB 
multum mali facit. » 

Quantum mortalia pectora cseca3 noctis habent? Avaritia seni- 
lis quid sibi vult? Potest enim quidquam esse absurdius, quam 
quo minus vice restat, eo plus viatici quaorere ? Omnibus viribus 
repugnandum est perturbationibus, si volumus hoc quod datum est 
mto3 tranquille placideque traducere. Qualibus in tenebris quan- 
tisque periculis degitur hoc mvi f Plurimum negotii humano generi 
alvus exhibet, cujus causa major pars mortalium vivit. Si corvus 
posset pasci taciturnus, haberet plus dapis, et rixce multo minus 
invidiceque. Miserabile est videre tantum male viventium, imo 
male pereuntium. 

English Examples turned into Latin. 

Post proelium, multum auri, et alise opes inventao sunt in castris 
Persarum. Quantum nummi quisque servat in area sua, tantum 
^ -, fidei habet; et qui habet paululum pecuniae, habet etiam pau- 

"J lulum fidei. Cicero minus fortitudinis habebat quam Julius 
Caasar, sed habebat plus probitatis. Ecquid novi est in civitate de 
Nerone? Sub mortem decubuit super lecto, et bibit aliquantum 
aquaa tepidaa. 

Rule IX. 
349. Vive memor mortis. Omnes oderunt immemores beneficii. 
Plerique homines sunt cupidi rerum novarum. Ne sis cupidior 



/ 



CONSTRUCTION OF THE GENITIVE. 33 

contention™ quam veritatis. Si nullius culpa tibi conscius es, ne 
timeas. Quoa natio non gratum anirnum et oeneficii memorem 
diligit? Venturas memores jam nunc estote senectce, sic nullum 
vobis tempus ablbit iners. Animus futuri anxius calamitosus est. 
Conscia mens recti famao meudacia ridet. Nescia mens hominum 
fati sortisque futuraa est. Nescio qua natale solum dulcedine 
cunctos ducit, et immemores non sinit esse sui. 

Tempus edax rerum. Justum et tenacem propositi virum, non 
civium ardor prava jubentium, mente quatit solida. Yirtus est 
q s -, amans sui. Omnis natura est diligens sui; neque quicquam 

"-* est appetentius similium sui, quam natura. Ipsa sibi Yirtus 
pretium est, nil indiga laudis, nil opis externa^ cupiens. 

English Examples turned into Latin. 
Hujus rei posteritas omnium seculorum nunquam immemor 
erit. Graaci sunt contentionis cupidiores, quam voritatis. Semper 
appetentes glorise praater ceteras gentes, . atque avidi laudis fuistis. 
Adeone vobis oblltus eonstantiae meae adeo immemor rerum a me 
gestarum videor ? Non tam memores erant virtutis tuaa, quam 
laudis inimlci. Omnes immemorem beueficii oderunt. 

Exile X. 

355. Nulla belluarum prudentior est elephanto. Pax optima 
rerum est. Nemo nostrum est sine culpa. Nihil tam absurdum 
dici potest quod non dicatur ab aliquo philosophorum. Nemo hom- 
inum tam immanis est, cujus mentem non imbuerit Dei opinio. 
Ponite ante oculos unumquemque horum regum. Kex ignorabat 
ft Q -j uter eorum esset Orestes. Minima malorum eligenda sunt. 

-1 Natura hominem unum animantium omnium alienis velat 
opibus. 

Boves animalium soli retro ambulantes pascuntur. Chameleon 
solus animalium nee cibo nee potu semper utitur, nee alio quam 
aeris alimento. Omnia non pariter rerum sunt omnibus apta. 

358. Excellentissimi regum Persarum erant Cyrus et Darius 
Hystaspis filius ; prior horum apud Massagetas in praalio cecidit. 

359. Cede signum, si harum Baccharum es. 

360. Thales sapientissimus in septem erat. Me unum ex Us feci 
qui ad aquam venissent. Tribunus plebis factus est primus inter 
homines nobiles. Id erat de tribus secundum. Themistocles noctu 
de servis suis, quern habebat fidelissimum ad regem misit. 

English Examples turned into Latin. 
Quis unquam Graecorum rhetorum a Thucydide quiddam duxit. 
Elephanto belluarum nulla est prudentior. Ponite ante oculos ho- 
rum regum unumquemque. Minima malorum eligenda sunt. Ne- 
mo mortalium omnibus horis sapit. Postremus omnium 
lOO.J R omanor y m regum fuit Tarquinius Superbus. Kationem 
2* 



34 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

defectus solis apud Grsecos investigavit primus omnium Thales Mi- 
lesius. Harum sententiarum, quae vera est? Nihil tam absurdura 
quod nou dicatur ab aliquo philosophorum. 

KULE XI. 

361. 1. Genitive. — Fabulse poetarum plenm sunt futilitatis. 
Fraudis et perfldim et insidiarum plena sunt omnia. Omnes vir- 
tutis compotes sunt beati. Homo qui est particeps rationis et ora- 
tionis, prsestantior est feris, quad sunt expertes rationis et orationis. 
Sed animus bominis frustra est compos rationis, nisi evadat quoque 
compos virtutis. Carmine fit vivax virtus, ^r^rsque sepulcri. 
Non inopes temporis sed prodigi sumus. Dei plena sunt omnia. 
Solitudo, et vita sine amicis, insidiarum et metus plena est. 

2. Ablative. — Vita humana nunquam molestiis est vacua. Noc- 
tes multas timoribus plenas habent divites. Quum quis^m*? gravis 
est, est impos sui. 

English Examples turned into Latin. 
101.] Quod verbum in istis literis est non plenum humanita- 
tis, officii, benevolentiae. Profecto beati erimus, quum, corporibus 
relictis, et cupiditatum et aemulationum erimus expertes. Pertur- 
bationibus vacuus animus perfect e atque absolute beatos efficit. 
Yultus erat plenus furoris, oculi sceleris, sermo arrogantise. Ani- 
mus per somnum est sensibus et curis vacuus. 

Rule XII. 

364. Non est sapientis dicere, eras bene vivam. Deliratio est 
senum, sed non omnium senum % Temeritas est florentis mtatis, pru- 
dentia senectutis. Laudare se vani, vituperare stulti est. Magui 
animi est injurias despic&re. Generosi et magnifici animi est juvare 
et prodesse. 

Arrogantis est, negligere quid de se quisque sentiat. Ingenii 
102 1 ma £ ni ^ praacipere cogitatione futura, nee committere, ut 
-I aliquando dicendum sit, non putaram. Injustitiae duo gene- 
ra sunt ; unum (est) eorum s qui inferunt, alteram eorum, qui ab his, 
quibus infertur, non propulsant injuriam. Oujusvis hominis est 
errare ; nullius nisi insipientis in errore perse verare. 

367. Si memoria forte deficiet, tuum est ut suggeras. Nostrum 
est intellig£re. Est tuum, Cato, videre. 

English Examples turned into Latin. 
Est fortis, non perturbari in rebus asperis. Est sapientis sta- 
tuere qui sit sapiens. Non est gravitatis et sapientiee tuse ferre 
immoderatius casum. Pythagorei ferunt Orphicum carmen fuisse 
cujusdam Oecropis. 



CONSTRUCTION OF THE DATIVE. 35 

KULE XIII. 

369. Miserere inopura sociorum. Arcadii, quaeso, miser escite 
regis. Clinia satagit rerum suarum. Qui debent misereri mei 
non desinunt invidere. Aliquando miserere sociorum. 

103.] 371. Ut fahus est animi. Fastidit mei. Nee satis 
exaudivi, nee sermonis fallor tamen. 

372. Aostineto irce calidaeque rixm. Desine mollium tandem 
querelarum. Tempus desistere pugnce. 

Eule XIV. 

373-1. Genitive. — Iste cum dolore flagitiorum suorum recorda- 
"bitur. Vir bonus facile obliviscitur injuriarum. Dulce est memi- 
nisse laborum actorum. Ipse jubet mortis te meminisse Deus. 
Homo qui in homine calamitoso est misericors meminit sui. Quod 
quisque vehementer amat, ejus non potest oblivisci. Adolescentes, 
quum dare se jucunditati volent, caveant inteinperantiam, et me- 
minerint verecundim. 

2. Accusative. — Omnes gradus aatatis recordor tuaa. Tu es me- 
morise felicissimaa, qui oblivisci nihil soles, nisi injurias. Boni 
1 0J. 1 oeneficia meminerunt. Officio, meminisse debet is, in quern 
■J collata sunt, non commemorare is, qui contulit. Beminis- 
cere ea, quae digna tua persona sunt. 

376. Yolo scire ecquid de te recorderis. De palla memineris. 
Ne unquam memineris Dei (de Deo) nisi caute, timide, et rev- 
erenter. 

English Examples turned into Latin. 
Rules XIII. & XI Y. — Nemo jam, Dolabella, neque tui neque tuo- 
rum liberorum, quos tu miseros in egestate atque in solitudine 
reliquisti, misereri potest. Est proprium stultitiaa aliorum vitia 
cernere, oblivisci suorum. An oblltus es etiam accusationis tuse? 
Ipse certe agnoscet et cum aliquo dolore flagitiorum suorum recor- 
dabitur. Senex omnia ejus non facta solum, sed etiam dicta me- 
minerat. Dulce est meminisse laborum actorum. Helvetiorum 
dux Oaesarem hortatus est ut reminisceretur et veteris incommodi 
populi Romani, et pristinaa virtutis Helvetiorum. 

CONSTRUCTION OF THE DATIYE. 

Rule XV. 

378. Causa Abdolonymo paupertatis erat probitas. Tu mihi 
aut tibi ego servus sum ? Se flentes ad pedes Gaisari projecerunt. 
i o^ 1 Signo pugna dato ferocissimo militi paululum genua trernu- 
J erunt, et maximo imperatori cor exsiluit. Idem amor exi- 
tium pecori est, pecorisque magistro. Nescio quis teneros oculus 
mihi fascinat agnos. 



36 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

Rule XVI. 

382. Nihil est tarn simile morti quam somnus. An est quid- 
quam similius insanies quam ira. In sepulcro par dimtihus pauper 
egenus erit. Difficile est magno dolori paria verba reperire. Ira- 
cundia est inirriica consilio. Yoluptas est inimica rationi et virtuti. 
Nihil est tarn inimlcum menti, quam voluptas. Hominum natures 
maxim e est inimica crudelitas. Nihil est natures hominis accom- 
modative beneficentia et liberalitate. Fortuna nunc mihi, nunc 
1 Afi 1 a ^ Dem g na es *- Proximus sum egomet mihi. Ne sint aures 
*J criminantibw faciles. Decorum id est, quod est consentane- 
um excellencies hominis. Bona fortunse communia sunt probis et 
improbis. Qusodam sunt homini cum bestiis communia, Omni 
estati mors communis est. 

Dociles imitandis turpibus ac pravis omnes sumus. Archytas 
quum villico factus esset iratior, Quo te modo, inquit, accepissem, 
nisi iratus essem ? Sumpsissem a te supplicium, inquit Archytas 
villico, nisi tibi iratus essem. Mens sibi conscia recti. Homini 
utilissimus est cibus simplex ; coacervatio saporum pestifera, et 
condimenta perniciosiora. Arbitrare te natum laudi et glories, 
non abdomini, non somno et delectationi. Hac conditione nati 
sumus, animalia obnoxia non paucioribus animi, quam corporis 
morbis. Si nequiveris esse optimus, saltern da operam ut optimo 
sis proximus. Hoc quidem commune est omnibus philosophis. 

Exceptions. 

107.] 385. Yir bonus sui similem quoorit. Mali bonos malos 
esse volunt, ut sint sui similes. Est quiddam simile mentis in bel- 
lua. Somni simillima mors est. Optandum est, ut ii, qui prsesunt 
reipublicoo, legum similes sint, quss ad puniendum non iracundia, 
sed roquitate ducuntur. Temperantia est inimica libidinum ; libi- 
dines autem sunt inimlces mentis et animi. Homines simplices et 
aperti, qui nihil ex occulto, aut ex insidiis agendum esse putant, veri- 
tatis cultores, fraudis inimlci, diliguntur. Vitium commune omnium 
est qudd nimium ad rem in senecta attenti sumus. Communis ani- 
mantium omnium est cura quasdam eorum (animantium), qua3 pro- 
creata sunt. Cato major Scipionis Africani fere esqualis erat. 
Hominis propria est veri inquisitio. Proprium est nocentium 
trepidare. 

386. Plerique omnes homines ad voluptates propensi sunt. 
108 1 I n S enmm omnium fere puerorum est proclive ad otium et 

#J luxum. Sit piger ad pesnas princeps, ad prcsmia velox; et 
doleat quoties cogitur esse ferox. Alii ad alios morbos procliviores 
sunt. Natura propensi sumus ad liberalitatem. 

387. Omnes ad amicitiam idonei non sunt. Bourn cervices 
natce sunt ad jugum. Genus hominum ad justitiam et honestatem 
natum est. Homo ad nullam rem utilis. Hoc vitium senectus 



CONSTRUCTION OP THE DATIVE. 37 

affert hominibus ; attentiores sumus ad rem quam sat est. Contur- 
batus animus non est aptus ad exsequendum munus suum. Nos ad 
prava imitanda nimis dociles sumus. 

388. Jngiwtha propiores montis pedites collocat. Ubii proximi 
Rheno incolunt. 

389. Id erat consentaneum cum iis Uteris quas ego Romaa recepi. 
Saepe, quod a te alienissimum est, subimpudens videbaris. 

109.] 390. Homerus eadem aliis sopitus est quiete. 

English Examples turned into Latin. 

Jucundus Balbo nostro sermo tuus contra Epicurum fuit. An- 
tonius scelere par est Catilinae. Nihil est tam cognatum mentibus 
nostris quam numeri atque voces. Bona valetudo jucundior est eis 
qui e gravi morbo recreati sunt, quam qui nunquam aegro corpore 
fuerunt. Homines hominibus maxime utiles esse possunt. Iidem 
labores non sunt aeque graves irnperatori et militi, quod ipse honos 
laborem leviorem faciat imperatorium. Cur semper tui dissimiles 
defendis ? Nee vero intelligo cur maluerit Epicurus deos homi- 
num similes dicere quam homines deorum. 

Rule XVII. 

391. Laus debetur virtuti. Maxima debetur puero reverentia. 
Parentibus nostris debemus pietatem. Cavendum est ne pate- 
faciamus aures assentatoribus. Quod bene facis, fads iibi, non 
alii. Impiis apud inferos pcenas prceparatm sunt. Parentibus et 
patrice natura nos conciliat. Sapiens ipse fingit fortunam sibi. 
HOT ^ onne cupidinibus statuit natura modum ? Etiam scele- 
■J ratis sol lucet. Cuivis potest accidere, quod cuiquam (accide- 
re) potest. Quod satis est, cui contigit, hie nihil amplius optet. 
Multa praater spem multis evenerunt bona. Optimo cuique animo, 
quum e corpore excesserit, reditus ad coelum patet. Non nobis solum 
nati sumus. Avarus aliis non sibi divitias parat. Sic vos non vobis 
fertis aratra boves. Et vos non vobis vellera fertis oves. Et vos 
non wbis nidificatis aves. Et vos non vobis mellificatis apes. 

English Examples turned into Latin. 

Est sapientis placere deo, proficere hominibus, cavere sibi, pros- 
picere saluti suaa, metuere amicis, et consulere utilitati; officere 
nulli, displicere nemini, neque nocere miseris, neque insidiari inno- 
cuis. Bonus fa vet bonis, et gratulatur iis de aliqua re felici ; sem- 
per paratus est parcere victis et ignoscere prseterito ; neque indul- 
get irae, neque adulatur cuiquam ; invidet nemini, sed aemulatur 
dignos. Philosophiae servire oportet, ut tibi contingat vera libertas. 
Cur succumbis cedisque fortunae ? Voluptati, simul et virtuti, nemo 
servire potest. 



38 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

Special Rules. 

111.] 393. Eule I. — Dictum sapientibus sat est. Bene esse 
potest nemini improbo. Quod naturce satis est, homini non est. 
Fortuna magna magna domino est servitus. Avarus hceredi dives, 
pauper at ipse sibi est. Adolescentice inest maxima imbecillitas 
judicii. Natura inest mentibus nostris insatiabilis quaedam cupiditas 
veri visendi. Fastus inest pulchris. Hominibus prodesse natura 
jubet. Debemus prodesse alii aliis. Sunt (quidam) qui neque sibi 
nee aliis prosunt. Homines plurimum prodesse aut obesse possunt 
hominibus. Majus est prodesse multis, quam magnas opes habere. 
Natures, satis est parum ; cupiditati nihil satis est. 

Ut magistratus prcesunt populo, ita leges prcesunt magistratibus. 

112 1 P°Ui° omnibus negotiis non interfuit solum, sed prcefuit. 

■-" Agamus gnaviter id, quod seque pauperibus prodest, locu- 

pletibus aeque. Virtutis honestae pauperibus prodest studium et 

locupletibus aeque. 

394. Eule II. — Manus longaa sunt regibus. An nescis longas 
regibus esse manus? Dum cegroto anima est, spes est. Sensus agi- 
liores sunt multis animalibus quam homini. Est homini similitudo 
quaedam cum Deo. Animo cum hac carne gravi est, ne abstrahatur 
aut sidat; nititur illo unde demissus est. Quanto minus rerum, 
tanto minus cupiditatis erat Romanis. Divitiaa avaritiam invexe- 
runt. 

396. Etiamsi mihi, ut tu putas, ad hoc opus ingenium non deest, 
1111 doctrina certe et otium desunt. Hoc mihi deest. Non 

'J quidquam minus JDario quam multitudo militum deerat. 
Desunt inopiw multa, avaritiw omnia. Tarn deest avdro quod habet, 
quam quod non habet. 

397. Eule III. — Sibi benefacit ipse, qui egeno benefacit. Si be- 
nefacis bonis, id beneficium baud perit. Malo si quid benefacias, id 
beneficium interit. Quod benefit bonis haud perit. Satis/aee v e 
dicimur ei cujus desiderium implemus. 

English Examples turned into Latin. 
Special Eules I., II., III. — Illi patriae salus dulcior quam conspec- 
tus fuit. Nunc mihi nihil libri prosunt. Homines plurimum homi- 
nibus et prosunt et obsunt. Jam mihi nihil est cum illo. Coram 
tecum mihi potestas deliberandi non erat. Si cui haac suppetunt, 
adjuvant aliquantum ad caatera. Et naturaa et legibus satisfecit. 
Si quis mihi maledicit, petulans aut plane insanus esse videtur. Cui 
Gellius benedixit unquam bono ? 

114.] 399. Eule IV. — Ad. — Adhceresce justitice et honestati. 
Boni bonos sibi socios adsciscunt. Cave ne teinere assentiaris in- 
cognitis. Fama gaudet falsa adder e veris. Ne afferas manus alienis 
bonis. Ne addicas animum voluptati. 

Ante. — Antepone virtutem divitiis, et ea quae sunt honesta iis 



CONSTRUCTION OF THE DATIVE. 39 

qii89 videntur ntilia. Ubi istum invenias qui commodum amici an- 
teponat suo. Virtus anteit omnibus rebus. Minima animi praDstan- 
tia omnibus corporis bonis anteit. Multi privatum otium negotiis 
publicis antetulerunt. 

Indoctum et agreste genus hominum antefert semper utilitatem 
honestati; sed urbanum et politum genus rebus omnibus dignitatem 
anteponit. Semper in promptu habe, quantum natura hominis 
bestiis antecedat. Unus dies bene, et ex prasceptis virtutis et reli- 
gionis actus, peccanti immortalitati anteponendus est. 

115.] Con. — Themistocles sibi mortem conscivit. Male irato 
ferrum committitur. Socrates non ausus est se iree committere : caa- 
derem te, servo ait, nisi essem iratus. 

In. — Multa nobis impendent pericula perpetud. Mors homini- 
bus, quasi saxum Tantalo, semper impendet. Probus invidet nemini. 
Nihil est ei beatum, cui semper aliquis terror impendeat. Yoluptati 
indulgere initium est malorum omnium. Sic interdictis imminet 
seger aquis. 

Miserum est aliens incumber e famm. Corpori tantum indulge, 
quantum bonaa valetudini satis est. Melius de nobis merentur 
acerbi inimici, quam ii amici qui peccatis indulgent, et obsequio nos 
in fraudem impellunt. Neglectis urenda filix innascitur agris. 
Oportet eum qui velit esse bonus, bellum indicere cupiditatibus et 
voluptati. 

116.] Inter. — Interest nobis Deus. Deus interest animis nos- 
tris, et cogitationibus mediis intervenit. Deus speculator omnium 
tenebris interest: Interest et animis nostris, quasi alteris tenebris. 

Ob. — Adolescentia pueritice, adolescentice senectus obrepit. Mul- 
ta pcenitenda occurrunt viventi diu. Non est magnanimi viri, offerre 
se periculis sine causa, quo nihil potest esse stultius. 

Post. — Pueri fere omnia lusui postponunt. Miraris, quum tu 
postponas omnia nummis, quod te nuPus amet? 

Pro3. — Amicitia prmtat propinquitati. Existimatio bona prces- 
tat divitiis. Animus corpori multum prcestat. Homo longe prcestat 
1 1 if i cseteris animantibus, et vir viro, intelligens stulto. Prmfer 
*■■ virtu tern divitiis, amicitiam pecunice, et utilia jucundls. Ne 
prwferas te aliis, propter abundantiam fortunaa. Mars prmsidet 
armis. 

Sub. — Nihil semper floret; aatas succedit mtati. Unus Pellaao 
juveni non sufficit orbis. Regia, crede niihi, res est succurrere 
lapsis. 

Super. — Luctus saape latitice supervenit. 

402. Natura hominis omnes animantes anteit. Admiratione 
quadam afficiunt, qui anteire cceteros virtute putantur. Multi nos 
antecesserunt ad mortem, omnes reliqui sequentur. Deo irascimur, 
quod aliquis nos antecedat, obllti quantum hominum retro sit. Oon- 
sidera quanto plures antecedas quam sequaris. 



40 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

English Examples turned, into Latin. 
118.] Rule IV. — Omnes participes sumus rationis praestantiaa- 
que ejus^ qua antecellimus bestiis. Ejus etiam illi hortuli propinqui 
memoriam mihi afferunt. Haac sunt iis quorum ordini conveniunt 
honesta. Quis potest impia religiosis anteferre. Hasta Caasaris 
multis improbis et spem aifert et audaciam. Caasari diadema im- 
ponere voluit Antonius. Multa et varia impendent hominibus 
genera mortis. Hoc quod talibus viris non subvenit laudare non 
possum. Poetaa impendere apud inferos saxum Tantalo faciunt. 
Quis primus omnibus rebus imposuit nomina ? Oculorum et auri- 
um delectationi abdominis voluptates antefert. 

403. RttleV. — 1. Bonis nocet, quisquis pepercerit malis. Assen- 
tatio nocere potest nemini, nisi ei qui ea delectatur. Multa bona 
nostra nobis nocent, si tuam ob causam cuiquam commodes, benefici- 
um illud habendum non est, sed foeneratio. Alien a nobis, nostra 
plus aliis placent. Magno periculo custodltur, quod multis placet. 
Malis displicere laus est. Placeat homini, quicquid Deo placuit. 
HQ 1 Pad consulere debemus. Dei providentia consulitur rebus 
■^ humanis. Consulere hominibus, et sermre societati humanaa, 
debemus. Natura hoc praascribit, ut homo homini consultum velit. 
Non tarn bene cum rebus humanis agitur, aut meliom pluribus pla- 
ceant ; turba est argumentum pessimi. 

2. Ignosce saape alteri, nunquam tibi. Ignosce aliis multa, nihil 
tibi. Omnes libertati natura student. Quisque suo studet commo- 
do. Cito nobis placemus ; optimos nos esse aut sapientissimos af- 
firmantibus facile assentlmur ; adeo indulgemus nobis, ut laudari 
velimus. Qui sibi hoc sumpsit, ut mores corrigat aliorum ; ac pec- 
cata reprehendat, quis huic ignoscat, si qua in re ipse ab officio 
declinaverit ? Illis facile ignoscitur, qui non perseverant, sed ab 

120 1 errato se revocare moliuntur. Ploravere suis non respondere 
'■■ favorem multi homines summi meritis. 

3. Moderari animo et orationi quum sis iratus, magnaa sapientiaa 
est. Non est beatus, esse se (beatum) qui non putat, licet imperet 
mundo. Sapientes imperant cupiditatibus suis, quibus caateri ser- 
viunt. Temperantia voluptatibus imperat. Lingum tempora. 
Quomodo aliis imperabit, qui non potest imperare cupiditatibus 
suis. Deo parere libertas est. Omnis res divitiis paret. Appeti- 
tus obtemperet rationi. Fides in praasentia eos quibus resistit, of- 
fendit ; deinde ab illis ipsis laudatur. Odio multorum hullaa opes 
possunt obsistere. Parere debet animus rationi, et qu6 ilia ducat 
sequi. Oedant arma togm. Simulatio repugnat amicitice. Ne ser- 
mas iracundicB, cui debes resistere. Liber is existimandus est, qui 

121 1 nu ^ turpitudini servit. Non est liber habendus, qui cu- 
*J piditatibus obedit. Non facile obsistimus blanditiis volupta- 

tis. Noli obsequi amico postulanti a te aliquid quod non. sit rectum. 
Totum in eo est, ut tibi imperes. Quum praacipitur, ut nobismet 



CONSTRUCTION OF THE DATIVE. 41 

ipsis imperemus, hoc praacipitur, ut ratio coerceat tenieritatem, im- 
pe?*etque inferiori parti animi. Qui non moderabitur irce, infectum 
volet esse, dolor quod suaserit. Qui non obsistit injuria, si potest, 
tarn est in vitio quara si injuriam inferat. Principibus obsta ; sero 
medicina paratur, quum mala per longas invaluere moras. Exer- 
cendum est corpus, et ita afficiendum, ut obedire rationi possit. 

4. Multis minatur, qui uni facit injuriam. Magna pars homi- 
num est, quae non peccatis sed peccantibus irascitur. Dementis est 
122 1 ^ irasci, quaa anima carent, aut mutis animalibus. Quam 

■J stultum est his irasci, quae iram nostram nee meruerunt, 
nee sentiunt? De nihilo est illi irasci, qui te non flocci facit. 

Ira nihilo melior, saape pejor est, his delectis quibus irascitur. 
Non debueris graviter irasci tantulo peccato. Memorise proditur 
Pisistratum, quum multa in crudelitatem ejus, ebrius quidam con- 
viva dixisset, dixisse, non magis se illi succensere, quam si quis obli- 
gatis oculis in se incurrisset. Iniqua nostrum aastimatio iracundos 
nos facit, et qua? facere vellemus, pati nolumus. Quin eo loco nos 
constituamus, quo ille est cui irascimur. 

5. Cave, ne nimium tiM confidas. Nemo confidat nimium se- 
cundis rebus. Ne cui de te plus quam tibi credas. Mendaci homini 
ne verum quidem dicenti credere solemus. Homines amplius oculis 
quam auribus credunt. Nulli fortunm minus bene creditur, quam 
12*5 1 °pti m£e - Tutela ad eorum utilitatem qui commissi sunt 

* J (alicui), non ad eorum, quibus commissa est, gerenda est. 
Non bene famm creditur ; est mendax ea saape, et plurima fingit. 
Non debemus cito credere his, quae narrantur de cujusquam obtrec- 
tationibus. 

406. Tanta in te impendet ruina. Licet undique omnes in me 
terrores impendeant. Suos dies mensesque congruere volunt cum 
solis lunaeque ratione. 

408. Pars Galliaa vergit ad Septentrionem. Cupldo imperii duos 
cognatos vicinosque populos ad arma stimulat. Attinet ad paren- 
tes et praaceptores Jiortari pueros ad patientiam, pacem, et concor- 
diam, etiamque lacessantur ad pugnas. Applica te ad studium 
doctrinaa et virtutis, quod spectat ad laudem et felicitatem tuam. 
Magnes ferrum ad se allicit. Serius aut citius sedem properamus 
ad unam. Omnes trahimur ad cognitionis cupiditatem. Honestis- 
simum est divitias ad beneficentiam et liberalitatem conferre. Ad 
1 2/1 1 societatem et communitatem generis humani nati sumus, 
*J itaque semper aliquid ad communem utilitatem debemus 
afferre. Duaa res sunt quae homines maxime impellunt ad malefici- 
um, luxuries et avaritia. Ad hominum utilitatem, prudentiam, et 
intelligentiam tuam conferre debes. 

English Examples turned into Latin. 
Cupio ei societati quibuscunque rebus possim accommodare. 
Non licet sui commodi causa nocere alteri. Favebam et reipublicaa 



42 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

cui semper favi et dignitati et glorias tuse. Yincam animum mihi- 
que imperabo. Cupiditatibus iis, quibus caateri serviunt, imperat. 
Audacium consiliis auctoritate resistit. Animi pars ilia mollior ra- 
tioni sic paruit ut severo imperatori miles pudens. Obtemperat 
ipse sibi et decretis suis paret. Idem supplicium minatur optimis 
civibus. Marcellimis tibi iratus est. Omnino irasci amlcis non 
temere soleo. Multa quidem ,tu dicis sed nemo tibi credit. Totum 
me tuo amori fideique commendo. 

Rule XVIIL 

409. Licet tibi esse bono et beato. Non licet tibi commodi tui 
causa nocere alteri. Viro bono non licet non reddere beneficium, 
si modo id facere possit. Licet homini sine luxuria agere festum 

125 1 ^ em * G u * cum paupertate bene convenit, dives est. Ho- 
■■* nestum solum bonum est, ut Stoicis placet. 

410. Per virtutem itur ad astra. Non tuto et sine metu vivitur 
sine amicitia. Non jucunde vivitur, nisi sapienter, honeste, juste- 
que vivatur. Suscipiendum est bellum, ut in pace sine injuria 
vwatur. Invidetur commodis aliorum. Peccatur ubique. Iliacos 
intra muros peccatur et extra. Nemo prudens punit, quia peccatum 
est, sed ne peccetur. Peccatur in justitiam duobus modis, et infe- 
renda injuria, et praetermittenda defensione. Fundamenta sunt 
justitiae, primum necui noceatur, deinde ut communi utilitati servia- 

126 1 iur ' Pernio vitium inesse moribus indicat, quum studiose 
#J de absentibus detrahendi causa dicitur. Hominum vitiis ad 

prsalia ventum est. 

411. Per virtutem potest iri ad astra. Non potest vivi tuto sine 
amicitia. Non potest jucunde vivi, nisi sapienter, honeste, justeque 
vivatur. Solet peccari ubique. Solet interesse reipublicas. Incipit 
pudere me peccati mei. Debet pcenitere me peccati mei. Desinat 
pcenitere te sortis tuae. Nihil facias cujus te pamitere possit. Inep- 
tiarum suarum eos pamitere debet. Aliorum laudi et gloriaa invide- 

127 1 ™ solet. Debet miserere te egenorum. Soape solet male 
* J evenire bonis, et optime improbis. Non potest bene credi 

fama9. Summa est stultitia moerore confici, quum intelligas nihil 
posse profici. Sine liberalibus studiis ad sapientiam veniri non potest. 
Nihil non longa demolitur aotas; At sapientiaa noceri non potest. 
Cum ira aut pertinacia recte disputari non potest. Mihi nunquam 
persuader^ potuit, animos, quum ex his corporibus mortalibus exis- 
sent, emori. Non universo solum generi hominum, sed etiarn singu- 
lis, a Deo' s consuli et provideri solet. 

412. Candida pax homines, trux decet ira feras. Si quid dede- 
cet in aliis, yitemus ipsi. Magis in aliis cernimus, quam in nobismet 
12§.l ip . sis, 8 * % u ^ delinquitur. Pridie caveas, ne facias quod te 

* J pigeat postridie. Quod licet, ingratum est. Dimidium 
aetatis nostra edormitur. In longissima vita minimum est quod vi- 
vitur. Quicquid multis peccatur, inultum est. In patris vita vio- 
landa multa peccantur. 



CONSTRUCTION OF THE DATIVE. 43 

EXCEPTIONS. 

415. Exo. I. — Civium refert legibus obtemperare. Interest om- 
nium dare operara virtuti. Vehementer interest reipublicm, ut 
omnes eonsulant paci et concordiae. Multum interest utilitatis 
129 1 commums 7 juventutein probe institui. Plurimum refert 

*J compositionis quae quibus anteponas. Quum rex Lysimachus 
Theodoro crucem minaretur, Theodori, inquit, nihil interest humine, 
an sublime putrescat. 

416. Tua refert non teraere credere. Bene quod facis, tibi 
facis ; tua id refert maxime. Qnis est qui pudorem iu adolescentia, 
etiamsi sua nihil intersit, non diligat. Tua quod nihil interest, per- 
contari desine. 

419. Exo. II. — Pudet me peccati mei. Quern poznitet peccati, 
paene est innocens. Quern non pudet peccati, hunc poena dignutn 



ISO.] 



judico. Geminat peccatum, quern delicti non pudet. Me 
stultitim meaa piget et pudet. Num facti (eum) pudet ? 
Sunt homines, quos libidinis infamiceque suaa neque tozdeat, neque 
pudeat. Misereat te egenorum. Eos, qui secus quam decuit, vixe- 
runt, peccatorum suorum morte appropinquante, maxime poznitet. 
Me mese fortunes, non nimis poznitet. Suaa quemque sortis poznitet. 
Si te peccati tui poznitet, cavebis ne quid tale posthac committas. 

Note. — Quern poznitet peccavisse, paene est innocens. Non pudet 
te reliquias vitaa virtuti et bonae menti destinare. Non me pudet 
fateri (me) nescire (id) quod nesciam. Non metus, officio ne te 
certasse priorem pozniteat. 

131.] 423. Exo. III.— Becet adolescentem esse verecundum. 
Sunt quos delectet segnem traducere vitam. Et sunt quos studiis 
invigilare juvet. Ex malis minima oportet (nos) eligere. Impetrare 
oportet eum, qui aequum postulat. 

Integritatem atque innocentiam esse oportet in eo, qui alterum 
accusat. Qui alterum incusat probri, eum ipsum se intueri oportet. 
Homines existimare oportet, Deum omnia cernere, omnia Dei plena 
esse. Thales dixit homines existimare oportere, Deum omnia cer- 
nere, &c. Omnes, quum secundaa res sunt maxime, turn maxime 
secum meditari oportet, quo pacto adversas aerumnas ferant. Esse 
oportet (te) ut vivas ; non vivere ut edas. 

Animus tuus oportet se judicet divitem, non hominura sermo, 
1 12 1 non P ossess i° nes tU89 - ^ e ipsum (ut tu) ames oportet, non 
-I mea, si veri amici futuri sumus. Sibi quisque consulat opor- 
tet. Nee spem pone rerum tuarum in praamiis humanis ; suis te 
illecebris oportet ipsa virtus trahat ad verum decus. 

Note 3. — Inimlco testi credi non oportet. Ubi semel quis perje- 
raverit, ei credi postea non oportet. 

English Examples turned into Latin. 
Oratorem irasci minime decet. Honestum solum bonum est, 
1*11 1 ( ut Stoicis placet). Peccare licet nemini. Si talium ci- 
J'/vium vos taedet, ostendite. Prorsus vitae taedet, ita sunt 



44 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

omnia omnium miseriarum plenissima. Neque nos neque alios in- 
dustries nostras poenitebit. Me pudet non tui quidem cujus sum 
semper memoriam admiratus, sed Chrysippi. Me quidem miseret 
parietum ipsorum atque tectorum. Magni interest Oiceronis me 
intervenire discenti. Multum interest rei familiaris tui, te quam 
primum venire. Te hilari animo esse valde me juvat. Ad mortem 
te, Catilina, duci jussu consulis, jampridem oportebat. Te abundare 
oportet praaceptis philosophies. 

Rule XIX. 

Literaa subsidio oblivioni sunt. Magno malo hominibus est ava- 
ritia. Curat est sua cuique voluptas. Omnibus est odio crudelitas, 
et amori pietas et dementia. 

Nihil est, quod tibi major! fructui, et majori glories esse, quam 
bene mereri de quam plurimis. Pergite, ut facitis, adolescentes, 
atque incumbite in studium doctrlnaa; ut vobis honori, et amlcis 
1 «ii i utiHtotii e t reipublicm emolumento esse possitis. Qui no- 
■J cent alii ut prosint alii, his non modo non laudi, verum 
etiam vitio dandum est. 

Quod in rebus divinis sumas, lucro est {tibi). Omnes odio habent 
injuriam {sibi). 

English Examples turned into Latin. 
Utinam ea res ei voluptati sit. Habeat me ipsum sibi documento. 
Pete igitur eum magistratum in quo mihi magnae utilitati esse possis. 
Fuit et mihi et Quinto fratri magno usui. Ampla domns dedecori 
domino saape fit. In scenam prodire, et populo esse spectaculo ne- 
mini in eisdem gentibus fuit turpitudini. 

CONSTRUCTION OF THE ACCUSATIVE. 
Rule XX. 

436 & 437. Rule I. — (Jove intemperantiam. Res amlcos invenit. 
1 15 1 0° se( l umm amwos, Veritas odium parit. Vita bene acta ju- 
•J cundarn efficit senectutem. Beneficia pariunt amlcos, et gra- 
tia gratiam parit. JJsusfacit artifices. Ira odium gener 'at. Viii- 
cit amor omnes difficultates. Consumitferrum lapidemqne vetustas. 
Crescentem sequitur cura pecuniam. Nox manet una omnes. Di- 
vitiaane hominem prudentem reddere possunt? Divitiaa mutant 
animos, superbiam et arrogantiam pariunt, invidiam contrahunt. 
Emolumenta rerum turpium fallacibus judiciis vident homines, 
panam non vident. ^ Virtus et vitaa tranquillitatem largitur, et 
terrorem mortis tollit. 

Ne prius in dulcem declines lumina somnum, omnia quam longi 
reputaveris acta diei. Ab alienis mentem, oculos, manus, abstine. 
Jejunus raro stomachus vulgaria temnit. Cavendum est, nefallant 
nos ea vitia, quaa virtutem videntur imitari. Non prudentiam 



CONSTRUCTION OF THE ACCUSATIVE. 45 

malitia, magnitudinem animi superbia, liberalitatem effusio, forti- 
tudinem audacia, et religionem superstitio imitatur. Eelinquam 
somnia tua ; veniam ad scelera. 

136.] 438. Rule II. — Qui beatam vitam vivere volet, is vir- 
tute prseditus sit oportet. Exigua pars est vitaa quam nos vivimus. 
Punctum est, quod vivimus, et puncto minus. Miserriruam servit 
servitutem, qui servit cupiditatibus suis. 

English Examples turned into Latin. 

Virtutes non voluntarias vincunt virtutes voluntaries. Nemo 
voluntatem ipsam quia voluptas sit fugit. Omnes diligentiam ad- 
mirati sunt, ingenium agnoverunt. Cum, nosce te, dicit, hoc dicit, 
nosce animum tuum. Nebulonem ilium ex istis locis amove. Ani- 
madverte hornm omnium moestitiam et dolorem. Non solum bona, 
sed etiam honestatem deperdiderunt. Hajores vestri primum uni- 
versam Italiam devicerunt. Dies non modo non levat luctum hunc 
sed etiam auget. Nemo est tarn senex qui se annum non putet 
posse vivere. Tutiorem vitam meo prsesidio vivent. Cur non 
eundem cursum hoc tempore quem antea cucurrerunt? 

440. Antonius fugam suam, quia vivus exierat, victoriam voca- 
bat. Iulum gens Julia auctorem nominis sui nuncupat. Ancum 
- nw -l Marcium regem populus creavit. Yoluptatum perceptarum 

*J recordatio vitam beatam facit. Sapientia certissimam se 
nobis ducem praibet ad voluptatem. Ancus Marcius rex & populo 
creatus est. Fulmen sinistrum auspicium optimum habetur ad om- 
nes res prasterquam ad comitia. Homerus, Virgilius, et Horatius 
cyptimi poetm merito existimantur. 

441. Elysius quidam graviter filii mortem mcerebat. Hunc sine 
me fur ere ante fur or em. Quis piscis sapiat ipsum mare. Vina 
fere dulces oluerunb mane Camenae. 

442. Historia non debet egredi (supra) veritatem. Nos hinc 
alii sitientes ibimus Afros, pars Scythiam, et rapidum Cretaa Oaxen 
veniemus, et penitus toto divisos orbe Britannos (scil. ad). 

443-1. Stella Yenus Lucifer dicitur quum antegreditur solem. 
Yeneti sinum circumeolunt maris. Appollonius irrlsit philosophi- 
am. Samnites descendunt in planitiem qui Gapuam TifataquQ in- 
terjacet. Euphrates Babyloniam mediam permeat. 

138.] 2. Ca3sar exercitum Ligerem transducit atque in Bitu- 
rigurn fines pervenit. Nonaginta millia peditum, duodecim millia 
equitum Hannibal Iberum traduxit. Equitum magnam partem 
fumen Caasar trajecit. 

445. Rule. — Tarquinius Delphos mittere statuit. Signa inferre 
et manipulos laxare Caesar jussit. Exire ex urbe priusquarn luces- 
cat nolo. Dicsearchus vult efficere animos esse mortales. Magnum 
esse solem philosophus probabit. Quid de Us cogites scire volo. 
Judicem me esse, non doctorem volo. Volo ut mihi respondeas. 



46 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

CONSTRUCTION OF THE VOCATIVE. 
Eule XXI. 

449. Turn tu, Jupiter, hunc et hujus socios a tuis aris arcebis. 
1 1Q 1 Sincere sc i s i Hcmnibal. Quid est, Catilina, qnod te jam in. 
*J hac urbe delectare possit? Quaniobrem, Quirltes, celebrate 
illos dies cum conjugibus ac liberis vestris. O boni di% quid est in 
hominis vita diu ? Aliquis latet error ; equo ne credite, Teucri. Quae 
res unquam, pro sancte Jupiter, non modo in hac urbe, sed in omni 
terra gesta est major. 

451. O fortunatam rempublicam, si quidem hanc sentlnam hujus 
urbis ejecerit. 

CONSTRUCTION OF THE ABLATIVE. 

Rule XXII. 
456. Det ille veniam facile, cui venia est opus. Iracundia non 
opus est ad puniendum. Ad correctionem errantium sceleratorum- 
que irato castigatore non est opus. 

459. Prius consulto ; et ubi consulueris, mature facto est opus. 
1 4-0 1 Q u ^ °P US es ^ Various. Qui semper appetit amplius, con- 
■•* fitetur sibi qumslto opm esse. Cui autem qucesito opus est, 
quis hunc unquam vere dixerit divitem ? 

Rule XXIII. 

462. Sunt homines nomine tantum, non re, qui homine indigna 
faciunt. Gere animum laude dignum. Nemo est dignus amicitia, 
qui non sit prceditus virtute. Nihil magno et proeclaro viro dig- 
nius est, dementia et placabilitate. Quis generosum dixerit hunc, 
qui indignus genere est? Qui fit, ut nemo sorte sua contentus vi- 
vat? Natura parvo contenta est. Possum contentus vivere parvo. 
Sapientia semper eo contenta est quod adest. Sit et oculis et auri- 
1 J.1 1 ^ us ca Pt us - Illustrious majoribus natus est. Hujus con- 
"J siliofretus sum. 

Qui si ipsum noverit sentiet aliquid se habere divinum, tantoque 
munere Dei semper dignum aliquid faciet. Nihil homine indignius 
est quam corporis voluptas : ad majora qusedam natura nos genuit 
et conformavit. Qui virtute proediti sunt, soli sunt divites : soli 
enim possident res et fructuosas et sempiternas : solique contenti 
sunt rebus suis, quod est proprium divitiarum. Xerxes nova volup- 
tate inventa non fuisset contentus; neque enim unquam finem in- 
veniet libido. 

English Examples turned into Latin. 
Est philosophia paucis contenta judicibus. Idem fecit Philip- 
pus vir patre, avo, majoribus suis dignissimus. Ii a quibus dice- 



CONSTRUCTION OF THE ABLATIVE. 47 

bare consul, te luce dignum non putabant. Hsoc sunt digna te. 
Nihil video in hoc Sulla odio dignum, misericordia digna multa. 
Turpia haac, et me indigna puto. Homo sapiens et alta quadam 
mente prseditus et misericordia captus fuit. Fretus intelligentia 
vestra dissero brevius quam causa desiderat. 

465. Suscipe curam et cogitationem dignissimam tusa virtu tis. 

Rule XXIV. 

142.] 467. Nihil est amabilius virtute. Quid est optabilius 
sapientia ? — quid prcestantius ? Nihil est homini jucundius suavi- 
tate scientise. Quid est prcestantius bonitate et beneficentia ? Ni- 
hil assuetudine majus. Nihil intolerdbilius fieri potest insipiente 
fortunato. Menti veritatis luce nihil dulcius est. Saape acri potior 
prudentia dextra est. Libertate nihil dulcius. Facta verbis diffi- 
ciliora sunt. Nihil est velocius annis. Pax una triumphis innume- 
ris potior. Rim inepto res ineptior nulla est. JPlus valet huma- 
nis viribus ira Dei. 

Cuncta putat sapiens una virtute minora. Pauper agit mundi 
dominis securius aavuni. Morte magis metuenda senectus est. 
Alius alio magis iracundus est. Lacryma nihil citius arescit. Pul- 
chros ornatus turpes mores cmno pejus collinunt. 

143.] 469. Nullum vitium tetrius est quam avaritia. Certe 
ignoratio futurorum malorum utilior quam scientia. Decet cario- 
rem esse patriam nobis quam nosmetipsos. 

470. Nihil libentius populus Romanus adspexit quam elephantos 
cum turribus suis. Victus est Xerxes Themistoclis magis consiliis, 
quam armis Grsecise. Multitudo ubi vana religione capta est, me- 
lius vatibus quam ducibus suis paret. 

471. Plus triginta annos nascor. Oastra amplius millibus pas- 
suum octo in latitudinem patebant. Milites amplius horis quatuor 
fortissime pugnaverunt. 

473. Multi injurias suas gravius cequo habent. Oonsules plus 
solito converterant in se civitatis animos. Caesar opinione celerius 
venturus esse dicitur. Senectus est natura loquacior. Obscuriora 
sunt Datamis gesta pleraque. 

474. Obsessi acriter magis quam constanter (or acrius quam con- 
stantius) prselium inierunt. Consilium Maracis non ratione pruden- 
tius quam eventu felicius fuit. 

144.] 475. Unus pra cceteris fortior exsurrexit. Galba multo 
prceter cceteras altiorem statui crucem jussit. Suevi frumenta cse- 
terosque fructus patientius quam pro solita Germanorum inertia, 
laborant. 

477. Padus est nulli amnium claritate inferior. Sapientia hu- 
mana omnia inferiora virtute ducit. 

478. Nee quidquam aliud libertate communi qusesivimus. 

479. Sententia gravius atque ipse sensisset excepta est. 



48 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

English Examples turned into Latin. 
Quis hoc homine scientior unquam fuit ? Quid est temeritate 
turpius ? Ea sole ipso clariora sunt. Quid est optabilius sapientia. 
Nihil laudabilius, nihil magno et prseclaro viro dignius placabilitate 
atque dementia. Patria mihi vita mea multo est carior. Quid est 
dulcius otio literato ? Nihil est incertiuS vulgo, nihil obscurius vo- 
luntate hominum. Nihil est homini veritatis luce dulcius. Quid 
est in homine sagaci ac bona mente melius ? Omnium rerum ex 
quibus aliquid acquiritur nihil est agricultura melius, nihil uberius, 
nihil dulcius, nihil h.)tnine libero dignius. 

Eule XXY. 

480. Natura paucis rebus et parvis eget. Morte carent animsB ; 
1 ±1 1 e ^ carm i na morte carent Carere debet vltio qui paratus 
-• est in alterum dicere. Nunquam emiuentia invidia carent. 
Censesne te posse reperire ullam mulierem, quse careat culpa f 
Venter caret auribus. Vacare culpa magnum est solatium. Om- 
his animadversio et castigatio contumelia vacare debet. Nihil ho- 
nestum esse potest, quod justitia vacet. Multos malos fortuna libe- 
rat poena, metu neminem. Homines divitiis affiuentes ssepe effe- 
runtur fastidio. 

Videmus quosdam homines circumfluentes pecunia opibusque, 
tamen ea desiderare :naxime quibus abundant. Tantalus, aiunt, 
semper eget, liquidis semper abundat aguis. Themistocles maluit 
virum, qui pecunia egeret, quam pecuniam, quae viro. Is maxime 
divitiis fruitur, qui minime divitiis indiget. 

483. Insanus custodis eget. Natura voluit alterum alterius in- 

digere. lis potissimum opitulari debemus, qui opis maxime indl- 

lJ-fi 1 9 en t- Oertissima paupertas est, quum alicujus indigeas. 

'J Sensum a ccelesti demissum traximus arce, cujus egent pro- 

na, et terrain spectantia. 

English Examples turned into Latin. 
Dum altero injustitias genere vacant, in alterum currunt. Do- 
cebis carere omni malo mortem. Culpa cum careamus omnia hu- 
mana placate, et moderate feramus. Quousque igitur is qui ornnes 
hostes scelere superavit nomine hostis carebit? Alter uti dixit 
Isocrates frenis eget, alter calcaribus. Oratio ejus omnibus orna- 
mentis abundavit. Hanc vitam quietam atque otiosam secuti su- 
mus, quaB, quoniam honore caret, careat etiam molestia. Quotidie 
nos ipsa natura admonet, quam paucis, quam parvis rebus egeat, 
quam vilibus. 

483. Te expectat et indiget tui. Indigeo tui consilii. 

Kule XXVI. 

484. Plerique nimia indulgentid in liberos suos utuntur. Qui 
liberalitate utuntw\ benevolentiam sibi conciliant. Mente recte 



ACCUSATIVE AND GENITIVE AFTER VERBS. 49 

uti non possumus, multo cibo et potione completi. Commoda qui- 
bus utimur, lux qua fruimur, spiritus quern ducimus, a Deo nobis 
1 J. "7 1 datur a ^ ( l ue impertitur. Boni in coelo mvo sempiterno fru- 
'1 untur. Cave credas ad banc imam rem te natura esse, ut 
fruererk roluptatibus. Auribus frequentius quam lingua utere. 
Bestiis homines ad utilitatem suam uti possunt sine injuria. Juve- 
nis gaudet equis ca7iibusque. Ne gaudeas vanis. Ferina rabies est 
sanguine gaudere et vulneribus. JEquitate et justitia gaudent (de- 
lectantur) viri boni. Qui poena fruitur (gaudet), ferus est. 

Certe nihil homini potest melius esse, quam vacare omni dolore 
et molestia, perfruique maximis et animi et corporis voluptatibus. 
Earum rerum, quibus abundaremus, exportatio, et earum quibus 
egeremus, invectio nulla est, nisi his muneribus homines fungeren- 
tur. - Quid est gloriosius quam iram amicitia mutare ? Te mrtute 
decet potius quam sanguine niti. Jason aureo vellere potitus est. 

486. Cleanthes solem dominari et rerum potiri putavit. Hel- 
1 J.S 1 vet ^ totius Gattiw se potiri posse sperant. Homines qui 

"J ceteris animalibus pares esse non possent, si seducerentur 
societate muniti, rerum potiuntur. Populus Komanus sociis defen- 
dendis terrarum omnium potlti sunt. 

487. Datames militare munus functus est. Sacras lauros vescar. 

English Examples turned into Latin. 

Proprio philosophise fungatur officio. Avunculus tuus functus 
est officio. Quid ego his testibus utor, quasi res dubia aut obscura 
sit. Id est cujusque proprium, quo quisque fruitur atque utitur. 
Quod ratione utitur, id melius est quam id quod ratione non utitur. 
Nos Deus voluit ista non scire, sed his tantummodo uti. Bono 
utare dum adsit ; cum absit, ne requiras. Nemo parum diu vixit qui 
virtutis perfects perfecto functus est munere. 

Kule XXYII. 

489. Condemno me ipsum inertiai. Bes adverse admonent homi- 
nes (de re aut cura) religionum. Tacita labitur setas, nihil tumul- 
"f jl Q 1 tuatur, nm il admonet (nos) velocitatis suae. Imbecillitas nos- 
*-* tra ssepe nos admonet mortalitatis. Fannius Verrem in- 
simulabat avaritim. Me accusare de epistolarum negligentia non 
potes. Me tibi excuso in eo ipso in quo te accuso. Homines capite 
damnati, morte multantur. Omne humanum genus morte damna- 
tum est. Nemo sapientiam paupertate damnavit. Natura foedere 
certo degeneres animas tenebris damnavit Avernis ; at piis coeli 
porta patet. Omnia mortalium opera mortalitate damnata sunt. 
Eum inter sicarios accusamt. 493. Inertiam adolescentium ac- 
cusat. 

3 



50 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

English Examples turned into Latin. 

Thrasybulus legem tulit nequis alteram reram anteactarum ac- 
euset neve multet. Socratis responso judices sic exardescebant ut 
capitis hominem innocentissimum condemnarent. Coelius judex 
eum injuries absolvit qui Licilium poetam in sceua nominatim 
lseserat. Milites fremebant et cceperunt tribunos majestatis arguere 
ac proditionis, et centuriones avaritisa insimulare. Qui accusat al- 
teram probri se ipse intueri debet. 

Eule XXVIII. 

150.] 495. Sapiens voluptatem minimi facit. Epicurus vo- 
luptatem quam magni cestimabat. Si callidi reram sestimatores 
prata et areas magni cestimant ; quod ei generi possessionum mini- 
me noceri potest ; quanti est azstimanda virtus, quad nee enpi nee 
surripi potest? 

499. Quicquid bonis accidit, boni consultant, in bonum vertunt. 
Tranquillissimus est animus meus, qui totum istud mqui boniop& 
facit. 500. Prata multo mstimabat. Ea pro falsis ducit. 

English Examples turned into Latin. 

Nullo in loco frumentum tanti fuit quanti iste asstimavit. Ego 
pro Pompeio lubenter emori possum ; facio pluris omnium hominum 
neminem. Non ignoro quanti ejus nomen putetis. Magni sestimat 
pecuniam. Snam auctoritatem qnam magni asstimat. Animus 
callere jam debet, atque omnia minoris aestimare. Non habeo 
nauci Marsum angurem, non haruspices. Si me tanti facis quanti 
certe facis. 

Kule XXIX. 

151.] 501-1. Equi fortis et victoris senectuti comparat suam 
(senectutem). Grandia si parms asairnilare licet. Sic parvis com- 
ponere magna solebam. Nil ego contulerim jucundo sanus am%co. 

503. Confer longissimam mtatcm hominum cum ceternitate, et 
brevissima reperietur. Quum rncum factum cum tuo compdro, 
multo magis meo delector quam tuo. Jugurtha ubi Metelli dicta 
cumfactis cornposuit. 

2. Facile omnes, quum valemus, recta consilid mgrotis damus. 
Ne te dedas voluptatibus, neque desidiaz. Intemperans adolescentia 
effoetum corpus tradit senectuti. Inopi beneficium bis dat qui dat 
cito. Nil sine magno vita labore dedit mortalibus. Hominibus in- 
1 %Vk 1 digentibus de re familiari est impertiendum. In tribuendo 
* "J suum cuique justitia versatur. Nemo potest sibi crastinum 
(diem) polliceri. Si quid hosti promisisti, fidem ei datam fallere 
non oportet. Promissa non servanda sunt ea, qua) sint iis quibus 
promiseris, inutilia. 

Bis peccas qimni peccanti obsequium accommodas. Quid? quum 



TWO ACCUSATIVES AFTER A VERB. 51 

es iratus, per?nittis illi iracundim dominatum animi tui ? 'Nefrcena 
animo permittas calenti ; da spatium, tenuemque moram. Ubi so- 
cordice tete atque ignavice tradidens, neutiquam Deos implores. 
Beneficium digno ubi das, omnes obligas. Esse boni viri solvere cui- 
quarn adulterinos nummos pro bonis, negat Antipater ; ' eique assen- 
titur Cicero. 

Parentes saepe gratificantur id liberis, quod illis obest. Tarqui- 

I %fi 1 nmm dixisse ferunt, turn quum-exul esset, se intellexisse, quos 

•J fidos amicos habuisset, quosque infidos, quuin jam neutris 
referre gratiam posset. 

3. Meas cogitationes explicavi tibi superioribus Uteris. Puer 
rem omnem dominm indicavit. Si mihi difficilis formam Natura 
negavit, ingenio formae damna rependo mesa. 

4. Dies adimit cegritudinem hominibus. !Ne suum adimas alteri. 
Aufert homini fructum bonorum omnium dolor. Cui non auferat 
fructum voluptatum omnium solitudo? Nonne sapiens, si fame 

conficiatur, abstulerit cibum alteri homini ad nullam rem utili? 
Minim e vero. Nilus prsBcipitans se, fragore auditum accolis aufert. 
Detrahere alteri, et alienum a justitia et contra naturam est. Si 

I I A. 1 unus( l u i S( l u e nostrum detrahat quod cuique possit emolu- 

*-' menti sui gratia, societas hominum (ut) evertatur necesse 
est. Eripere vitam nemo non homini potest, at nemo virtutem. 
Vatum. labor omnia fato eripit, et populis donat mortalibus 33vum. 
Cui rem dat deus, huic decedere prava putatur stultitia. 

503. Mors a malis nos abducit. Clodius pecuniam consularem 
abstulit a Senatu. Da operam ut illos de pravitate animi deducas. 
Philosophia ab animo, tanquam ab oculis, caliginem dispulit. 

English Examples turned into Latin. 

Se mihi comparat. Equi fortis senectuti comparat suam. Non 
ego eum cum summis viris compa.ro. Quid loquar de Democrito ? 
Quern cum eo conferre possumus ? N~icanor tuus operam mihi dat 
egregiam. Oneris mei partem nemini impertio, glorias bonis omni- 
bus. Quaa tibi protnitto sanctissime observabo, diligentissimeque 
faciam. Csesaris literarum exemplum tibi misi. Laudationem 
Porciao tibi misi correctam. Eem omnem domino narravit. Stulti 
est sententiam cuivis declarare. Quid est Sicilia si ei agri cultionem 
sustuleris. Horum virtuti fidem derogavit. 

Rule XXX. 

155.] 508. Te veniam, confessus crimina, posco. Pacem te 
poscimus omnes. Deum vitam roga et salutem. Egestas aliquos 
temperantiam docet. Amlci nos multa admonet. Hoc te ita rogo, 
ut majore studio rogare non possim. Uxor em quoque ipsam hanc 
rem ut celes, fac. 

511. Ad te confngimus, a te apem petimus, tibi nos totos tradi- 



52 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

mus. Nihil nisi honestum et rectum ab arriico postula. Staberius 
obsides ab Apolloniatibus exigere coepit. Quid acta tua vita, quid 
studia a te flagitent, tu videbis. Hoc a me munus uni versa provin- 
cia poposcit. Ego Masinissam de suo regno ; ille me, de nostra re- 
publico, percontatus est. 

512. Caesar Liscum detinet: qucerit ex solo ea qua3 in conventu 
dixerat. Eadem secreto ab aliis quwrit. 

English Examples turned into Latin. 

156*] Hoc te beneficium jure meo rogo. Te primum is sen- 
tentiam rogat. Si te rogavero aliquid, nonne respondebis? Si 
Deos oranes hominesque rem celare possimus nil injuste est facien- 
dum. Id me monuit. Hoc a te ita peto, ut majore studio non 
possim. Hoc a te peto atque contendo. Athenienses auxilium a 
Lacedaamoniis petiit. Hoc a rege plurimis verbis petit. 

Rule XXXI. 

514. Poeta pectus falsis terroribus implet. Deus bonis omnibus 
explevit mundum. . Crotoniata3 templum Junonis egregiis picturis 
locupletare voluerunt. Natura Germaniam decoravit altissimorum 
bom inum exercitibus. Commeatibus naves onerat. iEolus statue- 
rat, cum nox obrueret terram tenebris, eos jluctibus opprimere. Sed 
cum m,e a3gritudo somno pri caret, hoc, nescio quid, scribere institui. 
Apollonium omni argento spoliavisti ac depeculatus es. Natura 
oculos membranis tenuissimis vestivit et sejisit. Largior hie campos 
a3tber, et lumine vestit purpureo. 

157.] 518. Terra fer 'arum scat et. Compleverant jam mercato- 
rum carceres. 

Rule XXXII. 

519. I. Culpce arguebatur, cujus erat insons. Condemnatus est 
pecuniae publicae. Noli regre ferre te officii tui cormnoneri. Qui 
accusatur facinoris, aut qui postulatur de re aliqua, vocatur reus. 
Sed qui reus est culpa, non continue in culpa est. Multi enim 
homines innocentissimi capitis accusati, et capitis damnati fuerunt. 

II. Nulla possessi o pluris cestimanda est quam virtus. Pecunia 
1 ^fi 1 avtiro maan i cestimatur. Nequam homo parvi penditur. 

-^ Sapienti voluptas minimi mtimatur. 

III. Mors recte comparatur somno. Qua? virtus comparanda est 
beneficentim et liber alitati. Epicurus nimis voluptati deditus est. 
Via ad veram felicitatem ex solo Dei verbo nobis ostenditur. Vir- 
tus nee eripi nee surripi cuiquam potest. 

IV. Deus rogetur mtam et salutem. Admonemur multa ab 
amlcis. Virgo motus doceri gaudet Ionicos. Cato rogatus senten- 
tiam hujuscemodi orationem habuit. . 

V. Luctibus atque caidibus omnia oppida complentur. Tauri 



AGENT AFTER PASSIVE VERBS. 53 

cervix oneratur aratro. Commeatibus naves onerantur. Amicitur 
vitibus arbor. 

I^q-i 526. Senior inutile ferrum cingitur. Sic fatus deinde co- 
*J mantem Androgei galeam clypeique insigne decorum indui- 
tur. Ire in scenam, in Grsecia, nemini turpitudini ducitur. 

English Examples turned into Latin. 

Ego primus non rogatus sum sententiam. Fortunse sunt com- 
mittenda omnia; sine spe conamur ulla. Provincia ilia illi data est. 
Casteris venia et impunitas date sunt. Gluentius sententiam de 
judiciis rogatus est. Studiis scientise praeponenda sunt officia jus- 
titise. Optima hsereditas a patribus traditur liberis, gloria virtutis. 
Sua cuique parti setatis tempestivitas est data. Facinoris tanti reus 
arquitur, ut, eo neglecto, civitas stare non potest. Bona existima- 
tio ab Agesilao opulentissimo regno preeponebatur. Amiculum 
aureum Jovi Olympio detractum est, eique laneum pallium injectum 
est. 

Rule XXXIII. 

528. Malo probari uni bono, quam multis malts. Malo unum 
bonum me probare, quam multos malos. Divitis audita est cui non 
opulentia Crcesi? Quis non audivit opulentiam Croesi? Artibus 
ingenuis quaisita est gloria multis (multi qumswerunt gloriam). Na- 
fl&o l vigantibus moveri videntur ea quae stant. Namgantes pu- 
*-* tant ea moveri, quse stant. Semper in studiis honestis 
viventi non intelligitur (semper in studiis honestis vivens non intel- 
ligit), qnando obrepat senectus. 

531. Semel omnibus calcanda est via leti. Cogita nihil in vita 
tibi expetendum esse nisi quod laudabile et prseclarum est. Semper 
ita vivamus* ut rationem nobis reddendam (esse) arbitremur. Bella 
detestata matribus. Artibus ingenuis queeslta est multis. Legendus 
mihi srepius est Cato Major. Et jam maturis nietuendus (est) Jupi- 
ter urns. 

English Examples turned into Latin. 

Barbarus hie ego sum quia non intelligor ulli. Cui non audite 
sunt Demosthenis vigilise ? Etiam sapientibus cupldo glorias novis- 
sima exuitur. Nulla tuarum audita mihi neque visa sororum. 
Nunquam praestantibus in republica gubernanda viris laudata est, in 
una sententia perpetua permansio. Romanis ab eodem prodigio 
novendiale sacrum publice susceptum est. Ssepe paucis strenuis 
adversum multitudinem bene pugnatum est. Virtus est omnibus 
"B6"B 1 colenc ^ a - Senibus labores corporis minuendi sunt. Legen- 
J dus est hie orator, si quisquam alius, juventuti. 

Agent after Passive Yerbs. 

530. Paupertas ostendit a quo ameris. Paupertas ostendit quis 
amet te. Miser est qui neque diligit quemquam, nee ipse ab ullo 



54 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

diligitur. Miser est qui non diligit quemquam, quemque nemo dili- 
git. Nihil recte fieri potest ab irato. Iratus nihil recte facere 
potest. Non modo animus ab ira perturbatur, sed etiam corpus. 
Ira non modo animum perturbat, sed etiam corpus. Boni viri res 
nunquaui a Deo negliguntur. Deus nunquam negligit res viri 
boni. 

A Deo et civitatibus et singulis hominibus consulitur. Deus con- 
tulit et civitatibus et singulis hominibus. Praeclare scriptum est a 
Platone (praeclare scripsit Plato), nos non nobis solum natos esse. 
Yulgus id honestum putat quod a plerisque laudatur (quod plerique 
laudant). Perdiccas apud flumen Nilum interficitur a Seleuco et 
1 fio i Antigono. Ita generati sumus a natura (natura ita nos ge- 

■J neravit), ut non ad ludum jocumque facti esse videamur. 
Voluptates corporis vere a Platone dicta sunt illecebrae et escaa 
malorum. Plato vere dixit voluptates corporis, &c. Animis ten- 
duntur insidiaa a voluptate (voluptas tendit insidias animis). Ava- 
rus non possidet divitias, sed a divitiis possidetur (divitice possident 
ilium). 

Note. — Lege naturae prohibemur fac&re injuriam. Lex naturae 
{pel, natura lege sua) prohibet nos fac&re injuriam. Omnia reguntur 
divina mente et procidentia. Divina mens et procidentia regunt 
omnia; vel, Deus regit omnia procidentia sua. Prasclara ingenia 
gloria incitantur. Gloria incitat praeclara ingenia. Nemo un- 
quam ignavia immortalis /actus est. Ignavia neminem unquam 
immortalem fecit. Liter is res secundae ornantur, adversae adjuvan- 
1 fit 1 iur ' -Lit erCB ornant res secundas, adjuvant adversas. Do- 

# J lores mitigantur vetustate. Vetustas mitigat dolores. 
Homines decipiuntur specie boni. Species boni decipit homines. 
Trahimur omnes laudis studio. Laudis studium trahit*nos omnes. 
Benevolentia beneficiis capitur. Beneficia capiunt benevolentiam. 
Voluptate capiuntur homines, ut hamo pisces. Voluptas capit 
homines, ut hamus pisces. Commodum prcBponderatur honestate. 
Honestas prosponderat commodum. Fortuna suis cuique fingitur 
moribus. Sui cuique mores fingunt fortunam. Quisque sibi fortu- 
n&mfingit suis moribus. Mutantur mores hominum adversis rebus, 
perinde atque prosperis. Adverser res mutant mores hominum, 
perinde atque prospers. Boni bonorum familiaritate delectantur. 
16 J. 1 Bonorum familiaritas delectat bonos. Suo quisque studio 

"J maxime ducitur. Suum studium quemque ducit maxime. 
Saxa cavantur aqua ; consumitur annulus usu. Aqua cavat saxa; 
usus consumit annulum. Improbi animi conscientia semper cruci- 
antur. Animi conscientia semper cruciat improbos. Dens ratio- 
nem homini dedit, qua regerentur animi appetltus {qum regeret animi 
appetitus). 

English Examples turned into Latin. 
Sum equidem abs te lacessitus ad scribendum. Philosophi om- 
nia sua esse atque a se possideri volunt. Deiotarus Alius rex ab 



CIRCUMSTANCES RESPECT WHEREIN CAUSE. 55 

senatu appellatus est. Non semper viator a latrone, nonnunquam 
etiam latro a viatore occiditur. Virtutum arnicitia adjutrix a natura 
data est, non vitiorum comes. Ad interficiendum Marium gladio 
missus est servus pnblicus, qui ab eo imperatore bello Oimbrico 
captus erat. Alexander Babylone morbo consumptus est. Nulla 
agricolas cultu stirps tarn diuturna quam poetae versu seminari po- 
test. Rex Parthorum, Neronis fama territus, liberos suos ad Caosar- 
em misit obsides. 

CONSTRUCTION OF CIRCUMSTANCES. 

Rule XXXIV. 

105.] 534. Ex altera parte C. Antonius, pedibus ceger legato 
exercitum permittit. Emrius ingenio maximus, arte rudis erat. 
Res mihi videtur esse, facilitate, praclara ; arte, mediocris. Equi- 
dem angor animo. Contremisco tota meifite et omnibus artibus. 
Qui tempore prior, jure potior est. Hie mihi est, estate, filius ; bene- 
ficio, pater ; amove, frater. 

538. Restitit ^Eneas, os humerosque Deo similis. Latos humeros, 
subjectumque collum fulvi insternor pelle leonis. Omnia Mercurio 
similis vocemque, coloremque, et crinem flavum, et menibra decora 
juventae. 

539. Naucrattm, quem convenire volebam, in nave non erat. 
Sed istum quem quaeris, Ego sum. Boccbus, praater nomen ccetera 
ignarus populi Romani. Ccetera quiescas. Mud, vereor ne tibi 
ilium suecensere aliquid suspiceris. 

540. Integer vita scelerisqxiQ purus, non eget Mauris jaculis. 
lflfl -. Discrucior animi. 541. Aere cavo clypeum postibus adver- 

-^ sis figo. Statua de marmore, 

English Examples turned into Latin. 
Eloquentia C. Gracchus neminem parem habet; grandis est 
verbo, sapiens sententia, genere toto gravis. Apes silvestres hor- 
ridaa sunt aspectu, multo iracundiores, sed labore praestantes. 
Pamphilus erat Macedo natione. .Non abhorrebat moribus Tullia 
Tarquinii uxor. Quousque is qui omnes hostes seel ere superat, 
nomine hostis carebit ? Agesilaus Lacedaemonius rex erat nomine, 
non imperio. Caius Marius equestri loco natus, sanctus vita, opti- 
mus bello, pessimus pace fuit. 

Rule XXXV. 
542. Immedicabile membrum ferro exscindendum est. Omnia 
pecunia effici possunt. Voluptate capiuntur homines, non minus 
quam hamo pisces. Eunt anni more fluentis aquas. Admissis labi- 
tur annus equis. Argilla quid vis imitaberis uda. De amicitiaa 
utilitate omnes uno ore consentiunt. Duobus modis fit injuria, aut 



56 KEY TO EXERCISES IN. LATIN COMPOSITION. 

1 67 1 ^ aut fraude. iEquo animo feras, quod mutare nequeas. 
*J Deum semper pura, integra, et incorrupta mente veneremur. 
Qui bona fide Deum colit, amat et sacerdotes. Quis furor est bellis 
arcessere mortem ? Imminet, et tacito clam venit ilia pede. Multo 
plures homines bominum impetu deleti sunt quam omnibus reliquis 
calamitatibus. Multos magnis incommodis afficit pecuniae cupidi- 
tas. Quibus tandem gradibus Eomulus ascendit in ccelum % Nonne 
rebus gestis atque rirtutibus ? Quis amicitiam Pyladis et Orestis 
non maximis laudibus efferat ? Vivunt pecudum ritu, qui omnia 
ad voluptatem referunt. Ploratur lacrymis amissa pecunia veris. 

Religio nostra praBcipit, tit eodem modo erga proximos affecti 
sirnus, quo erga nosmet ipsos. Inter causas malorum nostrorum 
(una) est, quod vivimus ad exempla, et consuetudine abducimur. 
Quod exemplo fit, id etiam jure fieri putant homines. Ebrietas 
1©§ 1 T3nms flora3 hilarem insaniam longi temporis tccdio saope 
' J pensat. Lento gradu ad vindictam divina procedit ira, tur- 
ditatemqne supplicii gravitate compensat. Speciosius Ynulto bene- 
ficiis vincuntur injurioa, quam mutui odii pertinacia pensantur. 
Deteriores omnes sumus licentia. Sunt quidam homines, non re y 
sed nomine. 

The cause. — Homines hominum causa generati sunt, Neminem 
viola tui commodi gratia. Malevolentia hetatur (gaudet) alieno 
malo, et sDmulatio angitur alieno bono. Voluptatibus hominum 
pars major perit. Grex totus in agris unius scabie cadit, et porriglne 
porci. Id agas, nequis tuo te merito oderit. Quid stultius est quam 
aliquem eo sibi placere, quod ipse non fecit. Queritur, ^Egisthus 
qua re sit factus adulter : In promptu causa est ; desidiosus erat. 
1 6*> 1 ^f^antur mores hominum adversis rebus perinde atque pros- 
** peris. Stultitia est timore mortis mori. Nulla est excusa- 
tio peccati, si amlci causa peccaveris. Nonnulli adolescentes, sive 
felicitate quadam, sive bonitate natura), sive parentum disciplina, 
rectam vitae viam sequuntur. Omnes natura se ipsos diligunt. 

Virtus neque naufragio neque incendio amittitur, nee tempesta- 
tum, nee temporum permutations mutatur. Credidit esse scelus 
pinguescere corpore corpus, alteriusque animantem animantis vivere 
leto, Pythagoras. Luxuriant animi rebus plerumque secundis; nee 
facile est aoqua commoda mente pati. 

544. Ant ob avaritiam aut misera ambition e laborat. Propter 
frigora, frumenta in- agris matura non erant. Oavendum est, ne 
iisdem de causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. 

545. Non dubitabam idatejp^r litems petere. Nonne emori 
per virtutem praastat, quam vitam miseram per dedecus amittere. 
1TO 1 ^ 11?0 cum P^turbatione Sunt, ea neque recte fieri pojsimt, 

,J nee abhis, qui adsunt, approbari. Cum ira nihil recte fieri 
potest. Quis dixerit, melius esse turpiter aliquid face re cum volup- 
tate y quam honeste cum dolore. 



CIRCUMSTANCES PLACE. 5*7 

English Examples turned into Latin. 

Aliidolore moventur, alii cupiditate. Dici non potest quam sim 
hesterna disputatione tua delectatus. Non tam rebus novis quam 
tuis Uteris delector. Oorrupti mores depravatique sunt admira- 
tione divitiarum. Suo quisque studio maxime ducitur. Invidiam 
virtute partam gloriam non invidiam putarem. Hasc omnia regun- 
tur natura. Qui id quod vitari non potest, metuit, is vivere animo 
quieto nullo modo potest. Datur concessu omnium aliquis ludus 
adolescentiaa. Tota Italia desiderio libertatis exarsit. Neminem 
re, verbo, vultu, offendit. Maximo clamore suam populus Romanus 
significavit voluntatem. Natura propensi sumus ad diligendos 
homines. {Obs.) Non prso lacrymis possum reliqua scribere. Fru- 
menti vim ingentem, gediles, cum suprema fide et gratia diviserunt 
populo. 

Rule XXXYL 

548, 549. — Genitive. — Olympics per stadium ingressus esse Milo 
I'M 1 dicitur, quum humeris sustineret bovem. Eo censu quern 
*-• Vespasiani eensores egerunt, centenos vicenos annos Parmm 
tres ediderunt ; Brixelli unus centum viginti quinque ; Parmm duo 
centenos tricenos; Placentice unus centum triginta et unum; 
Faventim una mulier centum triginta duos ; Bononice unus, Arimini 
vero tres, centenos tricenos septenos. Audite, adolescentes, ora- 
tionem Archytaa Tarentini, quae tradita est Oatoni, quum esset 
adolescens Tarenti: Nullam capitaliorem pestem, quam corporis 
voluptatem, hominibus dicebat esse a natura datam. 

Ablative. — Fuit Arganthonius quidam Gadibus, qui octoginta 
annos regnavit. Qualem eruditi solent appellare sapientem, in reli- 
qua Grascia neminem, Athenis unum, accepimus. Nusquam tantum 
tribuebatur aatati quantum Lacedwmone ; nusquam erat senectus 
honoratior. Athenis ad versus ingratos actio constituta est. 

Rule XXXYII. 

IT 2.] 553. Naviget Anticyram. Syracusas se contulit. Mi- 
grandum esse Rhodum arbitror. Si melior casus fuerit, revertemur 
Romam. Anystis Lacedsemonius, et Philonides Alexandri Magni 
cursor, a Sicyone Elin, uno die mille ducenta stadia cucurrerunt. 
555. Ha3c nunciant domum Albania 

Rule XXXYItt. 

556. Accepi Roma fasciculum literarum. Iter Laodicea feci. 
Percrebruerat toto Oriente vetus et constans opinio, esse in fatis, ut 
eo tempore Judcea profecti (aliqui) rerum potirentur. 

3* 



68 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

Rule XXXIX. 

domus and rus. 

558. Domi et foris regre quod sit satis semper est. Rure ego vi- 
1*71 1 Yentem i tu c ^°i s m lirDe beatum. Domum revertor mcestus. 

J Rus ibo. Domo se non conimoverunt. Video rure re- 
deuntem seueru. 

559. Oredidit Tullus Hostilius, salubriora militice quam domi ju- 
venum corpora fore. Platonis vox altior est quam ut earn nos y 
humi strati, suspicere possimus. 

562. Accessum est (a nobis) ad Britanniam omnibus navibus 
meridiano fere tempore. Dominante in Italia Cinna, major pars 
nobilitatis ad Syllam in Acliaiam, ac deinde post in Asiam perfugit. 
Ab Europa petis Asiam ; ex Asia, transis in Europam. Ego in Tus- 
cula.no te expecto. 

564. Lacedsemonii Pausaniam cum classe Cyprum atque Ilelles- 
pontum miserunt. Memmius Romce NumidiaquQ facinora Jugur- 
tha3 memorat. 

English Examples turned into Latin. 

Me literarum expectatio Thessalonicjs tenet. Non fnerat mint 
dubium quin te Tarenti aut Brundusii visurus essem. Dionysius 
Corintbi pueros docuit. Fuisti sa3pe, cum esses Athenis, in scholis 
philosophorum. Puteolis magnus est rumor Ptolemanim esse in 
regno. Babylone Alexander mortuus est. ^Esopus a Orceso Del- 
phos missus est. Loovinus consul Agrigentum legiones duxit. 
1"yj. T ^ lon obsecrabat Dionysium ut Platonem Syracusas arcesse- 
'-*' ret. Timoleon Corintlio colonos arcessivit. Cimon Athenis 
Lacedaemonem profectus est. Manliusrurejuventam egit. Marius 
domi sua) senex mortuus est. Quum Tullus rure redierit mittam 
eum ad te. Qui domo venit nescit an domum redeat. Quorum 
virtus fuerat domi militiseque cognita. In Britannia nihil estneque 
auri neque argentL Quid geritur in Gallia citeriore. In Britan- 
niam non profecti sunt. 

Rule XL. 

565. Mors nobis omni hora impendet. Plato uno et octogesimo 
anno scribens mortuus est. Luce sacra requiescat humus, requies- 
cat arator. Homines scelerati node dieqne suum gestant in pec- 
tore testem. Dens munera sine intermissione diebus et noctibus 
fundit. Festo die si quid prodegeris, profesto egere liceat. Ut 
hirundines, cestivo tempore, sic falsi arnlci sereno vita) tempore 
pra3sto sunt; simul atque fortuna) hyemem viderint, devolant 
omnes. 

Rule XLI. 

^ 175.] 565-1. Accusative. — A varus dies noctesque cruciatur. 
Dies et nodes cogitandum est, moriendum esse. Dies et nodes 



CIRCUMSTANCES TIME— DISTANCE. 59 

fata nos undiqne circurastant. Demosthenes annos prope tre* 
centos ante Oiceronem fait, Nemo est tarn senex qui se annum 
non putet posse vivere. Nemo exploratum habet, divitias 
suas sibi permansuras (esse) unum diem. Arganthonius ad linpe- 
rium quadraginta annos natus accessit, octoginta regnavit annos ) et 
centum et viginti vixit. Qui totos dies precabantur et immolabant, 
ut sui liberi sibi superstites essent, superstitiosi appellati sunt. 

2. Ablative. -^-A\)Vl& Pythagoram, discipulis quinque annis tacen- 
dum erat. Tota vita viv&re discendum est; et tota vita discendum 
est mori. Arganthonium octoginta annis reguasse prope certum est. 

569. Dictator institutus est, decern fere annis post primos con- 
176 1 su ^ es ^ T. Sarcitis. Anno fere centesimo et qtiadragesimo 

*-■ post mortem Numse, primus Italiam Pythagoras attigit. 

570. Centum et octo annis postquam Lycurgus leges scribere 
instituit, prima positaest Olympias. In paucis diebus quam Oapreas 
attmgebat. 

571. Mors Eoscii quatriduo quo is occisus est Chrysogono nuntia- 
tur. Quatriduo quo li89c gesta sunt. 572. Abhinc annis factum 
est sedecim. Carthago diruta est, quum stetisset annos sexcentos 
sexaginta septem, abhinc annos centum septuaginta septem. 

English Examples turned into Latin. 

Suo tempore totius hujus sceleris fons aperietur. Erat eodem 
tempore senatus in sede Concordia^. Tres sunt res quaB obstent hoc 
tempore Roscio. Viginti jam annos bellum gero cum impiis civibus. 
Triginta annos vixit Panretius posteaquam eos libros edidisset* 
Avari dies noctesque cruciantur. Natali die tuo scripsisti epistolam 
ad me ; earn mihi Philotimus postridie, quam a te acceperat, red- 
didit. Quid quoque die dixerim, audierim, egerim, corame- 
moro vespere. Ego hoc tempore omni noctes et dies, in omnium 
doctrinarum meditatione versabar. Tardius ingrediuntur ii qui 
ferro vincti multos annos fuerunt. Quis unum diem totum velit 
esse in isto genere voluptatis. 

PvULE XLIL 

177.] 573-1. Accusative. — A recta conscientia non oportet 
tramversum unguem discedere. Abest Italia ab Sardinia centum 
viginti millia passuum : Sardinia abest ab Africa ducenta millia pas- 
suum. Urbs Saguntum sita est passuum ferme mille a mari. Zama, 
quinque dierum iter ab Carthagine abest. 

2. Ablative. — Pharus insula, quondam diei navigatione distans 
ab iEgypto, nunc ei ponte juncta est. Gens Menisminorum abest 
ab oceano dierum itinere viginti. 576. Arabes gladios habent tenues, 
longos quaternis cubitis. Yiri alti erant senis pedibus. 577. 
Eadem die castra promovit, et millibus passuum sex a Cassaris 
castris consedit. 578. A millibus passuum duobus posuerunfc. 



60 £Et TO EXERCISE^ tK LATitf COMPOSITION. 

Rule XLIII. 

579. Turres in muris Babylonis denis pedibus quam muri altiores 
1 *s 1 sunt - Sol rnultis partibus major est quam terra. Est con- 

J snetudo Siculorum, ut nonnnnquam uno die iongiorem 
mensem faciant, aut ~biduo. 

580. Aliquanto patientitis mortem quam dedecora suorum tulit 
Augustus. Quanto latius offieiorum patet, quam juris regula ! 
Tanto brevius omne tempus, quanto felicius est. Quo quid est 
prseclariusj hoc difficilius. 

English Examples turned into Latin. 
Edixit ut ab urbe abesset millia passuumducenta. Non audebat 
iterum dice re quot millia fundus suus abesset ab urbe. In omni 
vita sua quemque a recte conscientia transversum unguem non- 
oportet discedere. Persis in longitudine mille sexcenta stadia pro- 
currit. Campus Marathon ab Athenis decern millia passuum abest. 
Babylon arcem habet arabitu viginti stadia complexam ; triginta 
pedes in terrain turrium fundamenta demittuntur ; viginti pedes 
lati parietes hortos pensiles sustinent. Ephesire Dianas templum 
quadringentos pedes longum, et ducentos latum fuisse dicitur. 
Homines quo plura habent, eo cupiunt ampliora. Hibernia dimidio 
minor est quam Britannia. Eo minor est arcus, quo altior est sol. 
Nihil tu nunc majore in discrimine es quam quivis nostrum. 

Rule XLIY. 

581. Spem pretio non emam. Magno ubiqne pretio virtus msti- 
1^9 1 matur ' ^ n( ^ e bominibus ira et ijisania sunt quod exigua 

■■* magno cestimant. Nulla res carius constat quam quod 
precibus emitur. Sperne voluptates ; nocet empta dolore voluptas. 
Homini magno mala gaudia constant. Egregie Plato dicit, nimia 
esse quaa homines emant vita. Plurimus auro venit honos. 

582. Magis illajuvant, quoa pluris emuntur. Considerate agere 
pluris est, quam cogitare prudenter. Quanti quanti bene emitur, 
quod necesse est. Docebat neminem minoris talento. Res nulla 
minoris constabit patri, quam filius. Non unquain reputant, quanti 
sibi gaudia constent. 

583. Chrysogonus vasaliquid Corinthium tanto pretio raercatus 
est, ut qui pretium enumerari audiebant, fundum venire arbitraren- 
tur. 584. Yenditori expedit, rem venire quam plurimo, 

English Examples turned into Latin. 
180.] Ordinem senatorium pretio mercatus est. Alicui ven- 
didit pecunia grandi. Calamitatem ego a republica meis privatis 
incommodis libentissime redemissem. Tusculanam villam quingen- 
tis millibus ; Formianum sestertiis ducentis quinqfuaginta millibus 
sBstimarunt. Ut quisque quod plurimi sit possideat, ita ditissimus 



CONSTRUCTION OF ADVERBS. 61 

habendus est. Ager nunc multo pluris est quam tunc fuit. Hoc 
quanti putas esse ad famam horainum. Yendo mea (bona) non 
pluris qitam caeteri, fortasse etiam minoris. 

CONSTRUCTION OF ABYERBS. 
Rule XLV. 

585. Statimque Jugurtham adoptavit, et testamento pariter 
cum filiis haeredem instituit. Sed cur tamdiu de uno hoste loqui* 
mur ? Breviter, simpliciterqxie dixi. Id juste, moderate, sapienter, 
factum est. Itaque mortem sapientes nunquam inviti, fortes scepe 
etiam libenter appetiverunt. Non unquam alias ante tantus terror 
senatum invasit. 

586. Julius Caesar, Corneliam Cinnae quater consults flliam duxit 



181.] 



uxorem. 588. Vibius est poeta ineptus ; nee tamen scit 



nihil, et est non inutilis. Haac res etiam nonnullam affert 
deformitatem. Populus solet non nunquam dignos praaterire. 
Aperte adulantem nemo non videt. 589. Epicrates debebat nul- 
lum nummum nemini. Nunquam Scipionem, ne minima quidem re 
offendi. 590. Pisone consule senatui non solum juvare rempubli- 
cam, sed ne lugere quidem licebat. 

Rule XLYI. 
592. Sat fautorum habet, qui recte facit. Nunquam cuiquam 
hominum satis amicorum fuit. Nulli non ad nocendum satis virium 
est. Migrandum est aliquh terrarum. Nihil est amabilius virtu te; 
quam qui adeptus erit, ubieunque gentium erit, a bonis viris 
diligetur. 

Rule XLYII. 
182.] 600. Audio Caasarem omnium fere oratorum Latin e 
loqui elegantissime. Non quaere quid dicat, sed quid convenienter 
rationi possit, et sententim suae dicere. Lacryma nihil citius 
arescit. 

English Examples turned into Latin. 
Ubi terrarum sumus? Dii immortales! Ubinam gentium sumus ? 
in qua urbe vivimus ? quam rempublicam habemus ? Boni non ha- 
bent ducem; nostrique libertatis vindices longe gentium absunt. 
iEgypta ad me venit pridie Idus Aprilis; Philotimus pridie ejus 
diei venit. Minus habeo virium, quam vestrum utervis. Nondum 
virium satis habes. In virtute satis est praasidii ad beate vivendum. 
Illi obviam misimus Athenas. Cum essent devii, ei obviam descen- 
derunt. Caesar quam proxime potuit hostium castris castra com- 
munivit. Quaestores provinciae mihi praesto erant. Improbo ne- 
mini bene esse potest. Peccat uter nostrum cruce dignius. To- 
gulae lictoribus ad portam praesto fuerunt. 



62 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION, 

Rules XLVIIL, XLIX, L., LI. 
183.] 611. Preceptor est parentis loco. Aliud alio loco nas- 
citur. In sese tentat descendere nemo : at prmcedenti spectator 
mantica tergo. Tuo pendentia respice tergo. Fallit nos yitium 
specie virtutis. Homo constat corpore et anima. Tempus tribus 
partibus constat, prceterito, prcesente, et futuro. Dens non alienum 
ducit majestate sua, mundum et res hominum curare. Desine phi- 
losophis pecunia interdicere. Patribus male gerentibus bonis inter* 
dici solet. Stulte, patas alium sapiente bo?ioque beatum ? 

Eule LII. 

1§4.] 613. Prohibitis abstine. Pythagoras cunctis anima* 
libus abstinuisse dicitur. Vir probus, etiam impunitate pro- 
posita, abstinet injuria. Amicitia nullo loco excluditur. Nullo 
fata loco possis excluder e. Exeat aula, qui volet esse pius. Tene* 
ros animos aliena opprobria srepe absterrent vitiis. Prseoptavit 
Hercules mam virtutis, quam voluptatis ingredi. 

Multa senem circumveniunt incommoda; saspe qurerit eti?wentis 
miser abstinet, et timet uti. Hoeres hasredem alterius, velut unda 
supervenit undam. Non domus et fundus, non reris acervus et 
auri, regroto domini deducet corpore febres, non animo curas. 

615. Animus manet e corpore cum excesserit. Nunquam a me 
sacrilegas manus abstinlbit. Lacedsomonii de diutina contentione 
destittrunt. Lex jubet adire ad deos caste. 

English Examples turned into Latin. 
8 85,] Jure gravissimi philosophi initium summi boni ana- 
tura petiverunt. Ex singulis virtutibus certa officiorum genera 
nascuntur. Ubi igitur virtus si nihil situm est in ipsis nobis? Re- 
fell ere sine pertinacia et refelli sine iracundia parati sumus. Reli- 
quum corpus abjecit in mare. In familiam clarissimam nupsit. 
Exeamus e theatro, veniamus in forum. Porcia lex virgas ab om- 
nium eivium Romanorum corpore amovit. Manus a te homines 
vix abstinere possunt. 

SYNTAX OF THE VERB. 

Connection of Tenses. 
619. I. 1. In Ciceronis ad Atticum epistolis sic omnia de muta- 
tionibus reipublica) perscripta sunt ut nihil in iis non appareat. 
Non est provincia, ut opinor quam Augustus non adierit. Tanta 
est corruptela malao consuetudinis, ut ab ea tanquam igniculi virtu- 
tis extinguantur. 

2. Tantum rerum ubertatem natura larglta est, ut ea qua? gig- 

180,1 nuntur donata consul to nobis, non fortuito nata, mdeantur. 

Ego rebus meis gestis hoc sum assecutus, ut bonum nomen 



VERB — CONNECTION OF TENSES. 63 

exutimer. Pauci reperti sunt, qui, nullis proamiis propositis^ vitani 
suam h ostium telis objecerint. 

3. Eeperiam multos quibus quidquid veliin facile persuadeam. 
Testes crimes, si cuperent, interficere non possent ; nam dum ho- 
rn inum genus erit, qui accuset eos non deer it. Experiar ut hinc 
avolem. Si quid Ourionis sermo ejusmodi attulerit $ qucd ad te scri- 
bendum sit, id Uteris meis adjungam. 

II". 1. Trans Khenum, Tiberius ita vitam instituit, ut sedens in 
cespite nudo cibum sumeret, et ssepe sine tsntoYio p er no ctaret. Non 
arbitrabar quum consul designatus ab equitis Romani fllio defender 
retur, de generis novitate accusatores esse dicturos. Alise dissen- 
siones erant ejusmodi, quae non ad delendam sed ad commutandam 
rempublic^ui pertinerent 

2. Nonnulli patres familiarum testamento caveruntut ab haeredi- 
bus suis victimsa in Oapitolium ducerentur, votumque pro se solvere- 
18 7 1 ^ ur i ( l uo ^ superstitem Augustum reliquissent. Promlsit 

*-" Hannibal Gallis se non stringere ante gladium quam in Ita- 
liam veniret. Servii Tullii sollertia ita est ordinata respublica, ut 
omnia patrimonii, dignitatis setates, artium officiorumque discri* 
mina in tabulas referrentur. 

3. Ex eo ipso audieram, quam a te liberaliter esset tractatus. 
Consules neque senatus consulto neque Uteris praiceperant mihi 
quid facerem. Multam materiem ceciderat Alexandri miles, nt adi- 
turn per saxa facer et. 

671. Spectaculum concelebrant quanto adparatu possent, ut rem 
claram expectatamque facer ent, 622. Nemo dubitare debet quin 
multos, si fieri posset, Caasar ab inferis excitaret. Olamores tanti 
fuerunt, ut eo usque exaudltos^^m. 

623. Socrates dicere solebat omnes in eo quod scirent satis esse 
eloquentes. Iliensi populo respondit Tiberius, se quoque vicem 
eorum dolere quod egreginm civem Hectorem amisissent. Pyr- 
rhum maximum prseceptorem certaminis gymnici, solitum aiunt his 
l g a -| quos exercebat prcecipere, ne irascerentur. Interea cum 
'-f musis nos delectabimus ; nee mihi unquarn veniet in mem 
tem Crasso invidere, neque. pcenitere quod a me ipso non de- 
sciverim. 

Participles. — Parmenio Damascum quarto die pervenit, jam 
metuente praefecto ne sibi fides habita non esset. Dubitanti mihi 
quid me facere par sit magnum pondus effert benevolentia erga 
Pompeium. 

English Examples turned into Latin. 
Sunt qui Marium concurrentem cum Telesino prodiderint. 
Bene fecit Silius qui transegerit. Sisygambis, rex, inquit, mereris 
ut ea prascamur tibi qua? Dario nostro quondam precabamur et, ut 
video, dignus es qui tantum regem, non felicitate solum, sed etiam 
equitate, superaveris. Ego puto Caasarem facturum ut praesidium 



64 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

deducat ; vincet enim, si consul factus erit. Magnam hsec res dif- 
ficultatem ad consilium capiendum Csesari afferebat, ne si matu- 
rius ex hibernis copias educeret, ab re frumentaria iaboraret. Filiam 
et neptes ita instituit ut etiam assuefaceret lanificio, vetuitque loqui 
aut agere quidquara nisi quod in diurno commentario referretur. 
De republica video te omnia colligere quas putes aliquid spei mihi 
posse afferre mutandarum rerum. Pompeio statim rescripsi non 
me quaerere ubi tutissime essem. 

INDICATIVE MOOD. 

624. 1. Jam stdbant Thebaa. Romulus Romam condidit. Liber- 
1§9.] tas agitur populi Romani. Ratio nostra consentit ; oratio 
pugnat. Quid agis f Tu apud patres conscriptos contra me dicere 
ausus es ? Regnamt Ancus annos quatuor et viginti. Caesar duas 
legiones conscripsit ; tres ex hibernis eduxit ; exercitum in duas par- 
tes divisit. Cras literas scribemus. 

2. In referenda gratia, si modo Hesiodo credimus, debemus imi- 
tari agros fertiles qui plus multo afferunt quam acceperunt. Sem- 
per eris pauper, si pauper es, ^Emiliane. Si non deduntur haec, bel- 
lum ita indicit. Si deus es, legati Scythici Alexandro dixerunt, 
tribuere mortalibus beneficia debes, non sua eripere. 

3. Ego, si potuero, faciam vobis satis. Volumnia debuit in te 
officiosior esse, et id ipsum quod fecit, potuit diligentius facere. 
Ad mortem te duci, jussu consulis, jampridem oportebat. Deleri 
potuit exercitus, si quis ausus esset vincere. 

4. Si homines rationem, in fraudem malitiamque converterunt, 

190 1 non ^ ai * l ^ am i quamdarihumacogeneri meliisfuit. Quum 
*-' in acie stare ac pugnare decuerat, turn in castra refugerunt. 

5. Pons Sublicius iter pene dedit ni unus vir fuisset, Horatius 
Codes, eximia virtute. Populas effigies Pisonis devellebat, ni 
jussu principis protects essent. 

SUBJUNCTIVE MOOD. 

625 1st. Thursinum cognominatum esse Augustum satis certa 
probatione tradiderim. Frater, tua bona venia dixerim, ista sen- 
tentia maxime obest reipublicse. Libenter his qui ita produnt ac- 
cesserim, Romulum Romam condSre. Yix ullius gentis, aetatis, or- 
dinis hominem inveneris, cujus felicitatem fortune Metelli com- 
pares. Non negaverim tristem atroceraque vobis visam orationem 
meam esse. Nescias utrum magis detestabile vitium sit ira, an de- 

191 i forme. Velim tibi persuadeas, nihil me majore studio a te 

petere. Velim te cum Pomponio considerare utrum 
honeste tu Romee esse possis. Naa ego haud paulo Socratis animum 
malim quam eorum omnium fortunas qui de eo judicaverunt. 



SUBJUNCTIVE MOOD. 65 

2d. Sic cum inferiore vivas qnemadm&dum tecum superiorem 
velis vivere. Ne committas ut tibi defuisse videare. Suuin 
quisque noscat ingenium, acremque se et bonorum et vitiorum suo- 
rum judicem prwbeat. Si meani salutem contra fratris tui impetura 
in me crudelissimum defenderim, satis habeas nihil me etiam tecum 
de ejus injuria conqueri. Sit ne malum dolere necne, Stoici 
viderint. Nihil inquies omnino scripseris. 

3d. Quis sapiens bono confidat fragili? Qnis neget omnes im- 
probos esse servos ? Quis dubitet quin in virtute di vitiaa sint. Quis 
posthac numen Junonis adoret ? Quid videatur ei magnum in rebus 
192.1 nmnan ^ s ? cm ' SBternitas totiusque mundi nota sit magnitudo? 
Quid enumeraverim artium multitudinem sine quibus vita 
omnino nulla fuisse posset. 

4th. Alexandrum dixisse ferunt, "Nisi Alexander essem, essem 
libenter Diogenes." Heec quidem non ferrem, nisi haberem socium 
studiorum meorum Atticum nostrum. Hsec tibi ridicula videntur 
quia non ad eras quso si videres, lacrymas non teneres. Si quis has 
platanos circumfoderet, si irrigaret, non nodosi essent rami, et squa- 
lidi, trunci. Si dii philosophiam bonum vulgare facerent, si pru- 
dentes nasceremur, sapientia, quod in se optimum habet perdidisset y 
inter fortuita esset. 

English Examples turned into Latin. 

Sint sane ista bona quas putantur. Sint ea ita. Feras putem 
quibus ex raptis alimenta sunt meliores quo iratiores ; sed patien- 
tiam laudaverim bourn et equorum. Tertia ratio effodiendi metalla 
opus gigantum vicerit. Quis non jure miretur platan um nmbrsQ 
gratia tantum, ex alieno petltam esse orbe? Emas quod necesse 
est. Meminerimus etiam adversus infimos justitiam esse servan- 
dam. Ego vero, in iis etiam causis in quibus omnis nobis res cum 
judicibus est, non cum populo ; tamen si a corona relictus sirn, non 
queam dicere. Si cum hac exceptione data sit mihi sapientia ut 
illam inclusam tenerem, nee enunciarem, rejicerem. Denique, ita 
me in republica tractabo, ut meminerim semper quae gesserim, 
curemque, ut ea virtute, non casu gesta esse videantur. 

Ktjle LIY. 

193.] 1. Soli contingit sapienti, ut nihil faciat invitus. Edi- 
hras ut vivamus, non vivimus ut edamus. Vestri imperatores ita 
triumpharunt ut ille pulsus superatusque regnaverit. Hannibal 
vinculo quodam ita copias copulavit ut nulla nee inter ipsos nee 
adversus ducem seditio extiterit. Thucydidis conciones ita multas 
habent obscuras abditasque sententias vix ut intelligantur. Legem 
brevem esse oportet, quo facilius ab imperltis teneatur. Tollebatur 
celebritas virorum ac mulierura in funeribus quo lamentatio mi- 
nueretur. Fieri potest ut recte quis sentiat, et id quod sentiat polite 



66 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 



194.] 



eloqui non possit. Plerisque accidit ut prsesidio literarum 
diligentiam in perdiscendo remittant. Oura ne denuo in I 
niorbum incidas. Non deterrebit sapientera mors quominus com- 
modis reipublicse suisque cgnsulat. Parraenio deterrere regem l \ 
volebat quominus raedicamentum biberet quod medicus dare con- -j 
stituerat. Tanta vis probitatis est, ut earn in hoste etiara diligamus. 'ij 

English Examples turned into Latin. 

Legimus ut discamus. Mos est hominum ut nolint eundem 
multis rebus excellere. Oratio mentes judicum perraovet impellit- 
que, ut aut oderint, aut ament, aut invideant, aut salvum velint, 
aut misereantur, aut punire velint. Fit nescio quomodo, ut magis 
in aliis cernamus, quam in nobismet ipsis, si quid delinquitur. 
Persaepe evenit ut utilitas cum honestate certet. Obducuntur libro 
aut cortice arbores quo sint a frigore et a calore tutiores. Nee vero 
Isocrati quominus haberetur summus orator offecit, quod infirmi- . 
tate vocis in publico dicere impediebatur. Accidit, ut una nocte 
omnes Herman, qui in oppido erant Athenis, dejicerenlur. 

195.] 627-2. Sic vive, tanquam Dens videat. Quasi vero 
paulum intersit. Sic vivendum est tanquam in conspectu vivamus ; 
sic cogitandum, tanquam aliquis in pectus intimum inspicere posset : | 
Et potest aliquis. Tanquam prodiderim quicquid scio. Ceu vero 
nesciam. Si vicinus tuus vestem pretio majore habeat quam tu, j 
habere tuamne an illius malis ? Concludunt ratiunculas Stoici cur ii 
dolor non sit malum, quasi de verbo non de re laboretur. Quasi | 
sua res aut honos agatur. Fabius M. Atilium captum in Africa com- 
memorat, tanquam M. Atilius primo accessu ad Africam offender it. .. 
Ceu vero nesciam adversum Theophrastum scripsisse etiam femi-* 
nam. Quidam idcirco Deum esse non putant, quia non apparet nee 
cernitur ; proinde quasi nostram ipsam mentem videre possimus. 
Faba Pythagorei abstinuerunt, quasi vero eo cibo mens infletur. 

3. Veritas licet nullum patronum aut defensorem obtineat, 
tamen per se ipsa defenditur. Non est pumilio, licet in monte, 
196 1 cons ^ er ^- Licet ipsa vitium sit ambitio, frequenter tamen. 
*-' causa virtutum est. Nego ullam gemmam aut margaritamn 
fuisse, quin conquisiverit Yerres, inspexerit, abstulerit. Non est du-l! 
bium, quin is qui liberalis benignusve dicitur officium non fructum 
sequatur. Nemo est, quin ubivis quam ubi est malit. Livii ac 
Virgilii imagines etscripta paulum abfuit quin Caligula ex omnibus 
bibliothecis amoveret. Hortensius non dubitabat quin P. Sullamji 
defenderet. Dies fere nulla est, quin hie Satriusdomum meara ven-i 
titet. 

English Examples turned into Latin. 

Komana prodigia, Horatius, Mucins, Cloelia, nisi in annalibus 
forent, hodie fabulaa viderentur. Qui hasc procul videt, etiam si^ 
quid agatur nesciat, in scena esse Roscium intelligit. Tu si hie 



i 



SUBJUNCTIVE MOOD. 07 

esses, aliter sentires. Dies deficeret si vellem enumerare quibus 
bonis male evenerit, quibus malis uptime. Hie vero ingentem 
pugnam, ceu cetera nusqnam bella forent, nulli tota morerentur in 
urbe cernimus. Vita brevis est licet supra mille annos exeat. Id 
negotium sic volo suscipere ut si sit res mea. Absentia Ariovisti 
crudelitatem velut si coram adesset horrebant Sequani. 

197.] 4. In omnibus negotiis priusquam aggrediare, adhi- 
benda est praaparatio diligens. Hue quam primum veni, antequam 
oranes copiaa adversariorum conveniant. Ante revertar quam lima 
bis impleat orbem. Fabius equites pnemittit sic paratos, ut con- 
fligerent, atque omne agmen morarentur, dum consequeretur ipse. 
Si nondum profectss sunt, nihil est, quod se moveant, quoad per- 
spiciamus quo loci sit res. Bhenus servat nomen et violentiam 
cursus, qua Germaniam praevehitur donee oceano misceatur. 
Magno me metu liberabis dummodo inter me atque te murus in- 
tersit. Neque Catilina quibus modis assequeretur, dum sibi 
regnum pararet, quicquam pensi habebat. Utinam posset aliqua 
ratione hoc crimen defendere, quamvis falsa. Varronis sermo facit 
expectationem Caesaris; atque utinam ipse Yarro incumbat in 
caasam. O si solitaa quicquam virtutis adesset? Ut te omnes dii 
deaeque perduint. 

English Examples turned into Latin. 

Dum hie (Milo) veniret, locum relinquere noluit. Ipse vel se in 
cruciatum dari cupiebat dum de patris morte quaBreretur. Antequam 
turpis macies cfecentes occupet malas, tenerseque succus defluat 
iqo -J prsedse, speciosa qusero pascere tigres. Calpurnius Flamma, 
*■■ tribunus militum cum lecta trecentorum manu insessum ab 
hostibus tumulum occupavit ; adeoque moratus est eos dum exer- 
citus omnis evaderet. O Utinam tunc cum Lacedsemona classe pe- 
tebat, obrutus insanis esset Paris aquis! 

5. Athenienses miserunt Delphos consultum quidnam faeerent. 
Pyrrhus legatos interrogavit quid de hostium sede sentirent. 
Lydus et Tyrrhenus fratres, fame compulsi sortlti dicuntur, uter 
.! cum parte multitudinis, patria decederet. In incerto est, utrum 
Caesarem magis nasci reipublicaa profuerit, an non nasci. Queritur 
cur doctissimi homines de maximis rebus dissentiant. Quis sim ex 
eo quern ad te misi cognosces. Fac cogites in quanta calamitate 
sis. Consideres quid tua3 rationes postulent. Disce quid sit vivere. 
Qualis sit animus, ipse animus nescit. 

Qua virtus et quanta, boni, sit vivere parvo discite. Accipe 
1 9Q 1 nunc tenu ^ s victus quee commoda secum afferat. Aspice 
*-" florentes quondam quas verterit urbes luxus. Respice, 
quid moneant leges, quid curia mandet, prsemia quanta bonos ma- 
neant. Dispiciamus et cogitemus quid simus, et quid ab animanti- 
bus ceteris differamus, et ea sequamur ad quse nati sumus. Si 
consideremus qum sit in natura hominum excellentia et dignitas in- 



68 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

telligemus corporis voluptatem contemni oportere. Quid sit futu- 
rura eras, fuge quaarere. Scire nefashomini est, setas quid crastina 
what. Herculem dicunt, quum primum pubesceret, exiisse in soli- 
tudinem atque ibi sedentem diu secum deliberavisse, quum duas 
cerneret vias, unam voluptatis, alteram virtutis, utram ingredi me- 
lius esset. Iniens astas tempus est a natura datum ad deligendum 
quam quisque viam vivendi ingressurus sit. Vita quam brevis sit, 
ccgita. Incertum est quam louga nostrum cujusque vita futura sit. 
^ffcft 1 Discite quam parvo liceat producere vitam, et quantum 
*J natura petat. jSTonne vides hominum ut celsos ad sidera 
vultus sustulerit Deus ? Nos natura docet non negligere quemad- 
modum nos adversus homines geramus. Difficile est dictu quanta- 
pere concilient animos hominum comitas et affabilitas sermonis. 
Aspice quantum quotidie nequitia proficiat, ^an^mpuhliee priva- 
timque peccetu?\ Quis scit an adjiciant hodiernaa crastina summse 
tempora Di Superi ? 

English Examples turned into Latin. 
Saape ne utile quidem est scire quid eras futurum sit. Caasar Dum- 
norigem ad se vocat, fratrem adhibet ; qua3 in* eo reprehendat osten- 
dit, qua3 ipse intelligat, qua3 civitas queratur, proponit. Dumnorigi 
custodes ponit ut quae agat, quibuscum loquatur scire possit. Quid 
quaaque nox aut dies ferat incertum est. Habes quid metuam, quid 
optem, quid destinem in futurum. Mihi invicem rescribite quid 
egeritis, quid agatis, quid velitis. Difficile est dictu quaanam causa 
sit, cur ea qua) maxime sensus nostros impellunt noluptate, ab iis 
celerrime fastidio quodam et satietate abalienemur. 

628-629. Si bona existimatio divitias pra>$tat, etpecunia tanto- 
pere expetitur, quanto magis gloria est expetenda. Catilina furi- 
bundus, " Quoniam" inquit, " ab inimicis agoi\ incendium meum 
201 1 ruma exstinguam. Nemo saltat sobrhis, nisi forte insanit. 
"•' Dolebam quod socium et consortem gloriosi laboris amitte- 
oam. Magnum benefieium est naturaa quod necesse est mori. Ante im- 
plicatur quisque aliquo genere vivendi quam potuit quod optimum 
esset, judicare. Tamdiu fient judicia quamdiu est civitas. Tar- 
quinii tamdiu dimicavernnt, donee Aruntem nlium regis, manu sua, 
Brutus occidit. Hostes dum se putant vincere fortius sequi ccepe- 
runt. Ut haac audivit, exardescebat ira. 

630. Vivebat quum Sicilia florebat opibus. Quum prcecipitur 
ut nobismet ipsis imperemus, turn hoc praaeipitur ut ratio coerceat 
temeritatem. Quum Opimii causam defendebat apud populum, 
Oarbo consul, nihil de Gracchi nece negavit. Quum secure navi- 
gare potero navigabo. 

631. Quum speculatores reverterentur procul ingens multitudo 
conspecta est; ignes deinde totis campis collucere cceperunt, quum 
2^2 I incondita multitudo laxius tenderit. Haac quum moliretur 

Alcibiades, Critias, caaterique tyranni Atheniensium certos 



SUBJUNCTIVE MOOD. 69 

homines ad Lysandrnm in Asiam miserunt. Ingens numerus erat 
bello Pnnico captorum, quos Hannibal quum a snis non redimeren- 
tur, venum dederat. Quum sint in nobis consilium, ratio, pruden- 
tia, necesse est Denm base ipsa habere majora. 

632. Quid vis fadamf Tn vellem, ut consuevisti, me diligeres 
et defenderes. Mallem divitias mihi dedisses. Extant epistolaa M. 
Oiceronis ad Quintum fratrem, quibus eum Jiortatur et monet imi~ 
tetur vicinum suum Octavium. Fac facias. 

633. Metuo ne frustra laborem susceperis. Vereor, ne, dum 
minuere velim laborem, augeam. Adulatores, si quern laudent, 
vereH se dicunt, ut illius facta verbis consequi possint. Verendum 
est, ne brevi tempore, fames in urbe sit. Timebam ne evenirent ea 
20*2 1 c l 1180 ac °iderunt. Vereor ut Dolabella ipse satis nobis pro- 

"-" desse possit. Addo etiam illud, quod vereor tibi ipsi ut 
probem. Vereor ne forte non aliorum utilitatibus sed proprise laudi 
servisse tidear. Vereor ne prsesenti fortunse tuaa sufficere non 
vossis. 

English Examples turned into Latin. 

Gyges, quum palam annuli sui an palmam converterat, a nullo 
videbatur ipse, autem omnia videbat ; idem rursus videbatur, quum 
in locum annulum inverterat. Helvetii quum id quod ipsi diebus 
viginti aegerrime confecerant, uno ilium die fecisse intelligerent 
legatos ad eum mittunt. Haac quum animadvertisset, eos vehemen- 
ter incusavit. Mihi quidem videntur homines hac re maxime bel- 
luas praastare, quod loqui possunt. Quamvis est area plena, dum 
te inanem video divitem non putabo. Magno me metu liberabis, 
iummodo inter me atque te murus intersit. Timeo ut omnes labo- 
rs sustineas quos te suscipere video. Yir improbus metuit, ne 
icelus emanet. 

Rule IN. 

636. Rule I. Quid sit quod me delectaverit queeris? Quid sit 
£04.] quod ab his dicatur audlte. Quis ignorat quam pauci his- 
:riones sint, fiterintqae, quosssquo animo spectare possimus. Sapi- 
mtiaa stadium qui vituperat, haud sane intelligam quidnam sit 
juod laudandum putet. Nihil refer t quid sit quod speculo ostenda- 
ur. Sunt qui hoc carpant. Erant, qui se statim dederent. Id, 
inea opinione, quanquam sint qui dissentiant, non satis est. Fue- 
unt qui crediderint, sonitum tubas collibus circum editis audiri. 
3mnis aatas quod agat inveniet. Neque adhuc repertus est quis- 
ruam qui mori recusaret. Multo plura reperiuntur apud veteres 
\uaz nobis probanda sint, quam quae repudianda. In quo hoc max- 
miim est quod neque ante ilium quem ille imitaretur, neque post 
Hum, quem is aaquare posset inventus est. Habet humor quo am- 
>rt^ 1 biat terras, non quo obruat. Utile est habere quos imitari pri- 

°'l mum, mox vincere velitis. Hi plerisque videntur nil boni ne- 



70 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

gotii habere quod agant. Nee desunt tarn pulchro certamini duces, 
qui ad similia vos cohortentur. Qui lacriment desunt. Dum hominum 
genus erit, qui accusent eos non deerint. Adsunt qui vos hortentur ut 
a uobis desciscatis. Adsunt qui haec non probent. Adfuit qui nove- 
rit Bebius Massa. Hujus unius rei usum qui exigat dies veniet. 
Veniet aliquid tern pus quod nos iterum jungat ac misceat. Quis 
est qui Tarquiniura Superbum non oderit. Haec est, milites, pugna 
quam poposcistis ? Quis homo quis deus est quern accusare possi- 
tis? Quis est qui non beneficus videri velit? Quid genus belli, 
esse potest, in quo ilium non exercuerit fortuna reipublicae ? Num- 
quis est serrnonem nostrum qui aucupetf Non est, quod credas 
quemquam fieri aliena in felicitate felicem. Nihil aliud video quod 
206 1 a &£re possimus. Numquid est quod opera mea tibi opus 
*•* sit. Nemo apud nos qui idem tentaverit ; nemo apud 
Graecos, qui unus omnia eo tractaverit. Unus vir Numantinus non 
erat qui in catenis duceretur. Nihil est quod non alicubi esse 
cogatur. Yix ullum erat scutum quod non pluribus simul spiculis 
perforaretur. 

Indicative after the relative belonging to the subject. 

Quid sit quod sequitur, paulo post prosequar. Mali sunt ho- 
mines qui (de) bonis dicunt male. Nee audiendi sunt Cynici, qui j e 
reprehendunt. Hi sunt <??u vitia tradunt, et alio aliunde transfe- 
runt. Fuere tamen extra conjurationein, complures qui ad Catili- 
nam initio profecti sunt. Turn primum reperta sunt, qua per tot 
ft©? 1 annos rempublicam exedtre. Multi sunt qui non donant, 
*-" sed projiciunt. Desunt WYi qui operam tuam conterebant. 
Nemo liber est qui corpori servit. Nihil potest placere quod 
non decet. 

English Examples turned into Latin. 

Nascetur Caesar, iraperium Oceano, famam^qui terminet astris. 
Qui talem casum Ciceronis satis digne deplorare possit alius Cicero 
non extat. Non est quisquam gentis ullius, qui ducem naturam 
nactus ad virtutem pervenire non possit. Estne quisquam omnium 
mortalium de quo melius existurnes tu? Quis est qui non antepo- 
nat oratori imperatorein. Tristis erat, et me moestum videbat ; 
audiveramus enim quas solicitudinem incuteret. Incidunt soape 
mult83 causaa qusa conturbent animos. Sunt qui hoc carpant. 
Sunt permulti optimi viri qui valetudinis causa, in haec loca veni- 
ant. Philosophi quidam sunt reperti qui deum habere rerum hu- 
manarum curam negarent. Haec habui de senectute quae dicerem. 
Nee deerant e contrario qui ambitione stolida conspicua anna, 
insignes equos ut instrumenta belli mercarentur. 

641. Rule II. 1st. Patres, si dignum qui secundus ab Romulo 
208 1 numere ^ ur crearitis auctores fient. Non es dignus tu qui 



habeas quae tarn bene facta sunt. Si ego digna hac contu- 






»; 



s 



SUBJUNCTIVE MOOD. 7 1 

melia sura maxime at tu indignus quifaceres tamen. Tibi fortasse 
idoneus erat nemo quern imitareris. YibulHum Rufuui Caesar judi- 
caverat idoneum quern ad Pompeium mitteret. 

2d. Nulla tarn detestabilis pestis, quae non horaini ab horaine 
nascatur. Nihil torn vile, neque tarn vulgare est cujus partem ullam 
reliquerint. Nulla acies humani ingenii tanta est quae penetrare in 
ccelum, terram intrare possit. Nulla est tanta vis, quce non ferro 
ac viribus debilitari frangique possit. Est innocentia affectio talis 
animi quce noceat nemini. Talem te esse oportet quite sib impiorum 
civium societate sejungas. Non erat studium meum ejusmodi quod 
silentio posset praeteriri. Illaa dissensiones erant kujusmodi quce 
non ad delendam sed ad commutandam rempublicam pertinerent. 
Non is sura, qui, quicquid videtur tale dicam esse quale videtur. 
Ofto i Non tu is es, qui quid sis nescias. Ea tua aatas quce cu- 
*■■ piditatibus adolescentiaa jam effugerit : — Ea vita in qua nihil 
excusandum habeas. 

3d. Major sum quam cui possit fortuna nocere. Plura feci quam 
qua comprendere dictis in proraptu mihi sint. Insueto Philippo 
verura audire ferocior iEmilii oratio visa est quam quce habenda 
apud regem sit. 

4th. Ad me adivisse memini qui dicerent nimis raagnos sumtus 
legatis decerni. Lacedaamonii legatos Athenas miserunt qui 
Themistoclem absentera accusarent. Leges sunt inventaa quae cum 
omnibus semper una atque eadem voce loquantur. Sunt jactce 
ancoraa, quce firmitatem pontis continerent. Omnes jam mulos ha- 
bent qui erystallina et vasa portent. 

644. Non est boni viri diligere quod per se non sit diligendum. 
Principatum Nervaa, et imperium Trajani, senectuti seposui, ubi 
ill O 1 rara temporum felicitate sentire quo3 velis et quce sentias 

*-• dicere licet. Preces erant, sed quo3 contradici non possent. 

English Examples turned into Latin. 

Non modo jam nemo est tarn imperltus qui ea quae gesta sunt in 
eonsulatu peccata esse dicat ; sed nemo est tam inimlcus patriae qui 
Qon meis consiliis patriam conservatam essefateatur. Nihil est tan- 
tum quod ego, tua causa, facere non debeam. Genus est belli ejus- 
modi quod animos vestros excitare atque inflammare ad perse- 
^uendi studium debeat. Audita voce praeconis majus gaudium erat 
raam quod homines caperent. Fuere qui putarent Letilium venisse 
legatum a Yerre, qui gratiam amicitiamque commemoraret. Tu 
lis es qui in disputando non tuum judicium sequaris sed auctoritate 
aliorum pareas ? Multa miracula evenerunt quibus coeli favor et 
^uaedam in Yespasianum inclinatio numinis ostenderentur. 

645. Rule III. — Nequam te esse oportet, hominera peregrinum 
itque advenam qui irrideas. Bene fecit Silius qui transegerit. 
Miseret me tui qui nunc tantam hominera facias inimicum tibi. 
Rex, qui istum non novisset, sine ulla suspicione libentissime dedit. 



72 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION* 

Multi qui domi setatem egerint propterea sunt improbati. O mise- 
rt-- - -i rum, qui fideliorem barbarum^mte£quam conjugem! Num 
*J appellator inimlcus qui cum telo fueritf — qui horainem 
occideritf — qui incendium/<sc0W£ f — qui templura occupaveritf 

647. Itaque cogimur dominum nostrum ignorare, quippe qui 
nesciamus Soli an iEtheri serviamus. Ibi multum de rnea seu- 
tentia questus est quippe qui Ravenna? Orassum ante vidisset, ab 
eoque in me incensus esset. Plus ferocise Britanni prseferunt, ut 
quos nondum longa pax emolliverit. Neque Antonius procul ab- 
erat; ut pote qui magno exercitu sequeretur. Primo impetu caesi 
disjectique montani, ut quibus neque in victoria decus esset, neque 
in fuga flagitium. 

English Examples turned into Latin. 

Vide hominis crudelitatem, qui se non dissimulet exsuli noeere 
voluisse. Inertiam accusas adolescentium qui istam artem non 
ediscant. Minime mirorsi te oderit, qui istum appelles Tyndarum 
pro Philocrate. Miserum esse Orassum dico, qui illius fortnnas 
morte dimiserit ; — miserum On. Pompeium, qui tanta gloria sit or- 
batus ; — omnes deuique miseros, qui hac luce careant. Huic successit 
Pertinax, grandaevus jam, ut qui septuagenarian! setatem attigisset. 
Equites Romani, ut qui fata fortunasque principum haberent in 
manibus, peculabantur suo jurer empublicam. Satis nequam sum, 
utpote qui hodie inceperim am are. 

212.] 648. Rtle IV. — Potest aliquid esse combustum, quod 
T\oYisit accensum. Scilicet etiam Tiberius, qui libertatem publicam 
nollet tarn projecta) servientium patientire taedebat. Certum non 
quemquam tangi qui prior viderit fulmen, aut tonitru audiverit. 
Nihil molestum, quod non desideres. Nihil potest malum videri 
quod naturao necessitas afferat. An mihi potest quidquam esse 
molestum quod tibi gratum futurum sit? Nulla est tarn facilis res, 
quin difficilis sit, quum \nv\tus facias. 

649. Rule V. — Tu eris unus in quo nitatur civitatis salus. 
Sapientia est una qum moestitiam pellat exanimis, qua nos exhor- 
rescere metu non sinat. Ha3c Academicorum est una sententia, 
21*51 auam reliquorum philosophorum nemo probet. In iis de qui- 
" J bus nunc loquimur aotatibus, memorm prone sola est qum ju- 
vare curam docentium possit. Yoluptas est sola quce nos vocet ad se 
et alliciat suapte natura. Solus es, Caesar cujus in victoria ceciderit 
nemo nisi armatus. 

English Examples turned into Latin. 
Rules IV and V. — Tibi quoque inter multa egregia non in 
ultimis laudum hoac fuerit, Hannibal cui tot de Romanis ducibus 
victoriam Dei dederint tibi cesserit. Nam qui deos tantopere con- 
temneret ad minimum tonitru et fulgura connivere caput obvol- 
vere, sub lectum condere solebat. Quid potest esse naturale quod 



SUBJUNCTIVE MOOD. 13 

idem nimium esse possit? Gallorum gens una restat qu89 populo 
Komano bellum facere, et posse, et non nolle videatur. Est unus 
Pompeius qui non modo eorum hominum qui nunc sunt gloriain, 
sed etiain antiquitatis memoriam virtute superaverit. 

650. Rule YI. — Censuerat Oingonius Varro, ut liberti quoque 
qui sub eodem tecto fuissent, Italia deportarentur. Egregie Plato 
9 1 A 1 ^ c ^ ^- mmi a esse y ucB homines emant vita. Multi ex te au- 
•* diverunt, quum diceres, Feminem esse divitem nisi qui 
exercitum alere posset suis fructibus. Socrates dicere solebat, 
Omnes in iis qum scirent, satis esse eloquentes. Oorsi reputabant in- 
sulamesse quam incolerent ; direptos vastatosque classe, etiam quos 
cohortes a\&q\iQ protegerent. Zeno dicere solebat, eum esse beatum 
qui prsesentibus voluptatibus frueretur, dolore non interveniente. 
Negat, jus esse qui miles non sit, pugnare cum hoste. Alexander dice- 
bat, Laude dignos esse, non qui Samothracum initio, viserent ; sed eos 
qui magnitudine rerum fidem an tecessissent. Antonius culpam in Mu- 
cianus contulit cujus criminationibus eviluissent pericula sua. Arcesi- 
laus negavit esse quidquam quod sciri posset, ne illud quidem ipsum 
quod Socrates sibi reliquisset ; neque esse quidquam quod cerni aut 
intelligi posset. Uxor metus intentabat, Multos adstitisse libertos 
ac servos qui eadem viderent, — et prsemia penes unum fore qui in- 
«•■« 1 dicio prcevenisset. Thales qui sapientissimus in septem di- 
J cebat, Homines existimare oportere, omnia quce cemerentur 
deorum esse plena ; fore enim omnes castiores veluti qui in fanis 
essent maxime religiosis. 

655. AM legatos Lacedaemona miserunt qui Lysandrum accusa- 
rent quod sacerdotes fani corrumpere conaretur. Ibi ostenditur 
platanus ex qua pependerit Marsyas ab Apolline victus. 

656. Dicunt viros bonos earn justitiam sequi qum sit, non earn 
quo3 putetur. Critias certos homines ad Lysandrum in Aeiam qui 
eum certiorem facerent, nisi Alcibiadem sustulisset, nihil earum re- 
rum ratum fore, quas ipse Athenis constituisset. Dixerunt se non 
minus id contendere et laborare, ne e&quce dixissent Qmmciaxentur, 
quam uti ea quo3 vellent impetrarent. 

English Examples turned into Latin. 
Turn demum Liscus proponit quod antea tacuerat, esse non- 
nullos quorum auctoritas apud plebem plurimum valeat, qui privati 
plus possint quam ipsi magistratus. Divitiacus dixit — Unum se 
esse qui adduci non potuerit, ut juraret, aut liberos suos obsides 
daret. Apud Hypanem fluvium, Aristoteles ait bestiolas quasdam 
nasci qusB unum diem vivant. Tarquinium dixisse ferunt, exsulan- 
tem se intelligSre quos fidos amicos habuisset, quos infidos, quum 
fi , jam neutris gratiam referre posset. (Dixit) pejus victoribus 
-J Sequanis quam iEduis victis, accidisse: propterea quod 
Ariovistus in eorum finibus consedisset, tertiamque partem agri 
Sequani qui esset optimus totius Galliss occupavisset. 
4 



74 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

653. 1st. Themistocles certiorem Xerxem fecit, id agi, ut pons 
quern in Hellesponto fecerat dissolveretur. 

IMPERATIVE MOOD. 

657. Ne lacryma; atque istud, quidquid est, fac ego ut sciam, 
ne retice, ne verere, crede mihi. At istum rastrum interea depone, 
ne labora. Tace, tace, obseero, salvse sumus. Cape hoc flabellum, 
ventulum huic sic facito. Procnl, 0, procul este, profani, totoque 
dbsistite luco. Primus equum phaleris insignem victor habeto. 
Incipe Damcetas. Laudator industria. Nimium ne crede colori, 
Fac, ne quid aliud cures nisi ut quara coinmodissime convalescas. 
Cura ut valeas. Nblite id velle quod fieri non potest. Magna vis 
est in virtutibus, eas excita, si forte dormiunt. 

English Examples turned into Latin. 

51*7.] O Jupiter, serva, obseero, hsec nobis bona. Conscripti 
Patres, per majestatem populi Romani, misero subvenite ; ite ob- 
viam injuria. Reges honorantor. Pythio Apollini donum mit- 
tite, lasciviam a vobis prohibete. Tu ne viola Cererem. I, lictor, 
colliga manus, quse paulo ante imperium populo Romano pepere- 
runt. I, caput obnube liberatoris urbis hujus ; arbori infelici sus- 
pende, verbera vel intra Pomoerium, modo inter ilia pila et spolia 
nostium ; vel extra pomoerium, modo intra sepulcra Curiatiorum. 

N. B. — This extract from Livy, lib. xxvi., is the language of the 
father, in impassioned irony, calling on the lictors to execute 
instantly the law on his son ; hence these imperatives are in the 
present form ; but in the law itself, whioh contemplates such contin- 
gencies as future and after deliberate trial, the imperatives are in 
the future form. This affords by comparison a fine illustration of 
the Latin usage in respect to these forms mentioned Gr. 151. 

CONSTRUCTION OF THE INFINITIVE. 
Rule LYI. 

660 Nunquam est utile peccare, quia semper est turpe. Non 
referre benefices gratias et est turpe, et apud omnes habetur ; pa- 
21§ 1 ren ^ es suos non amaTe impium est. Rari sunt casus, etiarasi 
graves, naufv&gmm facere, vehicnlo everti. Turpe est aliud 
loqui, aliud sentire ; quanto turpius aliud scribere, aliud sentire. 
Nihil est aliud pulchre et oratorice dicer e, nisi optirnis sententiis 
verbisque lectissimis dicere. Mihi quidem in primis arduum (esse) 
videtur res gestas scribere. Pulchrum 'est benefacere reipublicse ; 
etiam bene dicere hand absurdum est; vel pace vel bello clarum 
fieri licet. Quod cavere po.-sis, stultum admittere est. 

659-8. Totumhoc pMlosopliari displicet, Ipsum Latine loqui y 
in raagnam laudem ponendum est. 



CONSTRUCTION OF THE INFINITIVE. *75 

English Examples turned into Latin. 
Peccatum est patriam prodere. Secernere a corpore animum 
nee quidquam aliud est, quam emori discere. Kudem esse omnino 
in nostris poetis inertissimaa segnitiaa est. Eatione uti, atque ora- 
tione prudenter, et agere quod agas considerate ; omnique in re quid 
sit veri, videre et tueri decet : contraque falli, labi, dfeipi tani de- 
decet quam delirare. Hoc sentire, prudentiaa est ; facere, fortitu- 
dinis ; et sentire vero et facere, perfectse cumulataeque virtutis. 

Eule LYII. 
219.] 663. Scire wlunt omnes. Properat vivere nemo satis. 
Naturain mutare pecunia nescit. Admoneri bonus gaudet. Ami- 
citia, nisi inter bonos, esse non potest. Nam sine virtute amicitia 
esse non potest. Qui non novit tacere, nescit loqui. Tollere nodosam 
nescit medicina podagram. Nescit vox missa reverti. Nemo potest 
esse beatus sine virtute. Si vis amari, ama. Caesar maturat ab 
urbe proficisci. Lectitavisse Platonem studiose Demosthenes dici- 
tur. Pons in Ibero prope effectus nuntiadatur* 

667. Mcesta ci vitas erat, vinci insueta. Agricola erat peritus 
oosequi eruditusque utilia honestis miscere. Uterque princeps opti- 
mus erat, dignusqns alter eligi, alter eligere. 

220.] 668. Note 1, 2. — Nemo potest effugere id quod futurum 
est. Urbes non potuissent nee c&dificari nee frequentari sine coetu 
hominum. Qui nos possumus intelligere Deum, nisi sempiternum? 

668. Note 3. — Surgere mdet lunam. Nee zephyros auditis 
spirare ? Medium video discedere coelum, palantesque polo Stellas. 

669. Brevi spatio interjecto, hostes ex omnibus partibus, signo 
dato, decurrere, lapides gaesaque in vallum conjicere. Nostri primo, 
integris viribus, fortiter repugnare, neque ullum frustra telnxn ex 
loco superiore mittere. Interim quotidie Cassar JBduos frumentum 
fiagitare. 

English Examples turned into Latin, 

Donis impii ne placare audeant Deos. Statui nihil jam de re- 
publica cogitare. Non dubitavit sedifieium extru£re in alieno. Nos 
non subito coepimus philosopbari. Naturae solertiam nulla ars, 
nulla manus, nemo opifex, consequi potest imitando. Appetit ani- 
mus aliquid agere semper, neque quietem sempiternam potest pati. 
Quid de iis cogites scire volo. Luna plena aestus maximos in oceano 
efficere consuevit. Pelopidas non dubitavit simul ac conspexit 
hostem, conflig&re. (669.) Haerere homo, versari, rubere. Ingenium 
no] I ejus haud absurdum,* posse versus facere, jocum movere. 
*•■ Eex primo nihil metuere, nihil suspicari. 

Eule LVIIL 
671. Ne feras moleste, te moneri. Memineris iracundiam esse 
vitium anirni infirmi. Fateor me peccavisse et me commeritum esse* 



76 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

eulpam scio. Aiunt, homines plus in alieno negotio cernere quam in 
suo. Adolescens se sperat diu mcturum (esse). Sed nemini potest 
exploratum esse, se ad vesperum mcturum (esse). Ne existimes 
e%ns>i ullam sine labore esse virtutem. Omnem crede diem tibi 
*} diluxisse supremnm. Scipionem Africanum dicere solitum 
(esse) soripsit Cato, se nnnqnam minus otiosum esse quam quum 
otiosus; nee minus solum, quam quum solus esset. Opus est te 
animo valere, ut corpore (valere) possis. Tu tarn egregios tiros 
censes tantas res gessisse sine causa. Hoc te intelligere volo. Oen- 
semus et facillime id explanare posse. Scis me istud idem sentire, 
Piso. Te arbitror malle taciturnitatem nostram experiri. Perspi- 
# cuum est hominem e corpore animoque constare. Omnibus innatum 
est, et in animo quasi insculptum, esse deos. Omnes scimus, deos 
esse. Sepulcrum Cyri aperiri Alexander jussit. Contentum suis 
rebus esse maximee est divitiee. Semper est utile virum (esse) bonum, 
quia semper est honestum. Victorem parcere victo sequum est. 
Ad salutem civium inventas esse leges constat. 

675. Eon puto esse alienum ad te seribere. Omnes volumus et 
Q-rt n speramus Jib *i series. Non tam multi virtute esse prcediti, 

"■* quam videri volunt. Optaverim honest e pauper vivere po- 
tius, quam inhoneste parare divitias. Malo valere, quam dives 
esse. Si vis bona fide esse vir bonus, sine (ut) contemnat te 
aliquis. 

Note 2. Non datur omnibus esse nobilibus ; sed licet omnibus 
esse bonis, si volunt. In causa faeili cuivis licet esse diserto. 

676. Miltiades, multum in imperiis magistratibus versatus, non 
videbatur posse esse privatum, prsesertim quum consuetudine ad 
imperii cupiditatem trahi videretur. Modo nuntiatur Silium lta- 
licum in Neapolitana sua, inedi& vitam Jinivisse. 

English Examples turned into Latin. 

Te in Epirum salvum venisse, et, ut scribis, ex sententia navi- 
gasse, vehementer gaudeo. Est enim, ut inihi videtur, valde decorum, 
224 1 P at6re domos hominum illustrium illustribus hospitibus. Vide 
' J quam mihi persuaserim, te esse alterum me. Ego existimo, 
in summo imperatore, quatuor has res in esse oportere, scientiam 
rei militaris, virtutem, auctoritatem, felicitatem. Ego enim scire 
te ista melius, quam me, non fateor solum, sed etiam facile patior. 
Omnes esse vim et naturam divlnam arbitrantur. Etiam illud ad- 
jungo, ssepius ad laudem atque virtutem, naturam sine doctrina, 
quam sine natura valuisse doctrinam. Jurarem per Jovem, me et 
ardere studio veri reperiendi, et ea sentire quae dicam. 

677. 1st. ETunquam fere parens potest animum inducere, ut na- 
turam ipsam vincat, ut amorem in liberos ejiciat ex animo. Ante 
eenectutem curavi ut bene viverem; in senectute, ut bene morerer. 
Videndum est ut earn liberalitatem utamur quas prosit amicis, obsit 



CONSTRUCTION OF THE INFINITIVE. 77 

ftelnini. Omne animal se ipsum diligit, ac, simul ac ortum est, id 
agit, ut se conservet. 

2d. Si potest virtus efficere, ne miser aliquis sit facilius efficiet 
«»5 1 u ^ beatissimus sit. Sol efficil, ut omnia floreant, et in suo 
quceque genere pubescant. Omnis virtus nos ad se allicit, 
facitque, ut eos diligamus in quibus ipsa inesse videatur, InvitUs 
quidem feci ut L, FJamicium e senatu ejicerem. Eloquentia per- 
jecit ut auxilio sociorum Lacedaemonii privarentur. 

3d. Disci pulos moneo ut praeceptores suos non minus quam ipsa 
studia ament. Magnopere te hortor ut non solum orationes meas 
sed hos etiam libros de philosophia diligenter legas. Si non ipsi 
honestate movemur ut boni viri simus, sed utilitate aliqua ac fructu, 
callidi sumus, noil boni. Pompeium monere et Jiortari non destiti- 
mus ut magnam hanc infamiam fugiat. Moneo ut conquiescant. 
Caesar Trebonio magnopere manda?>erat, ne per vim Oppidum ex- 
pugnari pateretut. Edicere ausus est Piso, ut senatus ad vestltum 
rediret. Caesar Labieno mdndat, Remos reliquosque Belgas adeat 
atque in officio contineat. Hortatur et monet imitetur vicinum 
suum Octavium. 

226.] 4 th. Fit, nescio quomodo, ut magis in aliis cernamus quam 
in nobismet ipsis, si quid delinquitur. Plerisque accidit ut praesi- 
dio literarum diligentiam in perdiscendo remittant. Soli hoc con- 
ting it sapienti ut nihil faciat invitus. Persaape evenit ut utilitas 
cum honestate certet. Optimum est ut quotidie dicamus, audienti- 
bus pluribus ; rartim est enlm ut satis se quisquam vereatur. Caput 
est oratoris, ut ille apud quos agit, talis qualem se ipse optet 
videatur. 

5th. Illi qui Grasciae formas rerum publicarum dederunt, corpora 
juvenum firmari (flrmarentur) labore voluerunt. Quum aliquem 
apud te laudavero tuorum familiarinm wlam ilium scire (ille sciai) 
me id fecisse. Optabat Caligula ut populUs Romanus unam cervi- 
92 ^ 1 cem ^ a °eret. Natura non patitur ut aliorum spoliis facul- 
■^ tates nostras augeamus. Phaethon optabat ut in currum 
patris tolleretur. 

6th. Supra belli Latini metum id quoque accesseral, quod tri- 
ginta jam conjurasse populos satis constabat. Ex tota laude Re- 
guli, iilud est admiratione dignum, quod captivos retinendos cen- 
suit. Quod autem me Agamemnonem aemularijmto, falleris. 

7th. Dolet me quod stomacharis. Mea facta probari abs tegau- 
deo. Quod spiratis, quod vocem emittitis y quod formas hominum 
habetis indignantur. Cato se mirari aiebat quod non rideret harus- 
pex haruspicem quum videret. 

*i28.] 678. Spero futurum esse (fore) ut sapias. Video te 

velle in ccelum migrare, et spero fore ut contingat id nobis. ^ Non 

eram nescius/or^ ut hie noster labor invarias reprehensiones incur- 

reret, Ptolemaeus mathematicus Othoni persuaserat,/<?rtf ut in Im- 

4* 



IS KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

perimn adscisceretur. Rex ignorabat futurum fuisse ut oppidtim 
ipsi deditum esset, si unum diem expectavisset. 

679. Te nunc, mea Terentia, sic vexari, sic jacere in lacrimus et 
sordibus! idquo fieri mea cnlpa. Adeone esse hommem infelicem 
quemdam, nt ego sum ! Mene incepto desistere victam, nee posse 
Italia Teucrorum avertere regem ? 

CONSTRUCTION OF PARTICIPLES. 
Rule LIX. 

681. Laus debita virtuti. Memento poenas improbis paratas. 
Claudendm sunt aures malis vocibus. Plus mihi nocitura est ira 
quam injuria. Curandum est ut appetltum rationi obedientem prsB- 

229 1 Deamils - Temperantia est moderatio cupiditatum rationi 
"J obedientium. Homo voluptati obsequens haud muttum 

hseredem juvat. Miserrimos mortaliura judico, ventri ac libidini de- 
ditos. Umbra terraa soli officiens noctem efficit. Animalium alia 
rationi s expertia sunt, alia ratione utentia. Magistratum bonum 
civibus suis consulentem, et utilitati communi servientem, oblltum 
commodi sui, legibus parentem, virtuti faventem, impietatem et ne- 
quitiam coercentem, magno honore et benevolentia omnes boni pro- 
secuturi sunt. Lex est recta ratio imperans honestum, prohibens 
contrarium. Quam miser est virtutis famulatus sermentis voluptati. 
Catonem videbam in bibliotheca sedentem, multis circumfmum Sto- 
icorum libris. Alexander moriens anulum suum dederat Per- 
diccse. 

683. Ulud exploratum habeto, nibil fieri potuisse sine causa. 
Siculi ad meam fidem, quam habent spectatam jam et diu cognitam 
confugiunt. Romani in Asia petunias magnas collocatas habent. 

230 1 Domes tica cur a te levatum volo. Jnventum tibi curabo et 
#J adductum. Legiones, bello confecto, missas fieri placet. 

Hoc ego tibi effectum reddam. 

684. Lacedsemoniis nulla res tanto fuit damno quam disciplina 
Lycurgi sublata. Ad Prusiam regem legatus Quinctius Flamininus 
venit, quern suspectum Romanis et receptus Hannibal et bellum ad- 
versus Eumenem motum reddiderant. Non carebant suspicione 
oppressi Ciceronis Caesar et Pompeius. Ptolemseus rex alter erat 
post Alexandriam conditam. Anno ab urbe condita sexcen- 
tesimo. 

685. Rex Hephmtionem in regionem Bactrianam misit, comme- 
atus in biemem paraturum. Stultus est, qui equum emturusnon 
ipsum inspicit, sed stratum ejus ac frsenos. Quidquid hosti usui 
esse potest corrumpit, sterile ac nudum solum relicturus. 

^ 686. Epistolam meam multis dedi describendam. JEdem in Capi- 
tolio Jovi Optimo maximo bello Sabino faciendam vovit Tarquinius. 
Mummius tabulas&c statuasm It&M&m portandas locavit. Rex Har- 
pago Cyrum infantem occidendum tradidit. 



CONSTRUCTION OF PARTICIPLES, 79 

231.] 687. Omnis respublica consilio quodam regenda est; 
id antein consilium aut uni tribuendum est, aut delectis quibusdam, 
aut suscipiendum est multitudiui atque omnibus. Reddendo, est 
terra terras. Non omni pretio vita emenda est. Pueri cibo im* 
plendi non sunt. Amicitia omnibus humanis rebus anteponenda 
est. Mors est anteponenda turpitudini. Usus et delectatio doc- 
trinaa est omnibus improborum et actis et Voluptatibus anteponenda* 
Ensis pueris non committendus est. 

688. Dextram arm accensm imposuit. In prailio ibi exorto omnes 
perierunt. Inter tempestatem ortam repente oculis hominum sub- 
ductus est. Nemo cunctam intuens terram, de divina providentia 
dubitabit. Alexandri vix ingressi flumen, subito liorrere artus et 
rigere coeperunt. Rex epistolam Parmenionis Philippum legere 
jubet, nee a vultii legentis movit oculos* Plura locuturos ablre nos 
jussit. 

RtTLE LX. 

232.] 690. Nihil amicitia prasstabilius est, excepta virtute* 
Amicitia nihil melius, excepta sapientia, homlni a Deo datum est. 
Pudore amisso, omnis virtus periit. Quas potest esse jucunditas 
vitaa, sublata amicitia ? Charitate benevolcfitiaque sublatis, omnis 
est e vita sublata jucunditas. Damnabis neminem, causa non cog* 
nita. Blandus amicus a vero facile secerni et internosci potest dili- 
gentia adhibita. Quod pulchrum et presclarum est, spreta et con- 
tempta voluptate, optimus quisque sequitur. Natura nobis dedit 
usuram vitae, tanquam pecuniae, nulla prcestituta die. Lenior et 
melior lis, accedente senecta. 

694. Quam bene vivebant, Saturno rege (dum Saturnus erat 
rex) ! Senex est laudator temporis acti, se puero (quum il-le erat 
Q«si 1 P uer ) censor castigatorque minorum. Sero et nequicquam 

J accepto jam janua damno clauditur. Natura reluctante (si 
natura reluctatur), labor irritus est. Paucis annis interjectis, bel- 
lum in Africam translatum .est. Devictis Samnitibus, Tarentinis 
bellum indictum est. 

695. Primum Ro.mani 0. Duillio et On. Oornelio consulibus, in 
tnari dimicaverunt. Natura et virtute ducibus, errari nullo modo 
potest. Pausania duce, Mardonius Graecia fugatus est. Se judice, 
nemo nocens absolvitur. Cur eget indignus quisquam, te divite? 
Quare templa ruunt antiqua? Tu nihil invita dices faciesve Miner- 
va. Nihil decet, invita, ut aiunt, Minerva, id est, adversante et re- 
pugnante natura : Neque enim attinet naturaa repugnare, nee quic- 
quam sequi, quod assequi nequeas. Quo puero, toto surget gens 
aurea mundo. 

696. Hannibal, cognito insidias sibiparatas, fuga salutem quaesi- 
i v ^- Alexander, audito Barium appropinquare cum exercitu, 
J obviam ire constituit. Excepto quod non simul esses, castera 

lsetus. Haud cuiquam dubio quin hostium essent. 

697. Sereno per totum diem. 



gD KEY TO EXERCISES IK LATIN COMPOSITION 

English Examples turned into Latin. 
Micipsa pater meus moriens praacepit. Interea plebes, conjura- 
tione patefacta, mente mutate, Oatilinaa consilia exsecrari, Cicero- 
nera ad coelum tollere ; veluti ex servitute erepta gaudium et laati- 
tiam agitabat. Galba, secundis aliquot prceliis factis, castellisque 
Compluribus eorum expugnatis, missis ad earn undique legatis, 
obsidibusque datis, et pace facta, constituit cohortes duas in Nan* 
tuatibus collocare. Caesar, primtim suo, deinde omnium ex con- 
spectu remotis equis, ut, sequato omnium periculo, spem fuges 
tolleret, cobortatus suos, proelium commisit. Csesari omnia uno 
tempore erant agenda ; vexillum proponendum ; signum tuba dan- 
dura; revocandi milites; acies instruenda; milites cohortandi. 
Caesar, equitatu praemisso, snbsequebatur omnibus copiis. 

GERUNDS AND GERUNDIVES. 

Gerunds. 
tltLE LXL 
235.] G99. Linguae moderandum est mibi. Parcendum est 
teneris. Resistendum est iraclmdiae. Quotidie meditare resisted 
dum esse iracundiae. Non est graviter irascendum inimicis, Non 
audiendi sunt, qui graviter irascendum esse inimlcis putant. Quam 
serum est, turn vivere incipere quum desinendum est. Animadver- 
tendum est s ne callida assentatione capiamur. Efficiendum est, ut 
appetltus rationi obediat. Vacandum est omni animi perturbatione. 
Qua3 parva videntur esse, delictis ab his est etiam diligentius decli- 
nandum. 

702. Gerund in di. — Sunt aHes mille nocendi. Voluptas saape 
relinquit causas pamitendU Natura est optima dux recte vivendi. 
Beate vivendi cupiditate omnes incendimui\ Spes impnnitatis 
216 1 maxmia ptccandi illccebra est; Natura tribuit animantibus 

"-' aliud tempus agendi, aliud quiescendi. Meminerimus nos 
venisse in hanc vitam tanquam in hospitium, non tanquam in 
domum : Natura enim hie commorandi diversorium non habitandi 
locum nobis dedit. 

703. Gerund in d^—Rubens ferrum non est habile tundendo. 
Charta emporetica inutilis est scribendo. Haec aqua est utilis bi~ 
bendo. Quis est tarn idoneus currendo quam ego ? Nullum semen 
ultra quadrimatum utile est serendo. In culice, natura telum ita 
formavit, ut fodiendo acuminatum pariter, et sorbendo fistulosum 
esset. Pompeii theatrum Tiberius extructurum pollicitus est, quod 
nemo e familia restaurando sufficeret. 

704. Gerund in dum, Ace. — Non solum ad discendum propensi 
237.1 sumus se( * et * am ad docendum. Bene sentire, recteque 

* J facSre, satis est ad bene beateque vivendum. Ut ad arand,um 
bos, ad indagandum canis, sic homo ad duas res, ad intelliaendum. 



GERUNDS AND GERUNDIVES. 81 

et dgendum natns est. Te lans allicere ad red & faciendum non po- 
test. Pal us Romanos ad insequendum tardabat. Mores puerorum 
se inter ludendum simplicius detegunt. 

705. Gerund in do s Abl.— Convenit quum in dando munificum 
esse,tum in exigendo non acerbum. Prohibenda maxime est ira in 
puniendo. Aristolelem in pliilosotihia deterruit a scrihendo amplitu- 
do Platonis. Equidem puto virtutem hominibus instituendo et 
persuadendo tradu Socrates percunctando atque inter rogando eli- 
eSre solebat eorum bpiniones quibuscum disserebat. 

English Examples turned into Latin. 
Oratori quid deceat videndurn est, non in sententia solum sed 
etiam in verbis. Juvenibus parandum, senibus utendum est. Py- 
thagtfrse diseipulis quinque annos tacendum erat. Aut negandum 
Deuni esse (est nobis), aut qui Deum esse concedunt eis fatendum 
est, eum aliquid facere. Avari homines non solum libidine augendi 
cruciantur, sed etiam amittendi metu. Parsimonia est seientia vi- 
tandi suinptus super vacuos, aut ars re familiari moderate utendi. 
&38.1 Consuetudo exercitatioqne et intelligendi prudentiam acu- 
* J unt, et eloquendi celeritatem incitant. Nee fuit consilium 
agrum colendo, aut venando intentum sstalem agere. Aqua nitrosa 
tttilis est bibendo. Reprehensits est Cassar quod inter spectandum 
epistolis libellisque legendis vacabat. Quanto maturior oliva3 bacca, 
tanto pinguior succus, minusque gratus. Optima autem setas ad 
decerpendum, bacca incipiente nigrescere. Lycurgi leges erudiunt 
juventutem venando, currendo, esuriendo, sitiendo, algendo, et 
sestuan&o. Nihil agendo homines male ag&re discunt. 

Gerundives. 

Rule LXII. 
707. Romulum et Remum cupido cepit in iis locis ubi expositi 
atque educati erant urois cohdendce. Hannibal opinionem de se 
auxit, conatu tarn audaci trajiciendarum Alpium. Omnia judicia 
aut distrahendantm co?itroversiarum, aut puniendorum malejiciorum 
causa reperta sunt. Pacts inter cives conciliandm te cupidum esse 
laetor. Lignum ariduin materia est idonea eliciendis ignibus. Clean- 
2**f> 1 ^ Jes a( l uam ba^sit et rigando Jiortulo locavit manus. Sunt 
'-" nonnulli acuendis puerorum ing-eniis non inutiles lusus. 
Pythagoras Cretam et Lacedamiona ad cognoscendas Minois et Ly- 
curgi leges*, contendif. Kemo ad dandam teniam difiicilior est, 
quam qui illam pet£re s&pius meruit. Ad connectendas amicitias 
vel tenacissimum vinculum morum similitudo est. In voluptate 
spernenda ac repudianda virtus vel maxime cernitur. Exercendum 
corpus est, ut obedire rationi possit, in exsequendis negotiis, et in 
labore tolerando. Multi in equis parandis adhibent curam, in amicis 



82 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

eligendis negligentes sunt. "Nullum officium est magis necessarium^ 
referenda gratia. 

English Examples turned into Latin. 
Qui se ipse noscit, intelliget quantum instrumentum habeat ad 
adipiscendam sapientiam. Reliquum tempus demetendis fructibus 
et percipiendis accommodatum est* Materies ex Libauo monte 
ratibus et turribus conficiendis vehebatur. Aut voluptates omit a 
tuntur majorum voluptatum adipiscendarum causa, aut dolores sus- 
cipiuntur majorum dolorum effugiendorum (effugiendi) causal. Quoa 
Marius gloriosa modo, neque belli patrandi cognovit. Homo magna 
instrumenta habet ad obtinendam adipiscendamque sapientiam. 
Natura animum hominis sensibus ornavit ad res percipiendas ido- 
neis. Difficilis res, ac multum et saspe quaaslta, suffragium in 
magistratu mandando, aut reo judicando, aut lege sciscenda, clam 
an palam ferre melius sit. Multa qua? in libera civitate ferenda non 
essent, tulimus et perpessi sumus ; alii spe recuperandre libertatis, 
alii vivendi nimia cupiditate. 

CONSTRUCTION OF SUPINES. 

Rule LXIII. 

240.] 712. Aliqui venerunt deos salutatum. Scito Curionem 
adolescentem venisse ad me salutatum. Mittit rogatum vasa ea 
quae viderat. Totius fere Galliao legati ad Ceesarem gratulatum. 
convenerunt. Veientes pacem petitum oratores Romam mittunt. 
Venit ea tibi tot dierum viam gratulatum. 

Rule LXIY. 
716. Videtur difficile dictu quae sit causa. Illud vero teterrimum 
auditu, non modo aspectu. O multa dictu gravia, perpessu aspera, 
qua3 pertuli. O rem non modo visufmdam, sed etiam auditu. 

English Examples turned into Latin. 
Philippus ^Egarum a Pausania quum spectatum ludos iret juxta 
theatrum, occisus est. Divitiacus Romam ad senatum venit auxili- 
uin postulatum. In castra iEquorum ab Roma venerunt questum 
injurias, et ex fcedere res repetitum. Hannibal invictus patriam 
defensum revocatus est. 

^ Narratio facilis cognitu. Difficile dictu est quantopere conciliet 
animos hominum comitas affabilitasque sermonis. Virtus diffici* 
lis inventu est. Quid est tarn jucundum cognitu atque auditu quam 
sapientibus sententiis gravibusque verbis ornata oratio. 






CONJUNCTIONS. 83 

CONJUNCTIONS. 
Eule LXV. 
241.] 720-1. Like cases. — Uxorem cum dote, fidemque et ami- 
cos, et genus, et formam regina Pecunia donat. Nihil est tarn pes- 
tiferum quam voluptas (est). Animi voluptas major est quam 
voluptas corporis ; et morbi animi perniciosiores sunt quam (morbi) 
corporis. Ebrietas nihil aliud est quam voluntaria insania. Quo- 
cunque ingrederis sequitur mors, corpus ut umbra. Gloria virtutem 

1 tanquam umbra, sequitur. Tanquam frugi laudatur avarus. Nihil 
est tarn conveniens ad res vel secundas tel adversas quam amicitia 
(est). Credulitas error est, magis quam culpa. Facilius in morbos 
incidunt adolescentes quam senes. Consilio melius vincas quam 
iracundia. Parenti me obsequi potius, quam amori, oportet. Nul- 

I lum vitium tetrius est quam avaritia. Quid est somnus nisi mortis 
o jo t iuiago. Nemo gloriari debet (quoquam) nisi suo. Quid 
r faciet is homo in tenebris, qui nihil timet nisi testem et ju- 
dicem. Amicitiam tueri non possumus, nisi seque amicos ac nos 
ipsos diligamus. Laatainur amicorum lsetitia seque atque nostra 
lsetitia. Assiduo labitur tempus motu, non secus ac fluinen. Ut 

\ fragilis glacies, interit ira mora. 

2. Like moods and tenses. — Probitas laudatur et alget. Yirtus 
conciliat et conservat amicitiam. Nunquam expletur neque satiatur 
cupiditatis sitis. Juvenalis dicit, probitatem laudari et algere. 
Acceperim libentius quam fecerim, injuriam. Accipere praBstat, 
quam facere injuriam. 

3. Discite justitiam moniti, et non temnere coelum. Nihil est 
tam angusti animi quam amare divitias. Nihil est tarn valde vul- 
gare, quam nihil sapere. 

723. Ludi decern per dies facti sunt, neque res ulla praetermisa 
est. 



KEY 



TO 



PROMISCUOUS EXERCISES, 



Fkom Crombie's Gymnasium. 

243.] 1. Athenienses Urbis suae rnoenia aedificabant. Hanc 
rem moleste ferebant Laceda3raonii. Themistocles per hunc dolum 
eos decepit. Spartam, uti legatus contendit, et Lacedaemoniis mu- 
ros BBdificari negavit. " Si vero," inquit, u niihi non credatis, cer- 
tos mittite homines, qui urbem explorent, et interea me detinete." 
Hoc fecerunt. 

2. Themistocles simiil ntmcinm clam ad Athenienses misit, eos- 
que monuit, ut Lacedaemonios exploratores, donee rnoenia aedificas- 
sent, et seipstim reeepissent, qiiacunque ratione Athenis detinerent. 
Athenienses ejus consilio paruerunt. Themistocles itaque receptus 
est, Lacedaemonii exploratores redditi sunt, et Athense, Lacedaemo- 
niis invitis, munltae. 

3. Paterfamilias, quodam die, Aristippum adiit, rogavitque, ut 
filium suum erudiendum susciperet. Philosopho quingentas drach- 
mas pro mercede poscenti, pater, qui perquam avarus erat, pretio 
deterritus, dixit, se mancipiuin minoris emere posse. " Ita facito," 
dixit Aristippus, u et tunc habebis duo." 

4. Hasdrubal magno cam exercitu in Italiam trajecit; et de 
Romano imperio actum foret, si Hannibali fratri sese jungere potu- 
isset. Sed Claudius Nero, parte exercitus in castris relicta, cuna 
paucis delectis oopiis ad Hasdrubalem properavit, et apud flumen 
Metaurum Livio collegae sese conjunxit: amboque Hasdrubalem 
vicerunt. 

5. Post hunc Julianus imperii potltus est, Parthisque bellum in* 
tulit, oni expeditioni egomet interfui. Oomplura Persarum oppida 
expugnavit, aliaque in deditionem accepit. Victor rediens ab hoste 
occisus est^ sexto die ante Kalendas Julii, et anno imperii septimo. 
Vir fuit eloquentia insignis, eique memoria erat tenacissima* 
Huic successit Jovian us, qui ab exercitu Imperator electus est. 

244.] 6. Tiberius Sempronius Gracchus, nobilisshno genere 
natus, Scipionem Asiaticilm, quamvis inimlcum, duci in carcerem 
noluit pati. Hie praetor Galliam domuit ; primo consulatu Hispa- 



PROMISCUOUS EXERCISES. 85 

niam, altero Sardjniam subegit. Cum a populo capitis accusaretur, 
Sempronins eum morte indignum esse juravit; seque, si in exsilium 
missus foret, simul cum eo solum esse versurum. Quare absolu- 
tus est. 

7. Bello inter Eomanos et Albanos exorto, Hostilio et Fufetio 
ducibus, priusquam ad pugnam ventum est, placuit paucorum cer- 
tamine rem finire. Erant forte apud Eomanos fratres trigemini, 
nomine Horatii, itidemque apud Albanos trigemini, Curiatii appel- 
lati, estate et viribus pares. Convenit igitur, ut hi de principatu 
contenderent, et populi utriuscunque victores fuissent, is alteri impe- 
ritaret. 

8. Conflixerunt, multisque vulneribus utrinque illatis et accep- 
tis, duo Romani corruerunt, et tres Albani graviter vulnerati sunt. 
IJnus Horatius adhuc integer, sed Albanis universis impar, ut 
eorum vires segregaret, et singulos aggrederetur, fugam simulavit. 
Eum, prout vires eorum vulnerumque dolor sinebant, alius post 
alium, secuti sunt, et eos, uti advenerunt singulos occidit. Roma- 
nus ideo vicit, et has duse civitates eodem nomine in unam conso- 
ciatae sunt. 

9. Curius Dentatus, Samnitibus domitis, in condone dixit, 
"Agri tantum cepi, ut solitudo futura fuerit, nisi tot homines ce- 
pissem ; porro autem tot homines cepi, ut fame periissent, ni tan- 
tum agri cepissem. Agros militibus dispertivit viritira, dans dena 
quaterna jugera, totidemque sibi reservavit, dicens, ducem esse de- 
bere neminem, qui parte gregarii militis contentus esse nollet. 

245.] 10. Nemo unquam mitior fuit Scipione Africano ; ve- 
runtamen aliquid severitatis, ad firmandam militarem disci pli nam, 
necessarium esse existimans, quodam tempore in cives suos crudelis 
erat. Carthagine enim devicta, et omnibus, qui ad Poenos transie- 
rant, in ejus potestatem redactis, gravius in Romanos, quam in La- 
tinos transfugas animadvertit. Illos tanquam patriae fugitivos cru- 
cibus affixit, hos uti socios perfidos securi percussit. 

11. Cum Porsenna, Hetruscorum rex, Tarquinium Superbum in 
regnum restituere conaretur, et Janiculum primo impetu cepisset, 
Horatius Codes, vir summae virtu tis, ad partem Sublicii pontis ex- 
tremam sese constituit, et solus, donee pons a tergo dirutus esset, 
totam vim hostium sustinuit. Deinde in Tiberiin se misit, et ad 
suos transnatavit, vel casu, vel telis hostium illeesus. 

12. Graeci, post victoriam, ad Hellespontum navigare, et pon- 
tem ne rex effugeret, diruere statuerunt. Hoc iis dissuasit Themis- 
tocles, dicens, regem interceptum pugnam redintegraturum esse, et 
desperationem interdum perficere, quod virtus non possit. Simul 
eunuchum ad regem misit, eum certiorem faciens, pontem fore 
dirutum, ni cito effugisset. Xerxes itaque in fugam se contulit, et 
Themistocles sic victoriam Atheniensibus servavit. 

13. Juvenis quidam Zenonis scholam diu frequentarat. Ubi do- 
mum regressus est, pater, quid didicisset, ex eo quaesivit. Juvenis 
modeste respondit, se id moribus suis esse ostensurum. Pater gra- 



86 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

viter offensus erat, et eum verberavit. Filius omnino tranquillus 
manebat, dixitque, " Patris iram patienter ferre didici. 

14* Augusto Csesare imperante, delphinus, uti fertur, erga pau- 
peris filium, qui eum panis f ragmen tis pascere solebat, amorem 
suscepit. Quotidie delphinus, a puero inclamatus, ad summam 
aquam natabat, et, e manu pastus, puerum e Baiano littore Pute- 
olos ad ludum literarium in tergo vehebat, et eodem modo refere- 
bat. Puero mortuo, delphinus aliquoties ad locum consuetum ven- 
titans, et eum desiderans, item mortuus dolore esse dicitur. 

246.] 15. P. Scipio, ex Africa devicta cognominatns Africa- 
nus, Jovis filius fuisse creditur. Nam priusquam conceptus est, 
serpens ingentis magnitudinis in lecto matris ejus apparuit ; enm- 
que infantem draco amplexus, nihil laasit. Expeditionem nullam 
suscepit, donee aliquandiu in Jovis cella sedisset, quasi divinam 
mentem acciperet. Natus annos duodeviginti patris vitam ad 
Ticinum servavit; et cum viginti et quatuor annos haberet, Praetor 
in Ilispaniam missus, die ipso, quo venit, Carthaginem cepit. 

16. Virginem eximise pulchritudinis, quam bello ceperat, in con- 
spectum adduci vetuit ; patrique ejus et sponso restitui jussit. 
Hasdrubalem Magonemque, fratres Hannibalis, victos Italia expu- 
lit ; et amicitiam cum Syphace Maurorum rege, conjunxit. Victor 
domum regressus, consul ante annos factus est, et in Africam mis- 
sus Hannibalern superavit, qui ad patriam defendendam Carthagi- 
nem redire coactus erat. Repetundarum falso accusatus, in volun- 
tarium exsilium concessit, ubi reliquam aetatem degit. 

17. Xerxes, ante navale proelium, quo a Themistocle victus est, 
quatuor millia armatorum miserat, qui templum Apollinis diripe- 
rent, quasi bellum gereret, non solum cum Grsecis, sed etiam cum 
Diis immortalibus. Ila3c manus imbribus et fulminibus tota deleta 
est. Historici ferunt, hoc factum esse, ut intelligeret, quam nullas 
essent hominum vires adversum Deos immortales. Impii haud 
secum reputant, contra Deos beilare esse sibi exitium petere. 

18. Xenophon, Socratis discipulus, solenne sacrum faciebat, cum 
filium natu majorem ad Mantineam iuterfectum esse audivit. Ve- 
runtamen baud cessavit; sed tantum coronam deposuit, et quonam 
modo cecidisset, qua3slvit. Ubi filium, acie fortiter pro patria pug- 
nantem occubmsse intellexit, coronam capiti placide reposuit, 
Deos testatus, majorem e filii virtute voluptatem capere, quam do- 
lorem ex morte. 

247.] 19. Marcus Aurelius, Imperator Romanus, in sapientia3 
studium incumbebat, ideoque Sextum philosophum audiebat. E re- 
gia, quodam die, egredienti Lucius philosophus, qui Romam nuper 
advenerat, ei obviam factus est, et quonam iret, et ad quod nego- 
tium, rogavit. Marcus respondit, u Seni etiam discere decorum est; 
et Sextum adeo, ut sciam quae nondum scio." Lucius, manibus ad 
coelum sublatis, exclamavit, " O Jupiter, Imperator Romanus jam 
senior petit scholam, quemadmodum puer. 



PROMISCUOUS EXERCISES. 87 

oia conventuum frequentissimuin, cum ignotis hominibus, iis et 
ipse ignotus, contubernium iniit. Dum Olympic manebat, morum 
suavitate, sermonibusque ab omni sapientias affectatione alienis, ita 
sibi devinxit, ut talis viri convictu plurimum gauderent. Academies 
tamen aut Socratis nullam mentionem fecit; solum iis dixit, se 
Platonem appellari. 

21. Ludis peractis, oum Athenas venissent, Plato eos perhuma- 
niter excepit. Vehementer cupientes philosophum videre, u Mon- 
stra nobis," inquiunt, " tibi cognominem Socratis discipulum, cnjus 
tanta ubique fama est. Due nos in Academiam." Ille, leniter 
subridens, quemadmodum solebat, iis dixit, " Ego sum ille." Ob- 
stupuere hospites, ubi intellexerunt, se tamdiu Platonis socios 
fuisse, eum ignorantes. 

22. Dion, Syracusis a Dionysio tyranno expulsus, Megaram pe- 
tiit. Ibi, cum Theodorum urbis principem convenire vellet, atque 
ad ejus domum idcirco pervenisset, diu ad portam retentus, et de- 
nique introire prohibitus, comiti suo placidd, " Hoc," inquit, u pa- 
tienter ferendum est ; forsitan et nos, cum in magistratu essemus, 
interdum talia fecimus." Hac animi tranquillitate conditionem 
exilii multo magis tolerabilem reddidit. 

23. Aristldes apud Athenienses, et Epaminondas apud Theba- 
nos, veritatis adeo amantes fuisse feruntur, ut ne joco quidem un- 
quam mentirentur. Atticus etiam, quicum Cicero conjunctissime 



248.] 



vixit, mendacium neque dicebat, neque pati poterat. " Ilium 



odi," aiebat Acbilles, u seque ac Plutonis portas, qui aliud 
dicit, et aliud cogitat." w Mendaces," inquiebat Aristoteles, u hoc 
consequuntur, ut vera dicentibus iis non credatur. Simplicitas 
sinceritfisque liominis naturae maxime conveniunt. 

24. PtolemaBus, Demetrio victo, majorem ex moderatione, quam 
ex victoria, gloriam sibi comparavit ; amlcos enim Demetrii, non 
solum cum suis rebus, verum etiam cum donis pretiosis, dimisit ; 
non prsedse causa bellum incepisse dicens. Haud multo post, Pto- 
lemaeus, cum Demetrio iterum congressus, ipse victus est, et classe 
amissa in ^Egyptum fugit. Demetrius quo gratiam referret, ejus 
filium, fratrem, omnesque amlcos, siinul cum bonis, ei remisit. 

25. Cum Augustus Geesar apud Yedium Pollionem coenaret, 
unus ex hujus servis vas crystallinum fregit. Yedius extemplo 
eum necari jussit ; nee morte vulgari erat periturus ; nam in pis- 
cinam muraenarum plenam eum conjici jussit. Puer territus Cessa- 
ns ad pedes confugit. Imperator crudeli Pollionis jussu commotus, 
puerum liberari, crystallina vasa omnia frangi, et pisclnam com- 
pleri jussit. "Quid," inquit, "quia tuum vas fractum est, ideone 
viscera hominis dilacerabuntur ? " 

26. Cum Pyrrhus, Epiri rex Romanis bellum intulisset, et a 
Romano exercitu paucis tantum millibus passuum abesset, medicus 
Pyrrbi noctu in Fabricii castra pervenit, se regem veneno sublatu- 
rum esse pollicens, si pro operas magnitudine sibi premium dare- 
tur. Fabricius illico ad Pyrrbum eum reducendum curavit, dicens, 



88 KEY TO EXERCISES IN LATIN COMPOSITION. 

turpe esse veneno, et non armis, cum hoste contendere. Quare rex 
dixisse fertur, " Sol facilius a cursu, quam Fabricius ab honestate, 
averti potest." 

27. Pisistratus tyrannus, in principatu Atheniensi, quern in- 
juste occupaverat, summa aequitate se gessit ; et prasterquam quod 
dominandi studiosus erat, nullus eo melior civis fuit. Si quos 
videret otiosos in foro ob ambulantes, ad se accitos interrogabat, 

249 1 cur otiosi essent. Si respondissent, sibi esse nee jumenta, 
V nee frumenta, dedit, et eos ad operam sese conferre jube- 

bat. Cum in publicum prodiret, comitabantur eum duo aut tres 
pueri, qui pecuniam egenis dandam ferebant. 

28. Gillias Agrigentinus, vir animo quam divitiis locupletior, 
semper in eroganda, potius quam contrahenda, pecunia erat occu- 
patus. JEdificia in usus publicos exstruebat, spectacula populo 
edebat, pauperibus alimenta suppeditabat, virginibus dotes praebe- 
bat, hospites benignissime excipiebat ; et quodam tempore quin- 
gentos equites, tempestate in littus prope suam domum compulsos, 
aluit et vestivit. Denique quicquid Gillias possidebat, pro patri- 
monio omnium communi habere videbatur. 

29. Antisthenes philosophus discipulos suos, ut diligenter in 
studia incumberent, hortari solebat ; pauci autem obteinperabant. 
Tandem iratus omnes dimisit, Diogenes, tamen, unus ex iis magna 
philosophum audiendi cupiditate accensus, ad scholam ventitabat et 
ei pertinaciter adhserebat. Antisthenes se baculo, quem gestare 
solitus erat, ei caput diminuturum minatus est ; et, ubi his minis 
eum non territum esse vidit, quodam die revera verberavit. 

30. Diogenes, tamen, haud recessit. "Percute," inquit, "si 
tibi placet; nullum vero baculum tarn durum invenies, qui me a 
schola tua abigat. Te diligo, teque audire cupio. Quidvis doc- 
trinao causa ut patiar, in animum induxi." Antisthenes scientiss 
studiosissimum esse videns, rursus admisit, et eum magno amore 
complectebatur. "Natura," inquit Tullius, " insatiabilem verum 
quaerendi cupiditatem homini ingeneravit, quo sapientior melior- 
que evadat." 

31. Themistocles, Persis navali proelio victis, in concione Athe- 
nis dixit, sibi in animo esse consilium, quod reipublicaa utile foret, 
sed divulgari non oportere. Postulavit itaque ut aliquis sibi dare- 
tur, quicum communicaret, et Aristldes ad earn rem nominatus est. 

250 1 ^ e ^ unc Aristldem monuit classem Lacedaamoniorum, quaa 
* J ad Gytheum portum subducta esset, clam incendi, adeoque 

opes Lacedaemoniorum frangi posse. 

32. Aristldes, hoc audito, ad concionem rediit, et civibus suis 
dixit, perutile quidem esse consilium Themistoclis, sed nequaquam 
honestuin. Athenienses, quod honestum non esset, id non utile 
judicantes, consilium, quod ne audierant quidem, Aristlde auctore, 
repudi&runt. Ad justitiam nati sumus ; nee opinione, sed natura, 
constitutum est jus. Cicero docet, justitiam reginam esse virtutum. 
Maneat ergo apud nos, quod turpe sit, id nunquara esse utile. 

W117 






(V n » " • » 

• ++& .° 







,* v \ 









^ Thomson Park Drive 
^ b i7l 0Wnsh 'P. PA 16066 






(724) 779-21 u 

1 *L^L'* 




K* ♦* ** -?«v ^-% vQBC* ♦* -^ 



v* . l ' * .. <*». 0~ , • • • • 





















■ 

■ ■ 

■ 




■ 



■ 



I 



•Mfl 



■ 






